શ્રુતશ્રવા મનુસ્તાભ્યાં સાવર્ણિર્વૈ ભવિષ્યતિ
એ બંનેમાંથી શ્રુતશ્રવા અને મનુથી, ભાવિ સમયમાં સાવર્ણિ જન્મશે.
મનુરેવાભવત્સો ઽપિ સાવર્ણિરિતિ ચોચ્યતે
એ પુત્ર પણ મનુ થયો અને સાવર્ણિ તરીકે ઓળખાય છે.
ચકારાભ્યધિકં સ્નેહં ત તથા પૂર્વજેષુ વૈ
એણે પહેલાં જન્મેલા સંતાનો કરતાં વધુ પ્રેમ બતાવ્યો.
બહુશો જલ્પમાનસ્તુ સાપત્ન્યાદતિદુઃખિતઃ
સહપત્ની સાથે વારંવાર વાત કરતાં, એ અત્યંત દુઃખી થયો.
યદા સંતર્જયામાસ ચ્છાયાં વૈવસ્વતો યમઃ
જ્યારે યમ, વૈવસ્વતનો પુત્ર, છાયાને ધમકાવતો હતો,
યદા તર્જયસે ઽકસ્માત્પિતૃભાર્યાં યશસ્વિનીમ્
જ્યારે તું અકારણે, પિતાની વિખ્યાત પત્નીને ધમકાવે છે,
યમસ્તુ તેન શાપેન ભૃશં પીડિતમાનસઃ
યમ એ શાપથી મનમાં ખૂબ જ પીડાયેલો હતો.
ભૃશં શાપભયોદ્વિગ્નઃ સંજ્ઞાવાક્યૈર્વિનિર્જિતઃ
શાપના ભયથી ખૂબ જ ગભરાયેલો, એ સંજ્ઞાના વચનોથી જીતાઈ ગયો.
બાલ્યાદ્વા યદિ વા મોહાત્તદ્ભવાન્ક્ષન્તુમર્હતિ
બાળપણ કે મોહને કારણે, એણે જે કર્યું તેને માફ કરવું જોઈએ.
તવ પ્રસાદો નસ્ત્રાતુમેતસ્માન્મહતો ભયાત્
માત્ર તારો કૃપા અમને આ મોટા ભયમાંથી બચાવી શકે છે.
અસંશયં પુત્ર મહદ્ભવિષ્યત્યત્ર કારણમ્
નિઃસંદેહ, બેટા, આ માટે મોટું કારણ છે.
ન શક્યમેતન્મિથ્ય તુ કર્ત્તું માતુર્વચસ્તવ
માતાના વચનો ખોટા પાડવું શક્ય નથી.
તતઃ પાદં મહાપ્રાજ્ઞ પુનઃ સાંપ્રાપ્સ્યસે સુખમ્
એથી, હે મહાબુદ્ધિ, તું ફરીથી આનંદપૂર્વક તારો પગ મેળવી લેશે.
શાપસ્ય પરિહારેણ ત્વં ચ ત્રાતો ભવિષ્યસિ
શાપ દૂર થતાં, તું પણ સુરક્ષિત રહીશ.
તુલ્યેષ્વભ્યધિકસ્નેહ એકસ્મિન્ક્રિયતે ત્વયા
સમાનોમાંથી તું એક પર વધારે પ્રેમ કરે છે.
આત્મના સ સમાધાય યોગાત્તત્ત્વમપશ્યત
એણે યોગથી મન એકાગ્ર કરીને, પોતે જ સત્યને જાણી લીધું.
સા તત્સર્વં યથા તત્ત્વમાચચક્ષે વિવસ્વતઃ
તેણીએ જે કંઈ હતું તે બધું વિવસ્વાનને સાચી રીતે સમજાવ્યું.
ત્વષ્ટા તુ તં યથાન્યાયમર્ચયિત્વા વિભાવસુમ્
તવષ્ટાએ યોગ્ય રીતે તેજસ્વી દેવતાની પૂજા કરી.
તવાતિતેજસા યુક્તમિદં રૂપં ન શોભતે
તમારા અતિશય તેજથી ભરેલું આ રૂપ યોગ્ય લાગતું નથી.
દ્રક્ષ્યતે તાં ભવનદ્ય સ્વાં ભાર્યાં શુભચારિણીમ્
આજે તમે તમારી સદાચારવાળી પત્નીને જોઈ શકશો.
અનુકૂલં ભવેદેવં યદિ સ્યાત્સમયો મતઃ
જો સમય યોગ્ય હોય તો આવું થવું સહમતિપૂર્વક માન્ય રહે.
રૂપં વિવસ્વતસ્ત્વાસીત્તિર્યગૂર્દ્ધ્વમધસ્તથા
વિવસ્વાનનું રૂપ બાજુઓમાં, ઉપર અને નીચે વ્યાપેલું હતું.
તસ્માત્તે સમચક્રં તુ વર્તતે રૂપમદ્ભુતમ્
તમાથી એક અદ્ભુત ગોળાકાર રૂપ ઉત્પન્ન થયું છે.
તતો ઽભ્યુપાગમત્ત્વષ્ટા માર્ત્તણ્ડસ્ય વિવસ્વતઃ
પછી તવષ્ટા માર્ડંડ વિવસ્વાન પાસે પહોંચ્યા.
તં નિર્મૂલિત તેજસ્કં તેજસાપહૃતેન તુ
તેણે તેને તેજ ગુમાવેલો, તેજહીન અવસ્થામાં જોયો.
દદર્શ યોગમાસ્થાય સ્વાં ભાર્યાં વડવાં તથા
યોગધ્યાનમાં સ્થિર રહીને તેણે પોતાની પત્ની વડવાને જોયા.
અશ્વરૂપેણ માર્ત્તણ્ડસ્તાં મુખે સમભાવયત્
માર્ડંડે ઘોડાના રૂપમાં રહીને તેના મુખમાં એકતાન અનુભવ્યો.
સા તં નિઃસારયામાસ નોભ્યાં શુક્રં વિવસ્વતઃ
તેણીએ વિવસ્વાનનું બીજ બંને નાસિકા દ્વારા બહાર કાઢ્યું.
નાસત્યશ્ચૈવ દસ્રશ્ચ સ્મૃતૌ દ્વાદશમૂર્તિતઃ
નાસત્ય અને દસ્રા એથી દ્વાદશ સ્વરૂપ તરીકે ઓળખાય છે.
તાં તુ રૂપેણ કાન્તેન દર્શયામાસ ભાસ્કરઃ
ભાસ્કરે તેને સુંદર રૂપમાં દર્શાવી.