કેનૈતૌ કારણેનાહો શઙ્કિતૌ ચકિતેક્ષણૌ
કયાં કારણથી આ બંને શંકિત થઈને ચારે બાજુ જોયા કરે છે?
ચેનૈતૌ જલપાને ઽપિ પશ્યતશ્ચકિતેક્ષણૌ
પાણી પીતા પીતા પણ, આ બંને ચેતન આંખે ચારે બાજુ જોતા રહે છે.
લક્ષયેતે ખિન્નસર્વાઙ્ગૌ કમ્પયુક્તૌ યતસ્ત્વિમૌ
સ્પષ્ટ દેખાય છે કે, બંનેના આખા શરીર થાકી ગયા છે અને અહીં ઊભા રહીને કાંપે છે.
શિષ્યેણ સંયુતો રામો યાવત્તૌ ચાપિ સંસ્થિતૌ
રામ પોતાના શિષ્ય સાથે રહ્યો અને એ બંને પણ ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.
રામં દૃષ્ટ્વા મહાત્માનં કથાં તૌ ચક્રતુર્મુદા
મહાન આત્માવાળા રામને જોઈને, એ બંને આનંદપૂર્વક વાતચીત કરવા લાગ્યા.
અસ્ય વીરસ્ય સાંનિધ્યે ભયં નૈવાવયોર્ભવેત્
આ વીરની હાજરીમાં, આપણને કોઈ ડર રહેશે નહીં.
દૃષ્ટમાત્રો હિ મુનિના ભસ્મીભૂતો ભવિષ્યતિ
કારણ કે, ઋષિએ માત્ર નજર નાખી તો પણ, કોઈ પણ ભસ્મ થઈ જાય.
મૃગશ્ચોવાચ હર્ષેણ સમાવિષ્ટઃ પ્રિયાં સ્વકામ્
હરખથી ભરાયેલા હરણએ પોતાની પ્રિયાને કહ્યું.
જાને ઽહમપિ રામસ્ય પ્રભાવં સુમહાત્મનઃ
હું પણ જાણું છું કે, રામ મહાન આત્માવાળા છે અને એમની શક્તિ કેટલી છે.
સચાને ન મહાભાગસ્ત્રાતો વ્યાઘ્રભયાતુરઃ
પણ જો એ મહાભાગ્યશાળી આપણને બચાવ્યા ન હોત, તો વાઘના ભયથી આપણે ગભરાઈ ગયા હોત.
પિતરં કાર્ત્તવીર્યેણ દૃષ્ટ્વા ચૈવ તિરસ્કૃતમ્
કર્તવીર્યે જ્યારે તેના પિતાને અપમાનિત કર્યો, ત્યારે તેણે જોયું હતું—
તત્પૂર્તિકામો હ્યગમદ્બ્રહ્મલોકં પુરા હ્યયમ્
પિતાનું માન ફરી અપાવવાની ઈચ્છાથી, એ પહેલાં બ્રહ્માના લોકમાં ગયો હતો.
તસ્ય ત્વાજ્ઞાં સમાદાય ગતો ઽસૌ શિવસન્નિધિમ્
ત્યાંથી આજ્ઞા મળ્યા પછી, એ પછી શિવજીની હાજરીમાં ગયો.
સ કૃપાલુર્મહાદેવઃ સભાજ્ય ભૃગુનન્દનમ્
દયાળુ મહાદેવે ભૃગુપુત્રનું સન્માન કરીને—
સ્વીયં પાશુપતં ચાસ્ત્રમન્યાસ્ત્રગ્રામમેવ ચ
પોતાનું પાશુપતાસ્ત્ર અને બીજા અનેક અસ્ત્રો એને આપ્યા.
સો ઽયમત્રાગતો ભદ્રે મેત્રસાધનતત્પરઃ
હવે એ અહીં આવ્યો છે, ઓ સુમધુરે, પોતાની પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરવા માટે.
શતવર્ષાણિ ચાપ્યસ્ય ગતાનિ સુમહાત્મનઃ
આ મહાન આત્માને સો વર્ષ વીતી ગયા છે.
આત્રાસ્તિ કારણં ભક્તિઃ સાવ વૈ ત્રિવિધા મતા
અહીં કારણ ભક્તિ છે, જેને ત્રણ પ્રકારની માનવામાં આવે છે.
શિવસ્ય નારદસ્યાપિ શુકસ્ય ચ મહાત્મનઃ
શિવજી, નારદજી અને મહાન આત્મા શુકજીની પણ,
બલેર્વિભીષણસ્યાપિ પ્રહ્લાદસ્ય મહાત્મનઃ
બલિ, વિભીષણ અને મહાન આત્મા પ્રહલાદની પણ,
વસિષ્ઠાદિમુનીશાનાં મન્વાદીનાં શુભેક્ષણે
વશિષ્ઠ અને બીજા મહાન ઋષિઓ તથા મનુઓ, જે દર્શન માટે શુભ છે, તેમની પણ.
મધ્યભક્તિરયં રામો નિત્યં યમપરાયણઃ
મધ્યમ ભક્તિ એવી છે—રામ, જે હંમેશા યમના પાલન કરે છે.
ઇત્યુક્તા ત્વરિતં કાન્તં સા મૃગી હૃષ્ટમાનસા
આ રીતે કહેતાં જ, હરણીએ આનંદિત હૃદયથી ઝડપથી પોતાના પ્રિય પતિ પાસે ગઈ.
ર્હદૃગ્ જ્ઞાનં તવ કથં સંજાતં તદ્વદાધુના
તારું આત્મજ્ઞાન કેવી રીતે ઉદ્ભવ્યું? એ હવે કહો.
શૃણુ પ્રિયે મહાભાગે જ્ઞાનં પુણ્યેન જાયતે
પ્રિયે, મહાભાગ્યવતી, સાંભળ; જ્ઞાન પુણ્યથી જન્મે છે.
પુણ્યાત્મા ભાર્ગવશ્ચાયં કૃષ્ણાભક્તો જિતેન્દ્રિયઃ
આ ભાર્ગવ પુણ્યશાળી છે, કૃષ્ણભક્ત છે અને ઇન્દ્રિયજિત છે.
અદ્યૈવ વિદિતં મે ઽભૂદ્રાસસ્યાસ્ય મહાત્મનઃ
આજે જ મને આ મહાન આત્માના ઇરાદા જાણી લીધા છે.
યદ્યત્કરિષ્યતે ચૈવ તદપિ જ્ઞાનગોચરમ્
એ જે કંઈ કરશે, તે પણ જ્ઞાનની અંદર આવે છે.
કવચં મન્ત્રસહિતં હ્યપિ વર્ષાયુતાયુતૈઃ
કવચ અને મંત્ર—even લાખો વર્ષ સુધી—even,
કૃષ્ણપ્રેમામૃતં નામ સ્તોત્રમુત્તમભક્તિદમ્
કૃષ્ણપ્રેમામૃત નામનું સ્તોત્ર શ્રેષ્ઠ ભક્તિ આપે છે.