ચકંપિરે ભૃશં સર્વે મૃત્યોરિવ શરીરિણઃ
બધા ભારે ધ્રૂજી ઉઠ્યા, જાણે મૃત્યુ સામે શરીરધારી જીવ હોય તેમ.
તતસ્તતશ્છિન્નભુજોરુકઙ્ઘરા નાગા હયાઃ શૂરનરા નિપેતુઃ
પછી અહીં-ત્યાં કાપાયેલા હાથ, જાંઘ અને પગવાળા હાથી, ઘોડા અને શૂરવીર પાડી પડ્યા.
તથૈવ રામો ઽપિ મનોનિલૌજા વિમર્દ્દયામાસ નૃપસ્ય સેનામ્
એ જ રીતે, રામે મન અને પવન જેવી શક્તિથી રાજાની સેના પર આક્રમણ શરૂ કર્યું.
ઉદ્યમ્ય ચાપં મહદાસ્થિતો રથં સૃજ્યં ચ કૃત્વા કિલમન્સ્યરાજઃ
મત્સ્યરાજાએ મોટું રથ ચઢી અને ધનુષ્ય હાથમાં લઈ તૈયાર ઊભો રહ્યો.
દૃષ્ટ્વા તમાયાન્તમથો મહાત્મા રામો ગૃહીત્વા ધનુષં મહોગ્રમ્
તેને સામે આવતો જોઈ, મહાન આત્માવાળા રામે પોતાનું ભયાનક અને શક્તિશાળી ધનુષ્ય પકડી લીધું.
સ ચાપિ રાજાતિબલો મનસ્વી સસર્જ રામાય તુ પર્વતાસ્ત્રમ્
પછી એ શક્તિશાળી અને દૃઢ મનવાળો રાજા રામ સામે પર્વતાસ્ત્ર છોડ્યું.
રામો ઽપિ તત્રાતિબલં વિદિત્વા તં મત્સ્યરાજં વિવિધાસ્ત્રપૂગૈઃ
પણ રામે મત્સ્યરાજાની મહાન શક્તિ જાણી અને અનેક પ્રકારના અસ્ત્રો વડે જવાબ આપ્યો.
નારાયણાસ્ત્રે ભૃગુણા પ્રયુક્તે રામેણ રાજન્નૃપતેર્વધાય
ભૃગુવંશી રામે જ્યારે નારાયણાસ્ત્ર રાજાને સંહારવા માટે છોડ્યું ત્યારે—
રામસ્તુ તસ્યાથ વિલક્ષ્ય કમ્પં બાણૈશ્ચતુર્ભિર્નિજઘાન વાહાન્
પછી રામે તેની ગભરાટ જોઈને ચાર બાણથી ઘોડાઓને ઘાયલ કર્યા.
બાણેન ચૈકેન પ્રસહ્ય સારથિં નિપાત્ય ભૂમૌ રથમાર્દ્દયત્ત્રિભિઃ
અને એક બાણથી સાથીને જમીન પર પાડી દીધો અને ત્રણ બાણથી રથ તોડી નાખ્યો.
સ ભિન્નશીર્ષો રુધિરં વમન્મુહુર્મર્ચ્છામવાપ્યાથ મમાર ચ ક્ષણાત્
તેનું માથું ફાટી ગયું, વારંવાર લોહી ઉગળી પડ્યું, પછી બેભાન થઈને તરત મરી ગયો.
તસ્મિન્નિપતિતે રાજ્ઞિ ચન્દ્રવંશસમુદ્ભવે
ચંદ્રવંશમાં જન્મેલા એ રાજા પડી ગયો ત્યારે—
મઙ્ગલે નૃપતિશ્રેષ્ઠે રામો હર્ષમુપાગતઃ
શ્રેષ્ઠ રાજાનો અંત આવ્યો એ શુભ ક્ષણે રામ આનંદિત થયો.
