તાલજઙ્ઘાભિધા યેષાં વીતિહોત્રો ઽગ્રજો ઽભવત્
તાળજંઘ નામના લોકોમાં, વીતિહોત્ર સૌથી મોટો હતો.
કાલં મહાન્તમવસદ્ધિમાદ્રિવાનગહ્વરે
તે લાંબા સમય સુધી પર્વતની ગુફામાં રહ્યો.
તાલજઙ્ઘો ઽપતદ્ભૂમૌ મૂર્છિતો ગાઢવેદનઃ
તાળજંઘ ભારે પીડામાં બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયો.
રથમારોપ્ય વેગેન પલાયનપરો ઽભવત્
તે રથ પર ચડી ઝડપથી ભાગવા લાગ્યો.
કૃચ્છ્રં મહાન્તમાસાદ્ય શાકમૂલફલાશનઃ
મોટી મુશ્કેલી આવી ત્યારે તે શાક, મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવતો રહ્યો.
જાલજઙ્ઘઃ સ્વકં રાજ્યં સપુત્રઃ પ્રત્યપદ્યત
જાલજંઘે પોતાના પુત્ર સાથે પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવ્યું.
વસંસ્તદા નિજં રાજ્યમાપાલયદરિન્દમઃ
પછી એ શત્રુવિનાશક પોતાના રાજ્યમાં રહીને શાસન કરતો રહ્યો.
અભ્યાયયૌ મહારાજ તાલજઙ્ઘઃ પુરં તવ
હે મહારાજ, તાળજંઘે તમારું શહેર આવરી લીધું.
રુરોદાભ્યેત્ય નગરીમયોધ્યાં સ મહીપતિઃ
એ મહારાજ અયોધ્યા શહેરમાં પહોંચીને રડવા લાગ્યા.
યુયુધે તૈર્નૃપૈઃ સર્વૈર્વૃદ્ધો ઽપિ તરુણો યથા
ભલે વૃદ્ધ હતો, છતાં એ બધા રાજાઓ સાથે યુવાનની જેમ લડ્યો.
શત્રુભિર્નિર્જિતો વૃદ્ધઃ પલાયનપરો ઽ ભવત્
શત્રુઓથી હાર્યા પછી એ વૃદ્ધ ભાગવા લાગ્યા.
અન્તર્વત્ન્યા ચ તે માત્રા સહિતો વનમાવિશત્
તારી માતા ગર્ભવતી હતી ત્યારે તે બંને જંગલમાં ગયા.
શોકામર્ષસમાવિષ્ટો વૃદ્ધભાવેન ચ સ્વયમ્
તે દુઃખ અને ગુસ્સાથી ઘેરાઈ ગયો હતો અને પોતે જ વૃદ્ધ દેખાતો હતો.
અનાથ ઇવ રાજેન્દ્ર સ્વર્ગલોકમિતો ગતઃ
હે રાજા, તે અનાથ જેવો આ દુનિયાને છોડીને સ્વર્ગમાં ગયો.
ચિતામારોપયદ્ભર્તૂ રુદતી સા કલેવરમ્
પત્નીએ રડતી રડતી પોતાના પતિના શરીરને ચિતામાં મૂક્યું.
ચકારાગ્નિપ્રવેશાય સુદૃઢાં મતિમાત્મનઃ
પછી તેણે મનમાં પક્કો સંકલ્પ કર્યો કે હવે હું અગ્નિમાં પ્રવેશી જઈશ.
નિર્ગત્ય ચાશ્રમાત્તાં ચ વારયન્નિદમબ્રવીત્
આશ્રમમાંથી બહાર આવીને, તેણે તેને અટકાવીને આ રીતે કહ્યું.
પુત્રસ્તિષ્ઠતિ સર્વેષાં પ્રવરશ્ચવર્ત્તિનામ્
તમારો એક પુત્ર છે, જે બધા નેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
તતઃ સા સર્વદુઃખાનિ નિયમ્ય ત્વન્મુખાંબુજમ્
પછી તેણે પોતાના બધા દુઃખો સંભાળી, તારા કમળ જેવા ચહેરા તરફ જોયું.
સુષાવ ચ તતઃ કાલે સા ત્વામૌર્વાશ્રમે તદા
પછી યોગ્ય સમયે, તેણે ઔર્વના આશ્રમમાં તને જન્મ આપ્યો.
ઔર્વાશ્રમે વિવૃદ્ધશ્ચ ભવાંસ્તેનાનુકંપિતઃ
તું ઔર્વના આશ્રમમાં મોટો થયો અને તેણે તારી પર દયા દર્શાવી.
એવં પ્રભાવો નૃપતિઃ કાર્ત્તવીર્યો ઽભવદ્ભુવિ
આ રીતે, રાજા કાર્તવીર્યે પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધિ પામી.
યદ્વંશજૈર્જિતો યુદ્ધે પિતા તે વનમાદિશત્
જ્યારે તે વંશજોએ યુદ્ધમાં તારા પિતાને હરાવ્યો, ત્યારે પિતાએ તને જંગલમાં જવા કહ્યું.
એતચ્ચ સર્વમાખ્યાતં વ્રતાનામુત્તમં તવ
આ બધું તને કહ્યુ છે, તારો શ્રેષ્ઠ વ્રત છે.
ન હ્યસ્ય કર્ત્તુર્નૃપતેઃ પુરુષાર્થચતુષ્ટયે
હે રાજા, આ વ્રત કરનારને મનુષ્યજીવનના ચારેય પુરુષાર્થમાં કશું અપૂરું રહેતું નથી.
જામદગ્ન્યસ્ય ચ મુને કિમન્યત્કથયામિ તે
હે મુનિ, હવે હું તને જામદગ્નિ વિશે બીજું શું કહું?
તતઃ સ સગરો રાજા કૃતાઞ્જલિપુટો મુનિમ્
પછી રાજા સગરાએ હાથ જોડીને મુનિ પાસે ગયો.
સમ્યક્તમુપદેશેન તત્રાનુજ્ઞાં પ્રયચ્છ મે
મારે યોગ્ય ઉપદેશ આપીને અહીં મંજૂરી આપો.
ઇત્યુક્તસ્તેન રાજ્ઞાતુ તથેત્યુક્ત્વા મહામુનિઃ
રાજાએ આમ કહ્યું ત્યારે મહામુનિએ 'તેમ જ થાઓ' એમ જવાબ આપ્યો.
સ દીક્ષિતો વસિષ્ઠેન સગરો રાજસત્તમઃ
પછી મહાન રાજા સગરાને વશિષ્ઠે દીક્ષા આપી.