વસિષ્ટે તુ ગતે રાજા સગરઃપ્રીતમાનસઃ
વશિષ્ઠજી જતા રહ્યા ત્યારે રાજા સગરના હૃદયમાં આનંદ છવાયો.
ભાર્યાભ્યાં સમુપેતાભ્યાં રૂપશીલગુણાદિભિઃ
સુંદરતા, સ્વભાવ અને ગુણોથી યુક્ત પોતાની બે પત્નીઓ સાથે તેઓ હતા.
સુમતિઃ કેશિની ચોભે વિકસદ્વદનાંબુજે
સુમતિ અને કેશિની, બન્નેના ચહેરા ખીલેલા કમળ જેવા હતાં.
નીલકુઞ્ચિતકેશાઢ્યે સર્વાભરણભૂષિતે
ઘેરા વાળ અને દરેક પ્રકારના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતી.
પ્રિયે સન્નિહિતે તસ્ય નિત્યં પ્રિયહિતે રતે
પ્રીય પત્ની હંમેશા નજીક રહેતી, પતિના આનંદ અને કલ્યાણમાં તત્પર રહેતી.
સ ચાપિ ભરણોત્કર્ષપ્રતીતાત્મા મહીપતિઃ
અને એ રાજા પોતાના ધન-સંપત્તિ પર પૂર્ણ વિશ્વાસ રાખતો હતો.
અન્યેષાં ભુવિ રાજ્ઞાં તુ રાજશબ્દો ન ચાપ્યભૂત્
બીજા રાજાઓમાં 'રાજા' એવો ઉપાધિ કોઈને નહોતો.
અલ્પો ઽપિ ધર્મઃ સતતં યથા ભવતિ માનસે
જેમ મનમાં હંમેશા થતો ધર્મ થોડો હોય, તેમ પણ તે મહત્વનો હોય છે.
અલુબ્ધમાનસોર્ઽથં ચ ભેજે ધર્મમપીડયન્
લોભરહિત મનથી તેણે ધન મેળવ્યું, પણ ક્યારેય ધર્મને દુઃખ આપ્યો નહીં.
તદર્થમેવ રાજેન્દ્ર કામં ચાપીડયંસ્તયોઃ
એ જ હિત માટે, હે રાજા, તેણે પોતાની ઇચ્છાઓ પણ તેમને દુઃખ ન પહોંચાડે એ રીતે પૂર્ણ કરી.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યમભાગે તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદે સગરદિગ્વિજયો નામૈકોનપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણના મધ્યમ ભાગના ત્રીજા ઉપોધાત પાદમાં 'સગરના દિગ્વિજય' નામના ઓગણસિત્તેરમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
સપ્તદ્વીપવતીં સમ્યક્સાક્ષાદ્ધર્મ ઇવાપરઃ
સાત દ્વીપ ધરાવતી ધરાને તેણે સાચા ધર્મની જેમ શાસન કરી.
સ્થાપયિત્વા યથાન્યાયં રરક્ષાવ્યાહતેન્દ્રિયઃ
યોગ્ય રીતે સ્થાપના કરીને, તેણે પોતાના ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખી ધરાને રક્ષી.
વર્ણાશ્ચૈવાનુલોમ્યેન તદ્વદર્થેષુ ચ ક્રમાત્
વર્ણો પણ પોતાની પ્રકૃતિ અનુસાર, તેમનાં કાર્યમાં ક્રમશઃ સ્થિર રહ્યા.
સર્વવર્ણેષુ ભૂપાલે મહીં તસ્મિન્પ્રશાસતિ
જ્યારે એ રાજા પૃથ્વી પર શાસન કરતા, ત્યારે બધા વર્ણો સુખી અને સમૃદ્ધ હતા.
તેષ્વસંખ્યા જનપદાશ્ચાતુર્વર્ણ્યજનાવૃતાઃ
તેમા અનગણિત લોકો વસતા, અને ચારેય વર્ણના લોકો સર્વત્ર વ્યાપક હતા.