ઉપોદ્ધાતપાદે ભાર્ગવચરિતે અષ્ટાત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ
ઉપોદ્ધાત વિભાગમાં ભાર્ગવ કથા નો અડત્રીસમો અધ્યાય અહીં પૂર્ણ થાય છે.
રાજેન્દ્રાન્પ્રેરયામાસ કાર્ત્તવીર્યો મહાબલઃ
મહાબલી કાર્તવીર્યે રાજાઓને મોકલ્યા.
નિષધાધિપતિશ્ચૈવ મગધાધિપતિસ્તથા
નિષધના રાજા અને એ જ રીતે મગધના રાજા પણ હતા.
વર્ષન્તઃ શરજાલાનિ નાનાયુદ્ધવિશારદાઃ
તે બધા વિવિધ યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત હતા અને બાણોની વરસાદ વરસાવતાં હતા.
પિનાકહસ્તઃ સ ભૃગુર્જ્વલદગ્નિશિખોપમઃ
પિનાક ધનુષ્ય ધરાવતો એ ભૃગુ અગ્નિના જ્વલતા શીખ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
તદસ્ત્રં ભાર્ગવે દ્રેણ ક્ષિપ્તં સંગ્રામમૂર્દ્ધનિ
ભાર્ગવ દ્રેણે એ અસ્ત્ર યુદ્ધના મધ્યમાં છોડ્યું.
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાભાગો રામઃ શત્રુવિદારણઃ
પછી મહાતેજસ્વી અને શત્રુઓના વિનાશક રામ ક્રોધિત થયો.
બૃહદ્બલં ચ ગદયા વિદર્ભં મુષ્ટિના તથા
તેણે બૃહદ્બલને ગદાથી અને વિદર્ભને મુઠ્ઠીથી માર્યો.
માગધઞ્ચરણાઘાતૈરસ્ત્રજાલેન સૈનિકાન્
માગધને પગથી ઠોકર મારી અને સૈનિકોને શસ્ત્રોના જાળથી દબાવી દીધા.
દુદ્રાવ કાર્ત્તવીર્યં ચ જામદગ્ન્યો મહાબલઃ
મહાબળવાન જામદગ્ન્યે કાર્તવીર્યને હાંકી કાઢ્યો.
કાર્ય્યાકાર્યવિધાનજ્ઞાઃ પૃષ્ટે કૃત્વા ચ હૈહયમ્
કર્મયોગ્ય અને અયોગ્ય જાણનારા હૈહયોને પીઠ પાછળ રાખ્યા.
કાન્યકુબ્જાશ્ચ શતશઃ સૌરાષ્ટ્રાવન્તયસ્તથા
કાન્યકુબજ, સૌરાષ્ટ્ર અને અવંતિના સૈનિકો પણ સૈંકડો સંખ્યામાં હતા.
શરજાલાવૃતસ્તેષાં રામઃ સંગ્રામમૂર્દ્ધનિ
યુદ્ધના મથાળે, રામ તીરોની ઝમઝમાટમાં ઘેરાઈ ગયા.
સસ્માર રામચરિતં યદુક્તં હરિણેન વૈ
ત્યારે રામે, હરિએ કહેલી પોતાની કથાઓ યાદ કરી.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ રામઃ શસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદઃ
એ જ સમયે, શસ્ત્ર-અસ્ત્રમાં પારંગત રામે,
ઉદતિષ્ઠદ્રણાકાઙ્ક્ષી નીહારાદિવ ભાસ્કરઃ
યુદ્ધની ઇચ્છાથી, ધૂંધથી બહાર આવતા સૂર્ય જેવો ઊભા થયા.
દ્વાદશાક્ષૌહિણીસ્તત્ર ચિચ્છેદ લઘુવિક્રમઃ
ત્યાં, તેજસ્વી રામે બાર અક્ષૌહિણી સેનાઓનો વિનાશ કર્યો.