વાજિમેધં તતો રાજન્નાજહાર મહાક્રતુમ્
પછી, રાજા, તેણે મહાન વાજપેય યજ્ઞ કર્યો.
વિશ્વામિત્રો ઽભવદ્ધોતા રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ
વિશ્વામિત્રે આત્મજ્ઞાની રામ માટે હોદા તરીકે કાર્ય કર્યું.
ભરદ્વાજાગ્નિવેશ્યાદ્યા વેદ વેદાઙ્ગપારગાઃ
ભરદ્વાજ, અગ્નિવેશ્ય અને અન્ય, જે વેદ અને વેદાંગમાં પારંગત હતા.
પુત્ત્રૈઃ શિષ્યૈઃ પ્રશિષ્યૈશ્ચ સહિતો ભગવાન્ભૃગુઃ
ભગવાન ભૃગુ પોતાના પુત્રો, શિષ્યો અને તેમના શિષ્યો સાથે હતા.
સ તૈઃ સહાખિલં કર્મ સમાપ્ય ભૃગુપુઙ્ગવઃ
ભૃગુઓમાં શ્રેષ્ઠ એ ભૃગુએ બધાં કર્મો તેમના સાથે પૂર્ણ કર્યા.
અલઙ્કૃત્ય યથાન્યાય કન્યાં રૂપવતીં મહીમ્
તેણે પરંપરા પ્રમાણે સુંદર ધરતીકન્યાને શોભાવાળી બનાવી.
આહૂય ભૃગુશાર્દૂલઃ સશૈલવનકાનનામ્
ભૃગુમાં શ્રેષ્ઠ એ ભૃગુએ પર્વતો, વનો અને ઉદ્યાનો સાથે ધરતીને બોલાવી.
આત્મનઃ સન્નિવાસાર્થં તં રામઃ પર્યકલ્પયત્
રામે પોતાનો નિવાસ માટે એ સ્થાન તૈયાર કર્યું.
હિરણ્યરત્નવસ્ત્રશ્વગોગજાન્નાદિભિસ્તથા
સોનાં, રત્નો, વસ્ત્રો, ઘોડા, ગાય, હાથી અને અન્ન વગેરેથી.
ચક્રે દ્રવ્યપરિત્યાગં તેષામનુમતે તદા
ત્યારે તેણે તેમની સંમતિથી ધનસંપત્તિનું વિતરણ કર્યું.
તત્રાપિ પર્વતવરે તપશ્ચર્તું સમારભત્
ત્યાં પણ એ શ્રેષ્ઠ પર્વત પર તેણે તપ શરૂ કર્યું.
યયુર્યથાગતં સર્વે મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ
બધા સત્યવ્રતી મુનિઓ જેમ આવ્યા હતા તેમ જ પરત ગયા.
તપો મહત્સમાસ્થાય તત્રૈવ ન્યવસત્સુખી
મહાન તપ આરંભી, ત્યાં આનંદથી નિવાસ કર્યો.
સર્વદુઃખપ્રશાન્ત્યર્થં મારીચાનુમતેન તુ
મારીચાની સંમતિથી, સર્વ દુઃખ નિવૃત્તિ માટે.
ચચાર ધરણી સમ્યક્ દુખૈર્ઃમુક્તાભવચ્ચ સા
પૃથ્વી યોગ્ય રીતે ચાલવા લાગી અને તેના દુઃખોમાંથી મુક્ત થઈ ગઈ.
યસ્મિઞ્શ્રુતે નરઃ સર્વપાતકૈર્વિપ્રમુચ્યતે
જે કોઈ આ સાંભળે છે, તે બધા પાપોથી છૂટકારો પામે છે.
પ્રસંગાત્કથિતઃ સમ્યઙ્નાતિસંક્ષેપવિસ્તરઃ
આ પ્રસંગને કારણે આ કથા ન તો બહુ ટૂંકમાં અને ન તો વધારે વિસ્તૃત રીતે, પણ યોગ્ય રીતે કહી છે.
ન તાદૃશઃ પુમાત્કશ્ચિદ્ભાવી ભૂતાથવા શ્રુતઃ
આવો પુરુષ ન તો ક્યારેય થયો છે, ન થશે, અને ન સાંભળવામાં આવ્યો છે.
યત્પુરા સો ઽગમન્મુક્તિં રણે રામેણ ઘાતિતઃ
કેટલાય વર્ષો પહેલાં, રામે યુદ્ધમાં તેને મારો ત્યારે તેને મોક્ષ મળ્યો હતો.
પુત્રસ્તસ્ય મહાબાહુસ્તાલજઙ્ઘો ઽભવન્નૃપ
તેનો પુત્ર, બલવાન તાળજંઘ, રાજા બન્યો.
તાલજઙ્ઘાભિધા યેષાં વીતિહોત્રો ઽગ્રજો ઽભવત્
તાળજંઘ નામના લોકોમાં, વીતિહોત્ર સૌથી મોટો હતો.
કાલં મહાન્તમવસદ્ધિમાદ્રિવાનગહ્વરે
તે લાંબા સમય સુધી પર્વતની ગુફામાં રહ્યો.
તાલજઙ્ઘો ઽપતદ્ભૂમૌ મૂર્છિતો ગાઢવેદનઃ
તાળજંઘ ભારે પીડામાં બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયો.
રથમારોપ્ય વેગેન પલાયનપરો ઽભવત્
તે રથ પર ચડી ઝડપથી ભાગવા લાગ્યો.
કૃચ્છ્રં મહાન્તમાસાદ્ય શાકમૂલફલાશનઃ
મોટી મુશ્કેલી આવી ત્યારે તે શાક, મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવતો રહ્યો.
જાલજઙ્ઘઃ સ્વકં રાજ્યં સપુત્રઃ પ્રત્યપદ્યત
જાલજંઘે પોતાના પુત્ર સાથે પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવ્યું.
વસંસ્તદા નિજં રાજ્યમાપાલયદરિન્દમઃ
પછી એ શત્રુવિનાશક પોતાના રાજ્યમાં રહીને શાસન કરતો રહ્યો.
અભ્યાયયૌ મહારાજ તાલજઙ્ઘઃ પુરં તવ
હે મહારાજ, તાળજંઘે તમારું શહેર આવરી લીધું.
રુરોદાભ્યેત્ય નગરીમયોધ્યાં સ મહીપતિઃ
એ મહારાજ અયોધ્યા શહેરમાં પહોંચીને રડવા લાગ્યા.
યુયુધે તૈર્નૃપૈઃ સર્વૈર્વૃદ્ધો ઽપિ તરુણો યથા
ભલે વૃદ્ધ હતો, છતાં એ બધા રાજાઓ સાથે યુવાનની જેમ લડ્યો.