બ્રહ્મસ્વં નાપહર્ત્તવ્યં પુરુષેણ વિજાનતા
જાણકાર મનુષ્યએ બ્રાહ્મણનું માલ ક્યારેય લઈ જવું નહીં.
આયુર્જાને પરિક્ષીણં ન ચેદેતત્કરિષ્યતિ
જો એવુ નહીં કરે તો, તેની આયુષ્ય ઘટી જાય છે.
સ્વયં વા યદિ સાયુચ્યેદ્વિનશિષ્યતિ પાર્થિવઃ
જો રાજા પોતે પાછું આપે તો પણ, તે નાશ પામે છે.
શતાયુષોર્ઽજુનાદન્યઃ કો ન્વિચ્છતિ જિજીવિષુઃ
શતાયુષ્ય અર્જુન સિવાય બીજું કોણ છે જે જીવવું ઈચ્છે છે?
બદ્ધ્વા તાં ગાં દૃઢૈઃ પાશૈર્વિચકર્ષ બલાન્વિતઃ
તેણે એ ગાયને મજબૂત દોરડાથી બાંધી અને બળપૂર્વક ખેંચી.
રુરોધ તં યથાશક્તિ વિકર્ષન્તં પાયસ્વિનીમ્
તે દૂધવાળી ગાયને ખેંચનારને, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો.
જગ્રાહ સુદૃઢં કણ્ઠે વાહુભ્યાં તાં મહામુનિઃ
મહાન ઋષિએ બંને હાથથી તેની ગરદન મજબૂતીથી પકડી લીધી.
ઉત્સારયધ્વમિત્યેનમાદિદેશ સ્વસૈનિકાન્
પછી તેણે પોતાના સૈનિકોને આજ્ઞા આપી, 'આને અહીંથી હાંકી કાઢો!'
ભર્ત્રાજ્ઞયા પ્રસહ્યૈનં પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ
રાજાની આજ્ઞાથી તેઓએ તેને જોરથી ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધો.
તે સમુત્સારયન્ ધેનોઃ સુદૂરતરમન્તિકાત્
તેમણે ગાયને ત્યાંથી બહુ દૂર હાંકી કાઢી.
ન ચુક્રોધાક્રોધનત્વં સતો હિ પરમં ધનમ્
તે ગુસ્સે થયો નહીં, કારણ કે ગુસ્સો ન રાખવો એ સારા લોકોનું સૌથી મોટું ધન છે.
જગત્સર્વં ક્ષયં તસ્ય ચિન્તયન્ન પ્રચુક્રુધે
એમ વિચારતાં કે મારા કારણે આખું જગત નાશ પામશે, તેણે ગુસ્સો કર્યો નહીં.
રામેણાભૂત્તતો નિત્યં શાન્ત એવ મહાતપાઃ
પછીથી રામના કારણે તે મહાન તપસ્વી હંમેશા શાંત રહ્યો.
નિપપાત મહાતેજા ધરણ્યાં ગતચેતનઃ
મહાન તેજવાળા એ પુરુષ ભૂમિ પર પડી ગયો અને બેભાન થઈ ગયો.
કિઙ્કરાનાદિશચ્છીઘ્રં ધેનોરાનયને બલાત્
પછી તેણે તુરંત સેવકોને આજ્ઞા આપી કે ગાયને જોરથી લાવી લાવો.
કશાભિરભિહન્યન્ત ચકૃષુશ્ચ નિનીષયા
તેમણે ગાયને કશાંથી માર મારી અને ચકકરથી ખેંચવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
હન્યમાના ભૃશં તૈશ્ચ ચુક્રુધે ચ પયસ્વિની
તેમણે ગાયને બહુ મારતાં, દૂધ આપતી ગાય ગુસ્સે થઈ ગઈ.
આકૃષ્ય પાશાન્ સુદૃઢાન્ કૃત્વાત્માનમમોચયત્
મજબૂત દોરડા ખેંચી, તેણે પોતાને છુટાવી લીધી.
હુંહારવં પ્રકુર્વાણા સર્વતો ઽહ્યપતદ્રુષા
તે જોરથી 'હું' અવાજ કરતી અને બધે ઉગ્રતાથી દોડી.
રાજમન્ત્રિબલં સર્વં વ્યદ્રાવયદમર્ષિતા
ગાયે ગુસ્સામાં રાજા, મંત્રીઓ અને આખી સેના તોડી નાખી.
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં ગગનં પ્રત્યપદ્યત
બધા જીવજંતુઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, ગાય આકાશમાં ચડી ગઈ.
પ્રસહ્ય બદ્ધ્વા તદ્વત્સં જગ્મુરેવાતિનિર્ઘૃણાઃ
એ જ રીતે, ક્રૂર લોકો દૂધવતને બાંધીને જોરથી લઈ ગયા.
સ પાપસ્તરસા રાજ્ઞઃ સન્નિધિં સમુપાગમત્
એ પાપી ઝડપથી રાજાના દરબારમાં પહોંચ્યો.
તદ્વ્રત્તાન્તમશેષેણ વ્યાચચક્ષે સસાધ્વસઃ
કાંપતો કાંપતો, તેણે આખી ઘટના વિગતે કહી સંભળાવી.
ઉપોદ્ધાતપાદેર્ઽજુનોપાખ્યાને એકોનત્રિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ
ઉપોધાત વિભાગમાં અર્જુન કથા નો ઓગણત્રીસમો અધ્યાય
ઉદ્વિગ્નચેતાઃ સુભૃશં ચિન્તયામાસ નૈકધા
તેનું મન ખૂબ જ ઉથલપાથલ થતું હતું, અને એ અનેક રીતે વિચારવા લાગ્યો.
બ્રહ્મસ્વહરણે વાઞ્છા તદ્ધત્યા ચાતિગર્હિતા
બ્રાહ્મણનું ધન લૂંટવાની ઈચ્છા અને તેને મારી નાખવું, બંને બહુ જ નિંદનીય છે.
વચનં તર્હિ તાં જહ્યાં વિમૂઢાત્મા ગતત્રપઃ
તો પછી, શું હું એના શબ્દો છોડી દઉં, જ્યારે હું મૂર્ખ અને લાજવિહોણો બની ગયો છું?
સ્વપુરં પ્રતિચક્રામ સબલઃ સાનુગસ્તતઃ
પછી તે પોતાની સેનાઓ અને સાથીઓ સાથે પોતાના શહેર તરફ પાછો ફર્યો.
આશ્રમાત્સહસા રાજન્વિનિશ્ચક્રામ રેણુકા
હે રાજા, રેણુકા અચાનક આશ્રમમાંથી બહાર નીકળી ગઈ.