ઊર્ધ્વરેતાઃ સ્થિતઃ સ્થાણુર્યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
તે ઊર્ધ્વગામી શક્તિ સાથે સ્થિર રહ્યો, જ્યાં સુધી પ્રલય ન આવી.
જ્ઞાનં તપશ્ચ સત્યં ચ હ્યૈશ્વર્યં ધર્મ એવ ચ
જ્ઞાન, તપ, સત્ય, ઐશ્વર્ય અને ધર્મ.
સર્વાન્દેવાનૃષીંશ્ચૈવ સમેતાનસુરૈઃ સહ
બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ, અસુરો સાથે એકત્ર થયા.
અત્યેતિ દેવા નૈશ્વર્યાદ્વલેન ચ મહાસુરાન્
તે ઐશ્વર્યમાં દેવોથી અને શક્તિમાં મહાસુરોથી આગળ છે.
પ્રજામનુ દ્યામાં સૃષ્ટ્વા સર્ગાદુપરરામ હ
જીવો અને આકાશની રચના કર્યા પછી, તેમણે સર્જન કરવું બંધ કર્યું.
મહાદેવસ્ય રુદ્રસ્ય સાધકૈરૃષિભિઃ સહ
મહાદેવ, રુદ્ર, અને સાધન કરનાર ઋષિઓ સાથે—
વિસ્તરેણ પ્રવક્ષ્યામિ નામાનિ તનુભિઃ સહ
હું તેમના નામો અને રૂપો વિગતે કહું છું.
કલ્પેષ્વન્યેષ્વતીતેષુ હ્યસ્મિન્કલ્પે તુ તાઞ્શૃણુ
અગાઉના કલ્પોમાં અને આ કલ્પમાં—તમે એ સાંભળો.
પ્રાદુરા સીત્તતોઙ્કે ઽસ્ય કુમારો નીલલોહિતઃ
પછી તેમના અંગમાંથી એક કિશોર, નીલ અને લાલ રંગનો, પ્રગટ થયો.
દૃષ્ટ્વા રુદન્તં સહસા કુમારં નીલલોહિતમ્
એ કિશોર, નીલ અને લાલ રંગનો, અચાનક રડતો જોઈને—
સો ઽબ્રવીદ્દેહિ મે નામ પ્રથમં ત્વં પિતામહ
તે કહે છે, 'પિતામહ, મને પ્રથમ નામ આપો.'
કિં રોદિષિ કુમારેતિ બ્રહ્મા તં પ્રત્યભાષત
‘કિશોર, તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ તેને પૂછ્યું.
ભવસ્ત્વં દેવનામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ભવ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
તૃતીયં દેહિ મે નામ ઇત્યુક્તઃ સો ઽબ્રવીત્પુનઃ
‘મને તૃતીય નામ આપો,’ એમ તે ફરી બોલ્યો.
કિં રોદિષીતિ તં બ્રહ્મા રુદન્તં પ્રત્યુવાચ હ
‘તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ રડતા તેને કહ્યું.
ઈશાનો દેવનામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ઈશાન નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
પઞ્ચમં નામ દેહીતિ પ્રત્યુવાચ સ્વયંભુવમ્
‘મને પાંચમું નામ આપો,’ એમ તેણે સ્વયંભૂને જવાબ આપ્યો.
કિં રોદિષીતિ તં બ્રહ્મા રુદન્તં પુનરબ્રવીત્
‘તું કેમ રડે છે?’ બ્રહ્માએ ફરી રડતા તેને કહ્યું.
ભીમસ્ત્વં દેવ નામ્નાસિ ઇત્યુક્તઃ સો ઽરુદત્પુનઃ
‘દેવોમાં તું ભીમ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, પણ તે ફરી રડ્યો.
સપ્તમં દેહિ મે નામ ઇત્યુક્તઃ પ્રત્યુવાચ હ
‘મને સાતમું નામ આપો,’ એમ તેણે કહ્યું, અને જવાબ મળ્યો.
તં રુદન્તં કુમારં તુ મારોદીરિતિ સો ઽબ્રવીત્
રડતા કિશોરને તેણે કહ્યું, ‘રડશો નહીં.’
ત્વં મહાદેવનામાસિ ઇત્યુક્તો વિરરામ હ
‘તું મહાદેવ નામે ઓળખાય છે,’ એમ કહેવામાં આવ્યું, અને પછી તે શાંત થયો.
પ્રોવાચ નામ્નામેતેષાં સ્થાનાનિ પ્રદિશેતિ હ
તે બોલ્યા, 'આ બધાંના સ્થાનનું નામ જણાવો.'
સૂર્યો જલં મહી વાયુર્વ હ્નિરાકાશમેવ ચ
સૂર્ય, પાણી, ધરતી, વાયુ, અગ્નિ અને આકાશ.
તેષુ પૂજ્યશ્ચ વન્દ્યશ્ચ નમસ્કાર્યશ્ચ યત્નતઃ
આમાંથી દરેકનું પૂજન, સન્માન અને શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરવું જોઈએ.
યદુક્તં તે મયા પૂર્વં નામ રુદ્રેતિ વૈ વિભો
જે હું પહેલા કહ્યું હતું, એ 'રુદ્ર' નામ, હે મહાન.
ઇત્યુક્તે તસ્ય યત્તેજશ્ચક્ષુસ્ત્વાસીત્પ્રકાશકમ્
આ રીતે કહેતાં, તેની તેજસ્વિતા આંખ બની, પ્રકાશ પામતી.
ઉદ્યતમસ્તં યન્તં ચ વર્જયેદ્દર્શનેરવિમ્
સૂર્ય ઉગે કે અસ્ત થાય ત્યારે તેને જોવું ટાળવું જોઈએ.
તસ્માત્મૂર્યં ન વીક્ષેત આયુષ્કામઃ શુચિઃ સદા
એ કારણે, જે લાંબી આયુષ્ય ઈચ્છે અને હંમેશા શુદ્ધ રહે, તેને સૂર્યની તરફ જોવું નહીં.
ઉભે સંધ્યે હ્યુપાસીના ગૃણન્તઃ સામઋગ્યજુઃ
બંને સંધ્યામાં બેઠા રહી, સામ, ઋગ અને યજુર વેદનો પાઠ કરે છે.