શકાનાં પહ્લવાનાં ચ ધર્મં નિરસદચ્યુતઃ
એ અડગ રાજાએ શકો અને પહ્લવોની રીત-રિવાજો દૂર કરી નાખ્યા.
કથં સ સગરો રાજા ગરેણ સહ જજ્ઞિવાન્
સગર રાજા ગરેણ સાથે કેવી રીતે જન્મ્યો હતો?
ધર્માન્કુલોચિતાન્ક્રુદ્ધો રાજા નિરસદચ્યુતઃ
અડગ રાજાએ ગુસ્સામાં પોતાના કુળની યોગ્ય રીત-રિવાજો દૂર કરી નાખ્યા.
હૈહયૈસ્તાલજઙ્ઘૈશ્ચ શકૈઃ સાર્દ્ધં સમાગતૈઃ
હૈહય, તાલજંઘ અને શક—all મળીને એકઠા થયા.
હૈહયાર્થં પરાક્રાન્તા એતે પઞ્ચ ગણાસ્તદા
હૈહયોના હિત માટે એ પાંચ જૂથો આગળ વધ્યા.
વનં પ્રવિશ્ય ધર્માત્મા સહ પત્ન્યા તપો ઽચરત્
પત્ની સાથે વનમાં જઈ ધર્મનિષ્ઠે તપ કર્યું.
વૃદ્ધત્વાદ્દુર્બલત્વાચ્ચ હ્યન્તરા સ મમાર ચ
વૃદ્ધાવસ્થાને અને નબળાઈને કારણે એ વચ્ચે જ મૃત્યુ પામ્યા.
સપત્ન્યા તુ ગરસ્તસ્યૈ દત્તો ગર્ભજિઘાંસયા
સપત્નીએ ગર્ભનો નાશ કરવા માટે એને ગરેણ આપ્યો.
ઔર્વસ્તં ભાર્ગવો દૃષ્ટ્વા કારુણ્યાદ્ધિ ન્યવર્ત્તયત્
ભાર્ગવ ઔર્વે એ જોઈ દયા કરીને એ અટકાવ્યું.
વ્યજાયત મહાબાહું સગરં નામ ધર્મિકમ્
પછી મહાબાહુ, ધર્મનિષ્ઠ સગર નામે પુત્ર જન્મ્યો.
અધ્યાપ્ય વેદાઞ્છાસ્ત્રાણિ તતો ઽસ્ત્રં પ્રત્યપાદયત્
વેદ અને શાસ્ત્રો શીખવીને પછી એણે એને અસ્ત્ર આપ્યું.
પહ્લવાંશ્ચૈવ નિઃશેષાન્કર્તું વ્યવસિતો નૃપઃ
રાજાએ પહ્લવોને સંપૂર્ણ નાશ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
વસિષ્ઠં શરણં સર્વે સંપ્રાપ્તાઃ શરણૈષિણઃ
બધા આશ્રય ઇચ્છનારોએ વસિષ્ઠ પાસે શરણ લીધું.
સગરં વારયામાસ તેષાં દત્ત્વાભયં તથા
એમને સુરક્ષા આપી સગરને રોકી દીધો.
જઘાન ધર્મં વૈ તેષાં વેષાન્યત્વં ચકાર હ
તેના ધર્મને નષ્ટ કરી દીધો અને તેમને બીજું રૂપ અપાવ્યું.
યવનાનાં શિરઃ સર્વં કાંબોજાનાં તથૈવ ચ
યવનો અને કામ્બોજો બધાના માથા તેણે લીધા.
નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારાઃ કૃતાસ્તેન મહાત્મના
એ મહાન આત્માએ તેમને વેદપાઠ અને 'વષટ્' ઉચ્ચારણથી વંચિત કરી દીધા.
કલિસ્પર્શા મહિષિકા દાર્વસ્છોલાઃ ખશાસ્તથા
કળીના સ્પર્શથી મહિષિક, દાર્વ, શોલ અને ખશ જાતિઓ પણ પ્રભાવિત થઈ.
વસિષ્ઠવચનાત્પૂર્વં સગરેણ મહાત્મના
વશિષ્ઠના વચન પહેલાં મહાન આત્મા સગરે એ કર્યું.
અશ્વં વૈ ચારયામાસ વાજિમેધાય દીક્ષિતઃ
અશ્વમેઘ યજ્ઞ માટે દિક્ષિત થઈ, તેણે ઘોડાને ચરવા મોકલ્યો.
વેલાસમીપે ઽપહૃતો ભૂમિં ચૈવ પ્રવેશિતઃ
કાંઠા પાસે એ ઘોડો પકડાયો અને જમીનમાં પ્રવેશાડાયો.
આસેદુશ્ચ તતસ્તસ્મિન્ખનન્તસ્તે મહાર્મવે
પછી તેઓ ત્યાં પહોંચ્યા અને એ મહાન ખાડામાં ખોદવા લાગ્યા.
વિષ્ણું કપિલરૂપેણ હંસં નારાયણં પ્રભુમ્
ત્યાં તેમણે કપિલ રૂપે વિષ્ણુ અને મહાન નારાયણને જોયા.
દગ્ધાઃ પુત્રાસ્તદા સર્વેચત્વારસ્ત્વવશેષિતાઃ
ત્યારે બધા પુત્રો દાઝી ગયા, માત્ર ચાર જ બચ્યા.
શૂરઃ પઞ્ચજનશ્ચૈવ તસ્ય વંશકરાઃ પ્રભોઃ
શૂર અને પંચજન એ ભગવાનના વંશના સ્થાપક બન્યા.
અક્ષયત્વં સ્વવંશસ્ય વાજિમેધશતં તથા
તેણે પોતાના વંશને અક્ષયતા અને અશ્વમેઘના સો યજ્ઞ પ્રાપ્ત કર્યા.
તં સમુદ્રો ઽશ્વમાદાય વવન્દે સરિતાંપતિઃ
સમુદ્રે એ ઘોડો લઈ નદીઓના સ્વામીની વંદના કરી.
તં ચાશ્વમેધિકં સો ઽશ્વં સમુદ્રાત્પ્રાપ્ય પાર્થિવઃ
પછી રાજાએ એ યજ્ઞના ઘોડાને સમુદ્રમાંથી મેળવ્યો.
ષષ્ટિં પુત્રસહસ્રાણિ દગ્ધાન્યસ્ય રુષા વિભો
તેણી ક્રોધથી સાઠ હજાર પુત્રો દાઝી ગયા, હે પ્રભુ.
પુત્રાણાં તુ સહસ્રાણિ ષષ્ટિસ્તુ ઇતિ નઃ શ્રુતમ્
અમને સાંભળ્યું છે કે પુત્રો ખરેખર સાઠ હજાર હતા.