સૂતોપનીતં સ્વરથમારુરોહ વિશાંપતે
પછી રથચાલકે લાવેલો પોતાનો રથ રાજાએ ચઢ્યો.
અનેકાક્ષૌહિણીયુક્તાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે
ઘણી સેના સાથે ઘેરાઈને બધા તૈયાર ઊભા રહ્યા.
અસંખ્યાતા મહારાજ સૈન્યે સાગરસન્નિભે
હે મહારાજ, એ સેના દરિયાની જેમ અનગણિત યોદ્ધાઓથી ભરેલી હતી.
મહાવીરા મહાકાયા નાનાયુદ્ધવિશારદાઃ
મહાન શૂરવીર, વિશાળ શરીરવાળા અને વિવિધ યુદ્ધકળામાં નિપુણ હતા.
નાનાલઙ્કારસંયુક્તા મત્તા દાનવિભૂષિતાઃ
વિવિધ આભૂષણોથી શોભતા, મસ્ત અને દાનવો દ્વારા શણગારાયેલા હતા.
નાનાજ્ઞાતિસમુત્પન્ના હયાઃ પવનરંહસઃ
વિવિધ જાતિના, પવન જેટલી ઝડપથી દોડતા ઘોડા હતા.
સ્યન્દનાનિ સુદીર્ઘાણિ જવનાશ્વયુતાનિ ચ
લાંબા અને ઝડપી ઘોડાઓ જોડાયેલા રથો હતા.
પદાતયસ્તુ રાજન્તે ખડ્ગચર્મધરા નૃપ
પદાતી સૈનિકો તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરીને તેજસ્વી લાગતા હતા, રાજા.
યદા પ્રચલિતં સૈન્યં કાર્ત્તવીર્યાર્જુનસ્ય વૈ
જ્યારે કાર્તવીર્યાર્જુનનું સેના આગળ વધવા લાગી.
નાનાવાદિત્રનિર્ઘોષૈર્હયાનાં હ્રેષિતૈસ્તથા
વિવિધ વાદ્યોના ધ્વનિ અને ઘોડાઓના હણકારથી વાતાવરણ ગૂંજી ઉઠ્યું.
માર્ગે દદર્શ રાજેન્દ્રો વિપરીતાનિ ભૂપતે
માર્ગમાં રાજાએ અનેક અજીબ શકુન જોયા, રાજાધિરાજ.
મુક્તકેશાં છિન્નનાસાં રુદતીં ચ દિગંબરામ્
વિખૂટા વાળ, કપાયેલી નાક, રડતી અને નિર્વસ્ત્ર સ્ત્રી દેખાઈ.
કુચૈલં પતિતં ભગ્નં નગ્નં કાષાયવાસસમ્
ફાટેલા, પડેલા, તૂટી ગયેલા, નિર્વસ્ત્ર અને કાશાયવસ્ત્ર પહેરેલા દેખાયા.
ગોધાં ચ શશકં શલ્યં રિક્તકુમ્ભં સરીમૃપમ્
ગોધી, સસલું, કાંટો, ખાલી ઘડું અને મૃતદેહ દેખાયા.
સ્વદક્ષિણે શૃગાલં ચ કુર્વન્તં ભૈર્વં રવમ્
તેના જમણે શિયાળ ભયાનક રડવાનો અવાજ કરતો હતો.
દૃષ્ટ્વાપિ પ્રયયૌ યોદ્ધું કાલપાશાવૃતો હઝાત્
આ બધું જોઈને પણ, સમયના ફાંસામાં બંધાઈને તે યુદ્ધ કરવા નીકળી પડ્યો.
વટચ્છાયાસમાસીનો રામો ઽપશ્યદુપાગતમ્
વટવૃક્ષની છાંયામાં બેઠેલા રામે તેને નજીક આવતો જોયો.
સહસ્રાક્ષૌહિણીયુક્તં દૃષ્ટ્વા બભૂવ હ
હજારો સૈન્યદળ સાથે તેને જોઈને આશ્ચર્ય થયું.
યદ્દૃષ્ટિગોચરો જાતઃ કાર્તવીર્યો નૃપાધમઃ
કાર્તવીર્ય, રાજાઓમાં સૌથી નીચો, રામની નજરે પડ્યો.
વ્યઞ્જૃભતારિનાશાયસિંહઃ ક્રુદ્ધો યથા તથા
જેમ ક્રોધિત સિંહ હાથીઓના વિનાશ માટે આવે છે, તેમ દેખાયો.
ચકંપિરે ભૃશં સર્વે મૃત્યોરિવ શરીરિણઃ
બધા ભારે ધ્રૂજી ઉઠ્યા, જાણે મૃત્યુ સામે શરીરધારી જીવ હોય તેમ.
તતસ્તતશ્છિન્નભુજોરુકઙ્ઘરા નાગા હયાઃ શૂરનરા નિપેતુઃ
પછી અહીં-ત્યાં કાપાયેલા હાથ, જાંઘ અને પગવાળા હાથી, ઘોડા અને શૂરવીર પાડી પડ્યા.
તથૈવ રામો ઽપિ મનોનિલૌજા વિમર્દ્દયામાસ નૃપસ્ય સેનામ્
એ જ રીતે, રામે મન અને પવન જેવી શક્તિથી રાજાની સેના પર આક્રમણ શરૂ કર્યું.
ઉદ્યમ્ય ચાપં મહદાસ્થિતો રથં સૃજ્યં ચ કૃત્વા કિલમન્સ્યરાજઃ
મત્સ્યરાજાએ મોટું રથ ચઢી અને ધનુષ્ય હાથમાં લઈ તૈયાર ઊભો રહ્યો.
દૃષ્ટ્વા તમાયાન્તમથો મહાત્મા રામો ગૃહીત્વા ધનુષં મહોગ્રમ્
તેને સામે આવતો જોઈ, મહાન આત્માવાળા રામે પોતાનું ભયાનક અને શક્તિશાળી ધનુષ્ય પકડી લીધું.
સ ચાપિ રાજાતિબલો મનસ્વી સસર્જ રામાય તુ પર્વતાસ્ત્રમ્
પછી એ શક્તિશાળી અને દૃઢ મનવાળો રાજા રામ સામે પર્વતાસ્ત્ર છોડ્યું.
રામો ઽપિ તત્રાતિબલં વિદિત્વા તં મત્સ્યરાજં વિવિધાસ્ત્રપૂગૈઃ
પણ રામે મત્સ્યરાજાની મહાન શક્તિ જાણી અને અનેક પ્રકારના અસ્ત્રો વડે જવાબ આપ્યો.
નારાયણાસ્ત્રે ભૃગુણા પ્રયુક્તે રામેણ રાજન્નૃપતેર્વધાય
ભૃગુવંશી રામે જ્યારે નારાયણાસ્ત્ર રાજાને સંહારવા માટે છોડ્યું ત્યારે—
રામસ્તુ તસ્યાથ વિલક્ષ્ય કમ્પં બાણૈશ્ચતુર્ભિર્નિજઘાન વાહાન્
પછી રામે તેની ગભરાટ જોઈને ચાર બાણથી ઘોડાઓને ઘાયલ કર્યા.
બાણેન ચૈકેન પ્રસહ્ય સારથિં નિપાત્ય ભૂમૌ રથમાર્દ્દયત્ત્રિભિઃ
અને એક બાણથી સાથીને જમીન પર પાડી દીધો અને ત્રણ બાણથી રથ તોડી નાખ્યો.