યસ્માત્તેષાં દિવા જન્મ બલિનસ્તેન તે દિવા
દિવસે જન્મેલા હોવાથી, તેઓ દિવસે શક્તિશાળી છે.
પ્રાણેભ્યો રાત્રિજન્માનો હ્યજેયા નિશિ તેન તે
પ્રાણમાંથી રાતે જન્મેલા અપરાજિત છે, એટલે તેઓ રાતે અપરાજય છે.
પિતૄણાં માનુષાણાં ચ અતીતાના ગતેષુ વૈ
પૂર્વજો અને માનવોમાં, જે ગયા છે અને વિદાય પામ્યા છે,
જ્યોત્સ્ના રાત્ર્યહની સંધ્યા ચત્વાર્યેતાનિ તાનિ વા
ચાંદની, રાત, દિવસ અને સંધ્યા — આ ચાર જ એ છે.
અંભાંસ્યેતાનિ સૃષ્ટ્વા તુ દેવદાનવમાનુષાન્
આ જળો સર્જી, તેણે પછી દેવ, દાનવ અને માનવો સર્જ્યા.
તામુત્સૃજ્ય તતો ચ્યોત્સ્નાં તતો ઽન્યાં પ્રાપ્ય સ પ્રભુઃ
એ ચાંદની ત્યજી, ભગવાને પછી બીજી કાયાને પ્રાપ્ત કરી.
તતો ઽન્યાઃ સોંઽધકારે ચ ક્ષુધાવિષ્ટાઃ પ્રજાઃ સૃજન્
પછી અંધકારમાં, તેણે ભૂખથી પીડાતા અન્ય જીવો સર્જ્યા.
અમ્ભાંસ્યેતાનિ રક્ષામ ઉક્તવન્તસ્તુ તેષુ યે
એમાં જે કહેતા, 'આ જળોનું રક્ષણ કરીએ,'
યે ઽબ્રુવન્ ક્ષિણુમો ઽમ્ભાંસિ તેષાં ત્દૃષ્ટાઃ પરસ્પરમ્
જેઓ કહેતા હતા કે 'અમે પાણી સુકાવી દઈશું', તેઓ એકબીજાને વિરોધ કરતા જોવા મળ્યા.
રક્ષેતિ પાલને ચાપિ ધાતુરેષ વિભાવ્યતે
'રક્ષ' શબ્દનો અર્થ રક્ષણ અને સંરક્ષણ તરીકે સમજવામાં આવે છે.
રક્ષણાદ્રક્ષ ઇત્યુક્તં ક્ષપણાદ્યક્ષ ઉચ્યત
રક્ષણથી 'રક્ષ' કહેવાય છે અને વિનાશથી 'યક્ષ' કહેવાય છે.
તે શીર્ણા વ્યુત્થિતા હ્યૂર્દ્ધમારો હન્તઃ પુનઃ પુનઃ
તેઓ સુકાઈ ગયા પછી વારંવાર ફરીથી ઊભા થયા, હે વીર.
બાલાત્મના સ્મૃતા વ્યાલા હીનત્વાદહયઃ સ્મૃતાઃ
તેમની બાળસ્વભાવને કારણે તેમને 'વ્યાલ' કહેવામાં આવે છે અને નીચતા કારણે તેમને 'અહિ' કહેવાય છે.
તેષાં લયઃ પૃથિવ્યાં યઃ સૂર્યાચન્દ્રમસૌ ઘનાઃ
પૃથ્વી પર તેમનો અંત એ રીતે થાય છે જેમ કે સૂર્ય અને ચંદ્રથી વાદળો વિખેરાઈ જાય છે.
સ તાન્સર્પ્પાન્ સહોત્પન્નાનાવિવેશ વિષાત્મકઃ
જેઓ ઝેરથી ભરેલા હતા, તેમણે એકસાથે જન્મેલા બધા સાપોમાં પ્રવેશ કર્યો.
