તસ્માદતીતમખિલં ત્યક્ત્વા કૃત્યં વિચિન્તય
એથી, જે થઈ ગયું તે ભૂલી જાઓ અને હવે શું કરવું તે વિચારો.
રામઃ સંસ્તંભયામાસ શનૈરાત્માનમાત્મના
રામે ધીરેધીરે પોતાને પોતે સંભાળી લીધો.
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો હસ્તાભ્યામુદરં સમતાડયત્
એણે એકવીસ વાર પોતાના હાથથી પેટ પિટ્યું.
રુદતીમલમંબેતિ સાંત્વયામાસ માતરમ્
એણે પોતાની માતાને શાંત પાડતાં કહ્યું: 'હવે પૂરતું રડી લીધું.'
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો યદિદં ત્વયા વક્ષઃ સમાહતમ્
કારણ કે તું એકવીસ વાર એમ જ પોતાના છાતી પર માર્યું છે—
હનિષ્યે ભુવિ સર્વત્ર સત્યમેતદ્બ્રવિમિ તે
હું પૃથ્વી પર જ્યાં જ્યાં હોઈશ ત્યાં બધાને મારીશ—આ હું તને સાચું વચન આપું છું.
નાસ્ત્યેવ નૂનમાયાતમતિક્રાન્તસ્ય વસ્તુનઃ
નિષ્ઠિતપણે, જે પસાર થઈ ગયું છે, એ પાછું આવતું નથી.
કૃચ્છ્રાદ્ધૈર્યં સમાલંબ્ય તથેતિ પ્રત્યભાષત
મોટા પ્રયત્ને એણે પોતાને સંભાળી અને કહ્યું: 'જેમ તું ઈચ્છે તેમ જ થાઓ.'
અગ્નૌ સત્કર્ત્તુમારેભે દેહં રાજન્યથવિધિ
એણે રાજાના દેહ માટે વિધિ પ્રમાણે અગ્નિમાં ક્રિયા કરવાનું શરૂ કર્યું.
પુત્રાન્સર્વાન્સમાહૂય ત્વિદં વચનમબ્રવીત્
એણે બધા પુત્રોને બોલાવીને કહ્યું:
અનુગન્તુમિહેચ્છામિ તન્મે ઽનુજ્ઞાતુમર્હથ
હું અહીં તેમને અનુસરવા ઇચ્છું છું, કૃપા કરીને મને એ માટે મંજૂરી આપો.
ભર્ત્રા વિરહિતા તેન પ્રવર્ત્તિષ્યે વિનિન્દિતા
પતિ વિના, લોકો મને દોષ આપે તો પણ, હું આ રીતે આગળ વધીશ.
યથા તેન પ્રવર્ત્તિષ્યે પરત્રાપિ સહાનિશમ્
જેમ હું અહીં તેમને સાથે રહીશ, એમ જ પરલોકમાં પણ હંમેશા સાથે રહીશ.
ભર્તુર્મમ ભવિષ્યામિ પિતૃલોકપ્રિયાતિથિઃ
હું પતિના પિતૃલોકમાં પ્રિય અતિથિ બનીશ.
પ્રતિભૂય ન વક્તવ્યં યદિ મત્પ્રિયમિચ્છથ
જો તમે મારા આનંદ ઇચ્છતા હો, તો કૃપા કરીને આ વિષયમાં વિરોધ ન કરો.
અગ્નિં પ્રવિશ્ય ભર્ત્તારમનુગન્તું મનોદધે
પતિને અનુસરવાનો નક્કી કરીને, મેં અગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો.
સમાભાષ્યાતિગંભીરા વાગુવાચાશરીરીણી
પછી, એક ઊંડા અને નિર્દેહ અવાજે સ્પષ્ટ બોલ્યું.
મા કાર્ષીઃ સાહસં ભદ્રે પ્રવક્ષ્યામિ પ્રિયં તવ
હે સૌમ્યે, ઉતાવળ ન કર; હું તને તારો પ્રિય સંદેશ આપું છું.
ન મર્ત્તવ્યન્ત્વયા સર્વો જીવન્ભદ્રાણિ પશ્યતિ
તારે મૃત્યુ પામવું નહીં, કારણ કે જીવતા બધા શુભ દૃશ્યો જુએ છે.
નિમિત્તમન્તરીકૃત્ય કિઞ્ચિદેવ શુચિસ્મિતે
હે પવિત્ર સ્મિતવાળી, કોઈ બહાનું બનાવીને,
ભવિત્રી ચિરરાત્રાય બહુકલ્યાણ ભાજનમ્
તારે લાંબા સમય સુધી જીવવું છે અને અનેક શુભતાનો પાત્ર બનવું છે.
તદ્વાક્યગૌરવાદ્ધર્ષમવાપુસ્તનયાશ્ચ તે
આ વચનના ભારથી, તારા પુત્રોમાં હિંમત આવી ગઈ.
શાયયિત્વા નિવાતે તુ પરિતઃ સમુપાવિશન્
તેણે તેમને શાંત જગ્યાએ સુવડાવી, બધા આસપાસ બેઠા.
નિમત્તાનિ શુભાન્યાસન્નનેકાનિ મહાન્તિ ચ
ઘણા શુભ અને મહાન શાકુન્યોએ હાજરી આપી.
નિષેદુઃ સહિતા માત્રા કાઙ્ક્ષન્તો જીવિતં પિતુઃ
માતાની સાથે, તેઓ પિતાના જીવનની આશા રાખીને બેઠા.
વિધેર્બલેન મતિમાંસ્તત્રાગચ્છદ્યદૃચ્છયા
વિધિના બળે, બુદ્ધિશાળી એ સ્થળે અચાનક આવી પહોંચ્યા.
સર્વશાસ્ત્રાર્થવિત્પ્રાજ્ઞઃ સકલાસુરવન્દિતઃ
તે બધા શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન ધરાવનારા, વિદ્વાન અને દેવ-દાનવો દ્વારા માન્ય હતા.
યથાહતાન્મૃતાન્દેવૈરુત્થાપયતિ દાનવાન્
જેમ તેઓ દેવો દ્વારા મારાયેલા દાનવોને જીવતા કરે છે.
પ્રણીતમનુજીવન્તિ સર્વે ઽદ્યાપીહ પાર્થિવાઃ
અહીંના બધા રાજાઓ આજે પણ જે મળ્યું છે તેના આધાર પર જ જીવે છે.
દદર્શ તદવસ્થાંસ્તાન્સર્વાન્દુઃખપરિપ્લુતાન્
તેણે તેમને જોઈને સમજ્યું કે બધા દુઃખથી અત્યંત પીડાઈ રહ્યા છે.