ભક્ષ્યિત્વા તાવન્યોન્યં વિનાશં સમવાપ્નુતઃ
એ બંનેએ એકબીજાને ખાઈને અંત પામ્યો.
સ્મૃતા હિંસા કલેર્ભાર્યા શ્રેષ્ઠા યા નિકૃતસ્મૃતિઃ
હિંસા, જે કળીની પત્ની તરીકે જાણીતી છે, શ્રેષ્ઠ અને કપટભરી માનવામાં આવે છે.
નાકે વિઘ્નશ્ચ વિખ્યાતો ભદ્રમોવિધમસ્તથા
આકાશમાં વિઘ્નનું નામ પ્રસિદ્ધ છે, તેમ જ ભદ્રમોવિધમ અને બીજા પણ જાણીતા છે.
ભદ્રમશ્ચૈકહસ્તો ઽભૂદ્વિધમશ્ચૈકપાત્સ્મૃતઃ
ભદ્રમસ એક હાથવાળો હતો અને વિધમ એક પગવાળો તરીકે ઓળખાય છે.
રેવતી વિધમસ્યાપિ તયોઃ પુત્રાઃ સહસ્રશઃ
વિધમની પત્ની રેવતી હતી અને તેમના હજારો પુત્રો હતા.
રાક્ષસાસ્તુ મહાવીર્યાઃ સંધ્યાદ્વયવિચારિમઃ
મહાન શૂરવીર રાક્ષસો સંધ્યા અને વિસંધ્યાના સંતાન કહેવાય છે.
ગ્રહસ્તે રાક્ષસાઃ સર્વે બાલાનાં તુ વિશેષતઃ
બધા રાક્ષસો ગ્રહોના વશમાં છે, ખાસ કરીને બાળકો પર તેમનો વધુ પ્રભાવ છે.
બૃહસ્પતેર્યા ભગિની વરસ્ત્રી બ્રહ્મચારિણી
બૃહસ્પતિની બહેન એક ઉત્તમ અને બ્રહ્મચારી સ્ત્રી હતી.
પ્રભાસસ્ય તુ સા ભાર્યા વસૂનામષ્ટમસ્ય ચ
તે પ્રભાસ, અષ્ટમ વસુની પત્ની બની.
ત્વષ્ટા વિરાજો રૂપાણિ ધર્મપૌત્ર ઉદારધીઃ
તવષ્ટા ધર્મના પૌત્ર વિરાજનો પુત્ર હતો, જે રૂપોમાં નિપુણ અને ઉદારમન હતો.
યઃસર્વેષાં વિમાનાનિ દેવતાનાં ચકાર હ
તે જ દેવતાઓના બધા વિમાન બનાવનાર હતો.
પ્રહ્રાદી વિશ્રુતા તસ્ય પત્ની ત્વષ્ટુર્વિરોચના
તવષ્ટાની પત્ની પ્રસિદ્ધ અને વિખ્યાત પ્રહલાદી, જેને વિરોચના પણ કહે છે.
દેવાચાર્યસ્ય મહતો વિશ્વરૂપસ્ય ધીમતઃ
મહાન અને વિદ્વાન દેવાચાર્ય વિશ્વરૂપની
સુરેણુરિતિ વિખ્યાતા સ્વસા તસ્ય યવીયસી
તેની નાની બહેન સુરેણુ નામે જાણીતી હતી.
પ્રાસૂત સા મહાભાગં મનું જ્યેષ્ઠં વિવસ્વતઃ
તેણે વિવસ્વતના જ્યેષ્ઠ પુત્ર, મહાભાગી મનુને જન્મ આપ્યો.
સા તુ ગત્વા કુરૂન્દેવી વડવા રૂપધારિણી
એ દેવી ઘોડાની આકૃતિ ધારણ કરીને કુરુઓ પાસે ગઈ.
પ્રાસૂત સા મહાભાગ ત્વન્તરિક્ષે ઽશ્વિનૌ કિલ
ત્યાં, તે મહાભાગ્યવતી દેવીએ આકાશમાં અશ્વિનીકુમારોને જન્મ આપ્યો.
કસ્માન્માર્ત્તણ્ડ ઇત્યેષ વિવસ્વાનુદિતો બુધૈઃ
વિવસ્વત ઉગ્યો ન હોય ત્યારે તેને બુદ્ધિમાનો માર્દંડા કેમ કહે છે?
એતદ્વેદિતુમિચ્છામો સર્વં નો બ્રૂહિ પૃચ્છતામ્
આ બધું જાણવાની અમારી ઇચ્છા છે; કૃપા કરીને અમને બધું કહો.
ગર્ભવધં ભ્રાન્તઃ કશ્યપો વિદ્રુતો ભવેત્
કશ્યપે ગર્ભહિંસા કરી અને પછી ભટકતો રહ્યો.
નૈતન્ન્યૂનં ભવાદણ્ડં માર્ત્તણ્ડસ્ત્વં ભવાનઘ
આ કોઈ રીતે ઓછું નથી; તમે તો અઘરાપાપ સૂર્યદેવ છો.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા નામાન્વર્થમુદાહરન્
તેના એ વચન સાંભળી, તેણે અર્થ પ્રમાણે નામ ઉચ્ચાર્યું.
તસ્માદ્વિવસ્વાન્માર્ત્તણ્ડઃ પુરાણજ્ઞૈર્વિભાવ્યતે
એથી પુરાણ જાણનારા વિવસ્વાનને માર્ડંડા નામથી ઓળખે છે.
વિજજ્ઞે સવિતુર્ભાર્યા સંજ્ઞા પુત્રાંસ્તુ ત્રીન્પુનઃ
સવિતૃની પત્ની સંજ્ઞાએ ફરી ત્રણ સંતાનોને જન્મ આપ્યો.
શનૈશ્ચરં તથૈવૈતે માર્ત્તણ્ડસ્યાત્મજાઃ સ્મૃતાઃ
શનિ અને બીજા બંને માર્ડંડાના પુત્ર તરીકે જાણીતા છે.
તસ્ય સંજ્ઞાભવદ્ભાર્યા ત્વાષ્ટ્રી દેવી વિવસ્વતઃ
સંજ્ઞા, ત્વષ્ટ્રની પુત્રી અને દેવી, વિવસ્વાનની પત્ની બની.
સા તુ ભાર્યા ભગવતો માર્ત્તણ્ડસ્યાતિતેજસઃ
એ મહાતેજસ્વી અને પુણ્યવાન માર્ડંડાની પત્ની હતી.
અજાનન્કશ્યપઃ સ્નેહાત્ માર્ત્તણ્ડ ઇતિ ચોચ્યતે
કશ્યપએ સ્નેહવશે તેને માર્ડંડા કહીને બોલાવ્યા.
યેનાપિ તાપયામાસ ત્રીલ્લોઙ્કાન્કશ્યપાત્મજઃ
કશ્યપના પુત્રે ત્રણેય લોકને તાપ આપ્યો.
દ્વૌ સુતૌ તુ મહાવીર્યૌં કન્યૈકા વિદિતૈવ ચ
તેને બે મહાબળવાન પુત્રો અને એક પ્રસિદ્ધ પુત્રી હતી.