વર્ણેન કપિશેનોગ્રાસ્તે ભૂતાઃ પિશિતાશનાઃ
તેઓ ભયાનક અને કપીશ રંગના છે, અને માંસ ખાઈને જીવતા રહે છે.
ગાયતો ગાં તતસ્તસ્ય ગન્ધર્વા જજ્ઞિરે સુતાઃ
જ્યારે તે ગાઈ રહ્યો હતો, ત્યારે તેનામાંથી ગંધર્વો જન્મ્યા, જે તેના પુત્રો છે.
પિબતો જજ્ઞિરે વાચં ગન્ધર્વાસ્તેન તે સ્મૃતાઃ
જ્યારે તે પી રહ્યો હતો, ત્યારે વાણીરૂપે ગંધર્વો જન્મ્યા, તેથી તેઓ એ રીતે ઓળખાય છે.
છન્દતશ્ચૈવ છન્દાસિ વયાંસિ વયસાસૃજત્
તેની ઇચ્છાથી છંદો અને પક્ષીઓનું સર્જન થયું.
મુખતોજાઃ સૃજન્સો ઽથ વક્ષસશ્ચાપ્યવીઃ સૃજન્
પછી તેણે પોતાના મોઢામાંથી શક્તિ અને છાતીમાંથી અવીઓનું સર્જન કર્યું.
પાદતો ઽશ્વાન્સમાતઙ્ગાન્ રાસભાન્ ગવયાન્મૃગાન્
તેના પગમાંથી ઘોડા, હાથી, ગધેડા, જંગલી બળદ અને હરણનું સર્જન થયું.
ઓષધ્યઃ ફલ મૂલિન્યો રોમભ્યસ્તસ્ય જજ્ઞિરે
તેના વાળમાંથી ઔષધિઓ, ફળવાળી અને મૂળવાળી વનસ્પતિઓ જન્મી.
અસ્ય ત્વાદૌ તુ કલ્પસ્ય ત્રેતાયુગમુખેપુરા
આ કલ્પના શરૂઆતમાં, ત્રેતાયુગના આરંભે, પહેલાં—
એતે ગ્રામ્યાઃ સમૃતાઃ સપ્ત આરણ્યાઃ સપ્ત ચાપરે
આ સાત પશુઓ ગૃહસ્થ કહેવાય છે અને બીજાં સાત જંગલમાં રહેતા છે.
ઔદકાઃ પશવઃ ષષ્ઠાઃ સપ્તમાસ્તુ સરીસૃપાઃ
છઠ્ઠા પાણીમાં રહેતા પશુઓ છે અને સાતમા સરીસૃપ છે.
મર્કટઃ સપ્તમો હ્યેષાં ચારણ્યાઃ પશવસ્તુ તે
જંગલમાં રહેતા પશુઓમાં સાતમો માર્કટ છે, અને એ જંગલના પશુઓ છે.
અગ્નિષ્ટોમં ચ યજ્ઞાનાં નિર્મમે પ્રથમાન્મુખાત્
યજ્ઞોમાંથી અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞ ભગવાને પોતાના મોઢમાંથી પ્રથમ બનાવ્યો.
બૃહત્સામ તથોક્તં ચ દક્ષિણાત્સો ઽસૃજન્મુખાત્
દક્ષિણ દિશાના મોઢમાંથી તેમણે બૃહત્સામ અને બોલવામાં આવતું બધું સર્જ્યું.
વૈરૂપ્યમતિરાત્રં ચ પશ્ચિમાત્સો ઽસૃજન્મખાત્
પશ્ચિમ દિશાના મોઢમાંથી તેમણે વૈરૂપ્ય અને અતિરાત્ર સર્જ્યા.
અનુષ્ટુભં સવૈરાજં ચતુર્થાદસૃજન્મુખાત્
ચોથા મોઢમાંથી તેમણે અનુષ્ટુભ અને સવૈરાજ રચ્યા.