સ પ્રાયાચ્છૌનકમૃષિં શરણં વ્યથિતસ્તદા
ત્યારે દુઃખી થઈને તે શૌનક ઋષિ પાસે શરણે ગયો.
યોજયામાસ ચૈન્દ્રોતઃ શૌનકો જનમેજયમ્
શૌનકે જનમેજયને ઇન્દ્રોત યજ્ઞ સાથે જોડ્યો.
સ લોહગન્ધો વ્યનશત્ત સ્યાવભૃથમેત્ય હ
તે લોહીની ગંધવાળું પદાર્થ, અંતિમ સ્નાનના સ્થળે પહોંચતાં, અદૃશ્ય થઈ ગયું.
દત્તઃ શક્રેન તુષ્ટેન લેભે તસ્માદ્બૃહદ્રથઃ
ઇન્દ્રે પ્રસન્ન થઈને આપેલું તે બ્રહદ્રથએ મેળવી લીધું.
પ્રદદૌ વાસુદેવાય પ્રીત્યા કૌરવનન્દનઃ
કૌરવોને આનંદ આપનારએ પ્રેમથી તે વાસુદેવને આપી દીધું.
પુત્રં શ્રેષ્ટં વરિષ્ઠં ચ યદુમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
તેણે કહ્યું, 'આ પુત્ર શ્રેષ્ઠ અને ઉત્તમ છે, તેનું નામ યદુ છે.'
કાવ્યસ્યોશનસઃ શાપાન્ન ચ તૃપ્તો ઽસ્મિ યૌવને
કાવ્ય ઉશનસના શાપથી હું યુવાનીમાં સંતોષ પામતો નથી.
જરાં મે પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ તં યદુઃ પ્રત્યુવાચ હ
'મારી વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકાર,' એમ તેણે કહ્યું; ત્યારે યદુએ જવાબ આપ્યો.
સા તુ વ્યાયામસાધ્યા વૈ ન ગ્રહીષ્યામિ તે જરામ્
'એ વૃદ્ધાવસ્થા તો મહેનતથી જ મળે છે, હું તારી વૃદ્ધતા સ્વીકારતો નથી.'
તસ્માજ્જરાં ન તે રાજન્ગ્રહીતુમહમુત્સહે
'એથી, રાજા, હું તારી વૃદ્ધાવસ્થા લેવાનો સમર્થ નથી.'
વલીસંતતગાત્રશ્ચ નિરાશો દુર્બલાકૃતિઃ
ગાઢ વાળીઓથી ભરેલા શરીરવાળો, આશા ગુમાવેલો અને દુર્બળ દેખાવવાળો,
સહોપવીતિભિશ્ચૈવ તાં જરાં નાભિકામયે
યજ્ઞોપવીત ધારણ કરનારા સાથે પણ, હું એ વૃદ્ધાવસ્થા ઇચ્છતો નથી.
પ્રતિગૃહ્ણન્તુ ધર્મજ્ઞ પુત્રમન્યં વૃણીષ્વ વૈ
'ધર્મ જાણનારા લોકો તેને સ્વીકારી લે, તું બીજો પુત્ર પસંદ કર.'
ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ટો જ્યેષ્ઠં તં ગર્હયન્સુતમ્
વચન બોલનારા શ્રેષ્ઠએ, મોટા પુત્રને નિંદા કરતાં, એમ કહ્યું.
મામનાદૃત્ય દુર્બુદ્ધે યદહં તવ દેશિકઃ
'અરે મૂર્ખ, હું તારો ગુરુ છું છતાં તું મને અવગણે છે—'
યસ્ત્વં મે ત્દૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
'તું તો મારા હૃદયમાંથી જન્મેલો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી.'
તુર્વસો પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ
'તુર્વસુ, તું પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થા બંને સ્વીકાર.'
જરાયાં બહવો દોષાઃ પાનભોજન કારિતાઃ
વૃદ્ધાવસ્થામાં અનેક દુર્ગુણો છે, પીણાં અને ખોરાકથી થયેલા.
યસ્ત્વં મે ત્દૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
'તું તો મારા હૃદયમાંથી જન્મેલો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી.'
સંકીર્ણેષુ ચ ધર્મેણ પ્રતિલોમનરેષુ ચ
મિશ્ર જાતિમાં અને વિપરીત વંશમાં, અધર્મથી—
વાસસ્તે પાપ મ્લેચ્છેષુ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
નિઃસંદેહ, તારો વાસ પાપી વિદેશીઓમાં થશે.
એવં તુ તુર્વસુંશપ્ત્વા યયાતિઃ સુતમાત્મનઃ
આ રીતે યયાતિએ તુર્વસુને શાપ આપીને પોતાના પુત્રને સંબોધન કર્યું.
દ્રુહ્યો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ વર્ણરૂપવિનાશિનીમ્
દ્રુહ્યુ, તું એવાં રૂપને સ્વીકારજે કે જે જાતિ અને રૂપને નષ્ટ કરે છે.
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તે પ્રતિદાસ્યામિ યૌવનમ્
જ્યારે તારા હજાર વર્ષ પૂરાં થશે, ત્યારે હું તને ફરી યુવાની પરત આપીશ.
ન સુખં ચાસ્ય ભવતિ ન જરાં તેન કામયે
તેને સુખ મળતું નથી અને એ વૃદ્ધાવસ્થાની મને ઈચ્છા નથી.
યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
તૂં, જે મારાં હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તારી યુવાની મને આપતો નથી.
નૌપ્લવોત્તરસંચારસ્તવ નિત્યં ભવિષ્યતિ
તને ક્યારેય નાવથી પાર જવાની શક્તિ મળશે નહીં.
અનો ત્વં પ્રતિપાદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ
અનુ, તારે પાપ અને વૃદ્ધાવસ્થાને સાથે સ્વીકારવું પડશે.
ન જુહોતિ સ કાલે ઽગ્નિં તાં જરાં નાભિકામયે
તે યોગ્ય સમયે અગ્નિહોત્ર કરતો નથી; એ વૃદ્ધાવસ્થાની મને ઈચ્છા નથી.
યસ્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ
તૂં, જે મારાં હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, તારી યુવાની મને આપતો નથી.