દેશાશ્ચાવાસભુયિષ્ટા નૃપે તસ્મિન્પ્રશાસતિ
એ રાજાએ રાજ કર્યું ત્યારે દેશોમાં ઘરઘર ભરપૂર વસવાટ થતો હતો.
પ્રજાનાં સર્વવર્ણેષુ પ્રારંભાઃ ફલદાયિનઃ
બધી જાતિના લોકોના કામો સારા ફળ આપતા હતા.
પુરુષાર્થોપપન્નાનિ કર્માણિ ચ તદા નૃણામ્
એ સમયે લોકોના બધા કાર્યો માનવજીવનના ચાર ધ્યેયોથી ભરપૂર હતા.
અન્યોન્યપ્રિયકામાશ્ચ રાજભક્તિસમન્વિતાઃ
લોકો એકબીજાને પ્રેમ કરતા અને રાજા પ્રત્યે ભક્તિભાવ ધરાવતા.
પ્રજાસુ કશ્ચિલ્લુબ્ધો વા કૃપણો વાપિ નાભવત્
લોકોમાં કોઈ લોભી કે દુઃખી નહોતો.
ગુરુષુ પ્રણતા નિત્યં સદ્વિદ્યાવ્યસનાદૃતાઃ
લોકો હંમેશા પોતાના ગુરુને વંદન કરતા અને સાચી વિદ્યા પ્રત્યે લગાવ ધરાવતા.
નિસર્ગાત્ખલસંસર્ગવિરતા ધર્મતત્પરાઃ
લોકો સ્વભાવથી જ દુષ્ટ લોકોની સંગતથી દૂર રહેતા અને ધર્મમાં તત્પર રહેતા.
એવં સુબાહુતન્યે સ્વપ્રતાપાર્જિતાં મહીમ્
આ રીતે સુબાહુ અને અન્યોએ પોતાની શક્તિથી ધરતી પર રાજ કર્યું.
શાલિભૂયિષ્ઠસસ્યાઢ્યા સદૈવ સકલા મહી
સંપૂર્ણ ધરતી હંમેશા ધાન્યથી, ખાસ કરીને ધાનથી, સમૃદ્ધ હતી.
બભૂવ નૃપશાર્દૂલે તસ્મિન્ રાજ્યાનિ શાસતિ
એ રાજાશાર્દૂલ રાજા રાજ કરતો હતો ત્યારે રાજ્યમાં આવું સુખદાયક સ્થિતિ હતી.
સંવિષ્ટૈર્મણિવિષ્ટરેષુ નિતરામધ્યાસ્યમાનામરૈઃ શક્રસ્યેવ વિરાજતે દિવિ સભા રત્નપ્રભોદ્ભાસિતા
મણિથી શોભતા આસન પર દેવતાઓ વચ્ચે બેઠેલી સભા, રત્નોની તેજસ્વી ઝાંખીથી, સ્વર્ગમાં ઇન્દ્રની સભા જેવી જ શોભતી હતી.
દ્રષ્ટું કાઙ્ક્ષિતરાજકાઃ સતનયાવિજ્ઞાપયન્તો મુહુર્દ્વાસ્થૈરેવ નરેશ્વરાય સુચિરં વત્સ્યન્તમન્તઃપુરે
રાજાને જોવા ઇચ્છુક રાજાઓ અને તેમના પુત્રો વારંવાર દ્વારપાળોને વિનંતી કરતા, જ્યારે નરેશ્વર લાંબા સમય સુધી આંતરમહેલમાં રહેતો.
કિણીકૃતૌ વિરાજેતે ચરણૌ તસ્ય ભૂભુજઃ
એ ધરતીના રાજાના પગ પાયલથી શોભતા હતા.
રત્નૈર્ભાતિ સભા તસ્ય ગુહા સોમે રવી યથા
એ રાજાની સભા રત્નોથી તેજસ્વી હતી, જેમ ગુફામાં ચાંદો અને સૂર્ય પ્રકાશે છે તેમ.