યથાગતં યયૌ વિદ્વાન્ભવિષ્યત્કાલપર્યયાત્
જેમ આવ્યો હતો તેમ જ, તે વિદ્વાન ભવિષ્યના સમયચક્ર અનુસાર પાછો ગયો.
ઉપોદ્ધાતપાદે ભાર્ગવચરિતે ત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ
ઉપોદ્ધાત વિભાગમાં ભૃગુવંશના વર્ણનનો ત્રીસમો અધ્યાય.
યચ્ચકાર મહાવીર્ય્યો રાજ્ઞઃ ક્રુદ્ધો હિ કર્મણા
મહાન પરાક્રમી એ રાજાના ગુસ્સાથી જે કર્યું, એ બધું તેના કર્મથી થયું.
રામઃ પ્રોવાચ સંક્રુદ્ધો મુઞ્ચઞ્છ્વાસાન્મુહર્મુહુઃ
રામે ભારે ગુસ્સામાં વારંવાર ઊંડી શ્વાસ લેતાં બોલ્યા.
કાર્ત્તવીર્યસ્ય યો વિદ્વાંશ્ચક્રે બ્રહ્મવધોદ્યમમ્
જેણે કાર્તવીર્ય નામના બ્રાહ્મણહંતાનો વિનાશ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો, એ વિદ્વાન હતો.
શુભં વાપ્યશુભં સર્વે પ્રકુર્વન્તિ વિમોહિતાઃ
મૂર્ખાઈમાં ફસાયેલા બધા જ સુખદુઃખના કામો કરે છે.
કાર્ત્તવીર્યં નિહત્યાજૌ પિતુર્વૈરં પ્રસાધયે
મારે યુદ્ધમાં કાર્તવીર્યને મારીને પિતાનું બદલો પૂર્ણ કરવું છે.
રક્ષિષ્યતે તથાપ્યેનં સંહરિષ્યામિ નાન્યથા
એને કોઈ બચાવશે તો પણ હું એને નાશ કરીશ; બીજો કોઈ રસ્તો નથી.
જમદગ્નિરુવાચેદં પુત્રં સાહસભાષિણમ્
જમદગ્નીએ પોતાના સાહસી પુત્રને આ રીતે કહ્યું.
યચ્છ્રુત્વા માનવાઃ સર્વે જાયન્તે ધર્મકારિણઃ
આ સાંભળીને બધા મનુષ્યો ધર્મના કાર્યો કરવા લાગે છે.
ન કસ્મૈચિત્પ્રકુપ્યન્તિ નિન્દિતાસ્તાડિતા અપિ
તેઓને કોઈએ ગાળો આપ્યો કે માર્યો હોય તો પણ, કોઈ પર ગુસ્સો આવતો નથી.
તેષાં ચૈવાક્ષયા લોકાઃ સતતં સાધુકારિણામ્
સારા કામ કરનારા લોકોના લોક તો ક્યારેય ખૂટતા નથી.
ન ચ ક્ષોભમવાપ્નોતિ સ સાધુઃ પરિકીર્ત્થતે
એ સારા માણસને ક્યારેય મનમાં અશાંતિ થતી નથી; એ સર્વેમાં પ્રશંસિત થાય છે.
ક્ષમયાર્ઽહણતાં પ્રાપ્તાઃ સાધવો બ્રાહ્મણા વયમ્
અમે બ્રાહ્મણો ક્ષમાથી સાચા મહાન બન્યા છીએ.
તસ્માન્નિવારયે ત્વાદ્ય ક્ષમાં કુરુ તપશ્ચર
આથી, આજે તું પોતાને સંયમમાં રાખ, ધીરજ રાખ અને તપ કરો.
રામઃ પ્રોવાચ પિતરં ક્ષમાશીલમરિન્દમમ્
રામે પોતાના પિતા, દુશ્મનોને જીતનારા અને ધીરજ ધરાવતા, એમને કહ્યું.
ભવતા શમ ઉદ્દિષ્ટઃ સાધૂનાં સુમહાત્મનામ્
તમારે મહાન અને સારા લોકો માટે ક્ષમાશીલતા શીખવાડી છે.
કર્ત્તવ્યો દુષ્ટચેષ્ટેષુ ન શમઃ સુખદો ભવેત્
પણ દુષ્ટ વર્તન કરનારાઓ સામે ક્ષમા રાખવી યોગ્ય નથી, એથી સુખ મળતું નથી.
દેહ્યાજ્ઞાં માનનીયાદ્ય સાધયે વૈરમાત્મનઃ
હવે, મને આદરપૂર્વક તમારો આદેશ આપો જેથી હું મારા શત્રુત્વને પૂર્ણ કરી શકું.
કરિષ્યસિ યથા ભાવિ તથા નૈવાન્યથા ભવેત્
તમે જે લખાયું છે એ પ્રમાણે જ કરશો, બીજું કંઈ શક્ય નથી.
સ યદ્વદિષ્યતિ વિભુસ્તત્કર્ત્તા નાત્ર સંશયઃ
ભગવાન જે આદેશ આપશે, એ જ થશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
જગામ બ્રહ્મણો લોકમગમ્યં પ્રાકૃતૈર્જનૈઃ
એ બ્રહ્માજીના લોકમાં ગયો, જ્યાં સામાન્ય લોકો પહોંચી શકતા નથી.
સ્વર્ણપ્રાકારસંયુક્તં મણિસ્તંભૈર્વિમૂષિતમ્
એ જગ્યા ચાંદીના કાંઠાવાળી અને રત્નના સ્તંભોથી શોભાયમાન હતી.
રત્નસિંહાસને રમ્યે રત્નભૂષણભૂષિતમ્
સુંદર રત્નના સિંહાસન પર, જે રત્નના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતું.
વિદ્યાધરીણાં નૃત્યં ચ પશ્યન્તં સસ્મિતં મુદા
એણે હસતા મુખે આનંદથી વિદ્યાધરીઓનું નૃત્ય જોતા બ્રહ્માજી જોયા.
પરિપૂર્ણતમં બ્રહ્મ ધ્યાયતં યતમાનસમ્
બ્રહ્મા, સર્વે રીતે પૂર્ણ, એકાગ્ર મનથી ધ્યાનમાં લીન હતા.
દૃષ્ટ્વા તમવ્યયં ભક્ત્યા પ્રણનામ ભૃગૂદ્વહઃ
એ અવિનાશી ભગવાનને જોઈ, ભૃગુઓમાં શ્રેષ્ઠએ ભક્તિપૂર્વક નમસ્કાર કર્યો.
પપ્રચ્છ કુશલં વત્સ કથમાગમનં કૃથાઃ
એણે પૂછ્યું, 'બેટા, તું સુખી છે? કયા કામે આવ્યો છે?'
વૃત્તાન્તં કાર્ત્તવીર્યસ્ય પિતુઃ સ્વસ્ય મહાત્મનઃ
એણે પોતાના મહાન પિતા કાર્તવીર્યની વાત કહી.
ઉવાચ રામં ધર્મિષ્ઠં પરિણામસુખાવહમ્
એણે ધર્મમાં સ્થિર અને પરિવર્તનથી સુખ આપનારા રામને કહ્યું.