બભૂવ ભુવિધર્માત્મા દિલીપ ઇતિ વિશ્રુતઃ
પૃથ્વી પર ધર્મપ્રાણ અને વિખ્યાત દલીપ નામનો રાજા હતો.
વનં જગામ મેધાવી તપસે ધૃતમાનસઃ
તે બુદ્ધિશાળી રાજાએ તપ માટે મન એકાગ્ર કરી વનમાં ગયો.
પાલયામાસ ધર્મેણ વિજિત્ય સકલાનરીન્
તેણે ધર્મથી રાજ ચલાવ્યું અને બધા દુશ્મનોને જીત્યા.
સર્વધર્માર્થકુશલઃ શ્રીમાનમિતવિક્રમઃ
તે બધા ધર્મ અને અર્થમાં નિપુણ, વૈભવી અને મર્યાદિત પરાક્રમી હતો.
સ ચાપિ પાલયન્નુર્વીં સમ્યગ્વિહતકણ્ટકામ્
તે રાજાએ પણ પૃથ્વીમાંથી બધાં દુઃખદાયક અવરોધ દૂર કરી સારી રીતે શાસન કર્યું.
સ શુશ્રાવાત્મનઃ પૂર્વં પૂર્વજાનાં મહીપતિઃ
એ મહારાજાએ પોતાના પૂર્વજોની જૂની વાતો સાંભળી હતી.
બ્રહ્મદણ્ડહતાન્સર્વાન્પિતઞ્છ્રુત્વાતિદુઃખિતઃ
બ્રહ્માના શ્રાપથી બધા મૃત્યુ પામ્યા એ સાંભળી તે ખૂબ દુઃખી થયો.
સ મન્ત્રિપ્રવરે રાજ્યં વિન્યસ્ય તપસે વનમ્
તેણે રાજ્ય મુખ્ય મંત્રીને સોંપી તપ માટે વનમાં ગયો.
તપસા મહાતા પૂર્વમાયુષે કમલોદ્ભવમ્
પહેલાંના સમયમાં મહાન તપસ્યાથી, કમળમાંથી જન્મેલા માટે લાંબું આયુષ્ય મેળવાયું હતું.
તતો ગઙ્ગાં મહારાજ સમારાધ્ય પ્રસાદ્ય ચ
પછી, મહારાજા, તેણે ગંગાજીને ભક્તિપૂર્વક પૂજી અને પ્રસન્ન કરી.
તતસ્તાં શિરસા ધર્ત્તુ તપસાઽરાધયચ્છિવમ્
ત્યારબાદ, તેણે ગંગાજીને પોતાના માથા પર ધારણ કરી અને તપસ્યાથી શિવજીની આરાધના કરી.
મેરોર્મૂર્ધ્નસ્તતો ગઙ્ગાં પતં તી શિરસાત્મનઃ
પછી, મેરુ પર્વતની ચોટી પરથી ગંગા ઉતરી અને આત્મસંયમીના માથા પર પડી.
સા તચ્છિરઃ સમાસાદ્ય મહાવેગપ્રવાહિની
તે ગંગા, જોરદાર પ્રવાહ સાથે, એ માથા સુધી પહોંચી.
ચુલકોદકવચ્છંભોર્વિલીનાં શિરસિ પ્રભોઃ
શંભુ ભગવાનના માથા પર, પાણીની બૂંદ જેવી, ગંગા લય થઈ ગઈ.
સ તાં શર્વપ્રસાદેન લબ્ધ્વા તુ ભુવમાગતામ્
શર્વના કૃપાથી, તેણે ધરતી પર આવી રહેલી ગંગાને પ્રાપ્ત કરી.
સઽનુવ્રજન્તી રાજાનં રાજર્ષેર્યજતઃ પથિ
ગંગા રાજર્ષિ દ્વારા યજ્ઞના માર્ગે જતા રાજાને અનુસરી રહી હતી.
સ તુ રાજઋષિઃ ક્રુદ્ધો યજ્ઞવાટે ઽખિલે તયા
પણ એ રાજર્ષિ, ગુસ્સામાં, યજ્ઞસ્થળમાં ગંગા સાથે હતા.
અતન્દ્રિતો વર્ષશતં શુશ્રૂષિતવા સ તં પુનઃ
પછી, તેણે નિરંતર એકસો વર્ષ સુધી તેની સેવા કરી.
ઉષિત્વા સુચિરં તસ્યનિસૃતા જઠરાદ્યતઃ
લાંબા સમય સુધી ત્યાં રહી, પછી ગંગા તેના પેટમાંથી બહાર આવી.
ભગીરથાનુગા ભૂત્વા તત્પિતૄણામશેષતઃ
ભગીરથને અનુસરતી થઈ, ગંગાએ તેના પિતૃઓને સંપૂર્ણ તૃપ્ત કર્યા.
તતસ્તદંભસા સિક્તેષ્વસ્થિભસ્મસુ તત્ક્ષણાત્
પછી, એ જ ક્ષણે, જ્યારે એ જળથી તેમના હાડકાં અને ભસ્મ ભીંજાયા,
એવં સા સાગરાન્સર્વાન્દિવં નીત્વા મહાન્દી
એ રીતે, મહાન ગંગા નદીએ બધા સગરા પુત્રોને સ્વર્ગે પહોંચાડ્યા.
સેનોર્મૂર્ધ્નશ્ચતુર્ભેદા ભૂત્વા યાતા ચતુર્દ્દિશમ્
સેનાના માથા પરથી, ગંગા ચાર ભાગે વહેવા લાગી અને ચાર દિશામાં ફેલાઈ.
સીતા ચાલકનન્દા ચ સુચક્ષુર્ભદ્રવત્યપિ
સીતા, અલકાનંદા, સુચક્ષુ અને ભદ્રવતી પણ.
ગઙ્ગાંભસા પુનઃ પૂર્ણાશ્ચત્વારો ઽમ્બુધયો ઽભવન્
ગંગાજળથી, ચારેય મહાસાગરો ફરીથી ભરાઈ ગયા.
અન્તર્હિતાભવન્દેશા બહવસ્તત્સમીપગાઃ
ગંગાજી પાસે આવેલા અનેક પ્રદેશો છુપાઈ ગયા.
ઇતસ્તતઃ પ્રયાતાશ્ચ જનાસ્તન્નિલયા નૃપ
રાજા, ત્યાં વસતા લોકો જુદા-જુદા દિશામાં ચાલ્યા ગયા.
અર્મવોપાત્તવર્ત્તિત્વાત્સમુદ્રે ઽતર્દ્ધિમાગમત્
પોતે નાવ લઈ, દરિયાના મધ્ય ભાગે પહોંચ્યો.
સહ્યાદ્રેર્ભૃગુશાર્દૂલં દ્રષ્ટુકામા યયુર્નૃપ
રાજા, સહ્યાદ્રિ પર ભૃગુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહાત્માને જોવા માટે તેઓ ગયા.
યયુર્દિદૃક્ષવો રામં મહેન્દ્રમચલં પ્રતિ
રામજીને જોવા માટે તેઓ મહેન્દ્ર પર્વત તરફ ચાલ્યા.