ક્ષણમન્તર્મના ભૂત્વા જગાદ સુરસત્તમઃ
થોડું વિચારીને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બ્રહ્માએ વાત કરી.
વિનઙ્ક્ષ્યન્ત્યચિરેમૈવ સાગરા નાત્ર સંશયઃ
સાગર વંશના લોકો ટૂંક સમયમાં નાશ પામશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
નિમિત્તમાત્રમન્યત્તુ સ એવ સકલેશિતા
માત્ર એક બહાનું જ બનશે, પણ સાચો કર્તા તો એ સર્વેશ્વર જ છે.
સર્વૈર્ભવદ્ભિરધુના તત્કર્ત્તવ્યમતં દ્રિતૈઃ
હવે તમે બધા, જે કરવું જરૂરી છે તે તરત જ કરો.
જાતો જગદ્ધિતાર્થાય યોગીન્દ્રપ્રવરો ભુવિ
જગતના કલ્યાણ માટે યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવો એક ભૂમિ પર જન્મ્યો છે.
ધ્યાયન્નાસ્તે ઽધુનાંઽભોધાવેકાન્તે તત્ર કુત્ર ચિત્
હમણાં એ મહાસાગર પાસે ક્યાંક એકાંતમાં ધ્યાનમાં બેસ્યો છે.
ધ્યાનાવ સાનમિચ્છન્તસ્તિષ્ઠધ્વં તદુપહ્વરે
તમે એના ધ્યાન દરમિયાન મળવાની ઈચ્છા રાખો અને એના નજીક જ રોકાઓ.
નત્વા તસ્મૈ વદિષ્યધ્વં સ વઃ શ્રેયો વિધાસ્યતિ
પહેલાં તેને વંદન કરીને, પછી વાત કરો; એ તમારું કલ્યાણ કરશે.
કુરુધ્વં ચ તથા યૂયં પ્રવૃત્તિં વિબુધોત્તમાઃ
અને હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠો, તમે પણ એ પ્રમાણે જ વર્તન કરો.
ગત્વા તં વિબુધશ્રેષ્ટં તે કૃતાઞ્જલયો ઽબ્રુવન્
પછી તેઓ એ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ પાસે ગયા અને હાથ જોડીને વાત કરી.
ઉપદ્રુતં જગત્સર્વંસાગરૈઃ સંપ્રણશ્યતિ
સમગ્ર જગત સાગરોથી પીડાઈને વિનાશ પામે છે.
વિષ્ણોરંશેન યોગીન્દ્રસ્વરૂપી ભુવિ સંસ્થિતઃ
પૃથ્વી પર તે વિષ્ણુના અંશરૂપે, સર્વોચ્ચ યોગી તરીકે વિરાજે છે.
સ્વેચ્છયા તે ધૃતો દેહો ન તુ ત્વં તપતાં વરઃ
તમારું શરીર તમારી ઈચ્છાથી જ ટકી રહ્યું છે, હે તપસ્વીઓમાં શ્રેષ્ઠ, એ તમે નથી.
વિધાતું સ્વેચ્છયા બ્રહ્મન્ભવાઞ્છક્રોત્યસંશયમ્
હે બ્રહ્મણ, તમે તમારી ઈચ્છાથી સર્જન કરો છો, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
પરિત્રાતા ત્વમસ્માકં વિનિવર્ત્તય ચાપદમ્
તમે અમારા રક્ષક છો, કૃપા કરીને આ આપત્તિ દૂર કરો.
સાગરૈર્દહ્યમાનાનાં લોકત્રયનિવાસિનામ્
ત્રણે લોકમાં રહેતા લોકો, જે સાગરોથી દાઝાઈ રહ્યા છે,
ત્રાતુમર્હસિ તસ્માત્ત્વં લોકાનસ્માંશ્ચ સુવ્રત
હે સદ્ગુણવંત, તેથી તમે અમને અને લોકોએ રક્ષા કરવી જોઈએ.
ઇત્યુક્તઃ સકલૈર્દેવૈરુન્મીલ્ય નયને શનૈઃ
આ રીતે સર્વે દેવતાઓએ કહ્યાના પછી, તેણે ધીમે ધીમે આંખો ખોલી.
સ્વકર્મણૈવ નિર્દગ્ધાઃ પ્રવિનઙ્ક્ષ્યન્તિ સાગરાઃ
સાગરો પોતાના કર્મથી દાઝાઈને નાશ પામશે.
અહં તુ કારણં તેષાં વિનાશાય દુરાત્મનામ્
હું જ એ દુષ્ટ ચિત્તવાળા સાગરોના વિનાશનું કારણ છું.
મમ ક્રોધાગ્નિ વિપ્લુષ્ટાઃ સાગરાઃ પાપચેતસઃ
મારા ક્રોધાગ્નિથી પાપી મનવાળા સાગરો ભસ્મ થઈ ગયા છે.
તસ્માદ્ગતજ્વરા દેવા લોકાશ્ચૈવાકુતોભયાઃ
આથી, દેવતાઓ અને લોકોએ હવે કોઈ દુઃખ કે ભય રહેવું નહીં.
તદ્યૂયં નિર્ભયા ભૂત્વા વ્રજધ્વં સ્વાં પુરીં પ્રતિ
હવે તમે બધા નિર્ભય બનીને તમારી પોતાની નગરીમાં જાઓ.
કપિલેનૈવમુક્તાસ્તે દેવાઃ સર્વે સવાસવાઃ
કપિલે આવું કહ્યાના પછી, સર્વે દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર ત્યાંથી વિદાય થયા.
એતસ્મિન્નન્તરે રાજા સગરઃ પૃથિવીપતિઃ
એ જ સમયે પૃથ્વીના રાજા સગર
આહૃત્ય સર્વસંભારાન્વસિષ્ઠાનુમતે તદા
વશિષ્ઠની મંજૂરીથી સર્વ સામગ્રી એકત્ર કરી,
દીક્ષાં પ્રવિષ્ટો નૃપતિર્હયસંચારણાય વૈ
રાજાએ અશ્વમેઘ યજ્ઞ માટે દિક્ષા લીધી.
સંચારયિત્વા તુરગં પરીત્ય પૃથિવીતલે
ઘોડાને પૃથ્વી પર ફરાવી અને સર્વત્ર ફરીને,
તતસ્તે પિતુરાદેશાત્તમાદાય તુરઙ્ગમમ્
પછી પિતાજીના આદેશથી તેણે ઘોડાને પકડી લીધો.
વિધિચોદનયૈવાશ્વઃ સ ભૂમૌ પરિવર્તિતતઃ
વિધિ પ્રમાણે એ ઘોડાને ધરતી પર ફરાવાયો.