યુગાનુરૂપા ધર્મેણ યૈરિમા વર્દ્ધિતાઃ પ્રજાઃ
જેઓ યુગ અનુસાર અને ધર્મથી આ પ્રજાઓને વધાર્યા.
અભિધ્યાય પ્રજા બ્રહ્મા નાનાવીર્યાઃ સ્વમાનસીઃ
બ્રહ્માએ ધ્યાન કરીને પોતાના મનમાંથી અનેક પ્રકારની માનસિક પ્રજાઓ સર્જી.
કલ્પે ઽતીતે પુરાણ્યાસીદ્દેવાદ્યાસ્તુ પ્રજા ઇહ
પાછલા કલ્પમાં અહીં દેવો વગેરે પ્રથમ પ્રજાઓ હતી.
મન્વંતરક્રમેણેહ કનિષ્ઠાઃ પ્રથમેન તાઃ
મન્વંતરોનાં ક્રમમાં, એ પ્રજાઓ શરૂઆતમાં સૌથી નાની હતી.
કુશલાકુશલૈઃ કંદૈરક્ષીણૈસ્તૈસ્તદા યુતાઃ
તે સમયે, તેઓ સારા અને ખરાબ એવા કર્મો સાથે જોડાયેલા હતા, જે ક્યારેય ઓછા થતા નહોતા.
દેવાસુરપિતૄંશ્ચૈવ યક્ષૈર્ગન્ધર્વમાનુષૈઃ
દેવો, અસુરો, પિતૃઓ, યક્ષો, ગંધર્વો અને માનવો—
આહારાર્થં પ્રજાનાં વૈ વિદાત્માનો વિનિર્મમે
પ્રજાઓના પોષણ માટે આત્મા જાણનારે તેમને સર્જ્યા.
તચ્છરીરસમુત્પન્નૈઃ કાર્યૈસ્તૈઃ કારણૈઃ સહ
તે શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પરિણામો અને તેના કારણો સાથે—
તતો દેવાસુરપિતૄન્મનુષ્યાંશ્ચ ચતુષૃયમ્
પછી, એમાંથી દેવો, અસુરો, પિતૃઓ અને માનવો—આ ચાર જાતિઓ ઉત્પન્ન થઈ.
યુક્તાત્મનસ્તતસ્તસ્ય તમોમાત્રાસમુદ્ભવઃ
પછી, એકતાથી ભરેલા તેના આત્મામાંથી અંધકારથી બનેલો એક ભાગ ઉત્પન્ન થયો.
તતો ઽસ્ય જઘ નાત્પૂર્વમસુરા જજ્ઞિર સુતાઃ
પછી, તેના નીચેના ભાગમાંથી અસુરો તેના પુત્ર તરીકે જન્મ્યા.
સૃષ્ટા યયા સુરાસ્તન્વા તાં તનું સ વ્યપોહત
જે શરીરથી દેવો સર્જાયા હતું, તે શરીર તેણે ત્યજી દીધું.
સા તમોબહુલા યસ્માત્તતો રાત્રિસ્ત્રિયામિકા
કારણ કે એ શરીર અંધકારથી ભરેલું હતું, તેથી તેને ત્રણ ભાગની રાત્રિ કહેવાઈ.
સૃષ્ટ્વાસુરાંસ્તતઃ સો ઽથ તનુમન્યામપદ્યત
અસુરો સર્જ્યા પછી, તેણે બીજું શરીર ધારણ કર્યું.
તતસ્તાં યુઞ્જ માનસ્ય પ્રિયમાસીત્પ્રભોઃ કિલ
પછી તેણે મનથી ઉત્પન્ન થયેલી, પ્રભુને પ્રિય એવી તે શરીર સાથે એકતા કરી.
યતો ઽસ્ય દીવ્યતો જાતાસ્તેન દેવાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ
જ્યારે તે તેજથી પ્રકાશિત થતો હતો, ત્યારે તેમાંથી જન્મેલા દેવો કહેવાયા.
તસ્માત્તન્વાસ્તુ દિવ્યાયા જજ્ઞિરે તેન દેવતાઃ
એથી, તે દિવ્ય શરીરમાંથી દેવતાઓ જન્મ્યા.
ઉત્સૃષ્ટા સા તનુસ્તેન અહઃ સમભવત્તદા
તે શરીર તેણે ત્યજી દીધું, ત્યારે તે દિવસ બની ગયું.
દેવાન્સૃષ્ટ્વા તતઃ સો ઽથ તનુમન્યામપદ્યત
દેવો સર્જ્યા પછી, તેણે બીજું શરીર ધારણ કર્યું.
પિતેવ મન્યમાનસ્તાન્પુત્રાન્પ્રધ્યાય સ પ્રભુઃ
તેમને પોતાના પુત્રો સમજીને, પ્રભુએ પિતા જેવી ભાવનાથી ચિંતન કર્યું.
તસ્માત્તે પિતરો દેવાઃ પિતૃત્વં તેષુ તત્સ્મૃતમ્
તેથી તમારા પૂર્વજો દેવતાઓ કહેવાય છે; તેમના પૂર્વજત્વને એમની વચ્ચે યાદ કરવામાં આવે છે.
સાપવિદ્ધા તનુસ્તેન સદ્યઃ સંધ્યા વ્યજાયત
એમાંથી, તેની કાયાને ઘાયલ કરવામાં આવી, અને તરત જ સંધ્યા જન્મી.
તયોર્મધ્યે તુ વૈ પૈત્રી યા તનુઃ સા ગરીયસી
બેમાંથી, વચ્ચે આવેલી પૂર્વજ રૂપ વધુ મહાન છે.
યુક્તાસ્તનુમુપાસંતે ઉષાવ્યુષ્ટ્યોર્યદન્તરમ્
ઉષા અને સંધ્યા વચ્ચે જે રૂપ છે, એનું તેઓ પૂજન કરે છે.
તતો ઽન્યસ્યાં પુનર્બ્રહ્મા સ્વતન્વામુપપદ્યત
પછી, બીજી કાયામાં, બ્રહ્માએ ફરી પોતાની જ કાયામાંથી અવતાર લીધો.
મનસા તુ સુતાસ્તસ્ય પ્રજનાજ્જજ્ઞિરે પ્રજાઃ
તેણે મનથી પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા; તેની સર્જનમાંથી જીવો પ્રગટ થયા.
સૃષ્ટ્વા પુનઃ પ્રજાઃ સો ઽથ સ્વાં તનું સ વ્યપોહત
પછી ફરી જીવો સર્જી, તેણે પોતાની કાયાને ત્યજી દીધી.
તસ્માદ્ભવન્તિ સંહૃષ્ટા જ્યોત્સ્નાયા ઉદ્ભવે પ્રજાઃ
ચાંદનીના પ્રગટ થવાથી જીવો આનંદિત થાય છે.
સદ્યો રાત્ર્યહની ચૈવસંધ્યા જ્યોત્સ્ના ચ જજ્ઞિરે
તુરંત જ રાત, દિવસ, સંધ્યા અને ચાંદની જન્મી.
તમોમાત્રાત્મિકા રાત્રિઃ સા વૈ તસ્માન્નિયામિકા
રાત, જેનું સ્વરૂપ અંધકાર છે, એ ખરેખર તેમના ઉપર રાજ કરે છે.