તત્રાત્રિઃ સર્વલોકાનાં તસ્થૌ સ્વેનૌજસા વૃતઃ
ત્યાં અત્રિ પોતાના તેજથી ઘેરાઈને બધા લોકોમાં સ્થિર રહ્યો.
કાષ્ઠકુડ્યશિલાભૂત ઊર્દ્ધ્વબાહુર્મહાદ્યુતિઃ
તેના હાથ ઊંચા હતા, તે તેજસ્વી હતો અને લાકડું, દીવાલો અને પથ્થરથી બનેલો લાગતો હતો.
ત્રીણિ વર્ષસહસ્રાણિ દિવ્યાનીતિ હિ નઃ શ્રુતમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે ત્રણ હજાર દૈવી વર્ષો થયા છે.
સોમત્વં તનુરાપેદે મહાબુદ્ધિઃ સ વૈ દ્વિજઃ
તે મહાન બુદ્ધિવાળા દ્વિજએ સોમનું રૂપ ધારણ કર્યું.
નેત્રાભ્યા મસ્રવત્સોમો દશધા દ્યોતયન્ દિશઃ
એના આંખોમાંથી સોમ વહેવા લાગ્યો અને દસ દિશાઓમાં પ્રકાશ ફેલાયો.
સમેત્ય ધારયામાસુર્ન ચ તાઃ સમશક્નુવન્
બધાએ ભેગા થઈ એને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ કોઈએ રોકી શક્યા નહીં.
પપાત ભાસયંલ્લોકાઞ્છીતાંશુઃ સર્વભાવનઃ
શીતલ કિરણોવાળો, સર્વ જીવોને પોષણ આપનાર, લોકોએ પ્રકાશિત કરતાં નીચે પડ્યો.
તતઃ સહાભિઃ શીતાંશુર્નિપપાત વસુંધરામ્
પછી પોતાના સાથીઓ સાથે એ શીતલ કિરણોવાળો પૃથ્વી પર આવી પડ્યો.
રથમારોપયામાસ લોકાનાં હિતકામ્યયા
એ લોકોએ કલ્યાણ થાય એ ઇચ્છાથી રથ પર ચડ્યો.
યુક્તે વાજિસહસ્રેણ રથે ઽધ્યાસ્તેતિ નઃશ્રુતમ્
અમે સાંભળ્યું છે કે એ હજાર ઘોડાઓ જોડાયેલા રથ પર બેઠો.
તુષ્ટુવુર્બ્રહ્મણઃ પુત્રા માનસાઃ સપ્ત વિશ્રુતાઃ
બ્રહ્માના પ્રસિદ્ધ મનથી જન્મેલા સાત પુત્રોએ એની સ્તુતિ કરી.
ઋગ્ભિર્યજુર્ભિર્બહુભિરથર્વાઙ્ગિરસૈરપિ
એમણે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને અથર્વાંગિરસના અનેક સ્તોત્રો દ્વારા સ્તુતિ કરી.
આપ્યાયમાનં લોકાંસ્ત્રીન્ભાવયામાસ સર્વશઃ
એણે ત્રણેય લોકોએ સંપૂર્ણ રીતે પોષણ આપ્યું અને વૃદ્ધિ કરી.
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ઽતિયશાશ્ચકારાભિપ્રદક્ષિણમ્
એણે બહુ મહાન યશ સાથે એકત્રીસ વાર એ લોકોએ પ્રદક્ષિણ કરી.
ઓષધ્યસ્તાઃ સમુદ્ભૂતાસ્તેજસા ખં જ્વલત્યુત
એના તેજથી ઉગેલી ઔષધિઓ આકાશમાં ઝગમગતી થઈ.
પોષ્ટા હિ ભગવાન્સોમો જગતો હિ દ્વિજોત્તમાઃ
દ્વિજશ્રેષ્ઠો, સોમ ભગવાન ખરેખર જગતના પોષક છે.
તવસ્તેપે મહાભાગઃ સમાનાં નવતીર્દશ
એ મહાભાગ્યવાને એમાં નવ્વદિવસ સુધી તપ કર્યું.
વિભુસ્તાસાં મુદા સોમઃ પ્રખ્યાતઃસ્વેન કર્મણા
વિભુ સોમે પોતાની કૃપાથી અને કર્મથી એમાં પ્રસિદ્ધિ મેળવી અને આનંદ અનુભવ્યો.
બીજૌષધીનાં વિપ્રાણામપાં ચ દ્વિજસત્તમાઃ
દ્વિજશ્રેષ્ઠો, એ ઔષધિઓ, દ્વિજો અને જળનું બીજ છે.
લોકાન્વૈ ભાવયામાસ તેજસ્વી તપતાં વરઃ
તે તેજસ્વી અને તપમાં શ્રેષ્ઠ એણે લોકોએ પોષણ આપ્યું.
દદૌ પ્રાચેતસો દક્ષો નક્ષત્રાણીતિ યા વિદુઃ
પ્રચેતસના પુત્ર દક્ષએ જેને તારાઓ કહેવાય છે, તે આપ્યા.
સમારેભે રાજસૂયં સહસ્રશતદક્ષિણમ્
એણે હજારો દાન આપીને રાજસૂય યજ્ઞ આરંભ્યો.
સદસ્યસ્તત્ર ભગવાન્હરિર્નારાયણઃ પ્રભુઃ
ત્યાં ભગવાન હરિ નારાયણ સ્વયં સદસ્ય તરીકે ઉપસ્થિત હતા.
સનત્કુમારપ્રમુખૈરાદ્યૈર્બ્રહ્મર્ષિભિર્વૃતઃ
તેઓ સંતકુમાર સહિત મુખ્ય બ્રહ્મર્ષિઓથી ઘેરાયેલા હતા.
તેભ્યો બ્રહ્મર્ષિમુખ્યેભ્યઃ સદસ્યેભ્યશ્ચ વૈ દ્વિજાઃ
એ મહાન બ્રહ્મર્ષિઓ અને સદસ્યોને, હે દ્વિજઓ,
કીર્ત્તિર્ધૃતિશ્ચ લક્ષ્મીશ્ચ નવ દેવ્યઃ સિષેવિરે
કીર્તિ, ધીરજ અને લક્ષ્મી સહિત નવ દેવીઓએ તેમની સેવા કરી.
અતિરેજે હિ રાજેન્દ્રો દશધા ભાસયન્દિશઃ
એ રાજાએ દસગણી તેજથી દિશાઓ પ્રકાશિત કરી, બધાને પછાડ્યા.
વિબભ્રામ મતિર્વિપ્રા વિનયાદનયાવૃતા
હે વિદ્વાનો, તેના મનમાં વિનમ્રતા અને તેનો વિરોધ, બંનેથી વિચલિત થયું.
જહાર સહસા સર્વાનવમત્યાઙ્ગિરઃસુતાન્
એણે અચાનક અંગિરસના બધા પુત્રોને અવમાને કરીને દૂર કરી લીધા.
નૈવ વ્યસર્જયત્તારાં તસ્મા અઙ્ગિરસે તદા
એ સમયે એણે તારા અંગિરસને પરત આપી નહોતી.