યદિ તે ઽનુમતં કૃત્યમાખ્યેયમનુજીવિભિઃ
જો તું મંજૂરી આપે તો, તારા સેવકોએ જે કરવું છે તે જણાવી દે.
બ્રહ્મસ્વં નાપહર્તવ્યમિતિ મે શઙ્કતે મનઃ
મારું મન શંકા કરે છે કે બ્રાહ્મણની મિલકત ક્યારેય લેવી નહીં જોઈએ.
ગર્ગો મતિમતાં શ્રેષ્ઠો ગર્હયન્નિવ ભૂપતે
ગર્ગ, બુદ્ધિશાળી લોકોમાં શ્રેષ્ઠ, રાજા, જાણે તું ઠપકો આપે તેમ બોલ્યા,
બ્રહ્મસ્વસદૃશં લોકે દુર્જરં નેહ વિદ્યતે
આ જગતમાં બ્રાહ્મણની મિલકત જેટલું સહન કરવું મુશ્કેલ બીજું કંઈ નથી.
કુલં સમૂલં દહતિ બ્રહ્મસ્વારણિપાવકઃ
બ્રાહ્મણની મિલકતનો અગ્નિ આખા કુટુંબને મૂળથી જ ભસ્મ કરી નાખે છે.
પુત્રપૌત્રાન્તફલદં વિપાકકટુ પાર્થિવ
એના પરિણામો કડવા હોય છે, રાજા, અને એ પુત્ર-પૌત્ર સુધી ફળ આપે છે.
કિન્નામાસન્ન કુરુતે નેત્રાસ દ્વિપ્રલોભિતમ્
બીજાના ધનની લાલચથી અંધ થયેલા માણસ પાસે શું નજીક આવતું નથી?
આદાનં ચિન્તયાનો હિ બાહ્મણેષ્વભિવાઞ્છતિ
કારણ કે, લેવાની ઈચ્છા રાખીને એ બ્રાહ્મણના ધનની કામના કરે છે.
મા કૃથાસ્તદ્ધિ લોકેષુ યશોહાનિકરં તવ
એવું કદી કરશો નહીં, કારણ કે એ તારો યશ ઓછું કરે છે.
યશાંશિ કર્મણાનેન સંપ્રતં માવ્યનીવશઃ
આ કામથી હવે તું તારો યશ નાશ ન કરી બેસે.
તત્પ્રસાદસમુન્નદ્ધા મજ્જયં ત્યનયોન્મુખાઃ
તે કૃપાથી ઉન્નત થયેલા, વિનાશ તરફ મન મૂકીને, હવે ડૂબી રહ્યા છે.
તન્મતાનુપ્રવૃત્તિશ્ચ રાજા સદ્યો વિષીદતિ
તેની સલાહ પ્રમાણે ચાલવામાં આવે તો, રાજા તરત જ મુશ્કેલીમાં ફસાઈ જાય છે.
આત્મના સહ દુર્બુદ્ધિર્લોહનૌરિવ મજ્જયેત્
દુર્ભુદ્ધિ માણસ પોતે જ પોતાને લોખંડની નાવ જેવી ડૂબાડી દે છે.
મતમસ્ય સુદુર્બુદ્ધેર્નાનુવર્ત્તિતુમર્હસિ
આ બહુ જ દુર્ભુદ્ધિ વાળા માણસની વાત કદી પણ માનવી નહિ.
આક્ષિપ્ય મન્ત્રી રાજાનમિદં ભૂયો હ્યભાષત
મંત્રીએ રાજાને ઠપકો આપી ને ફરી આ રીતે કહ્યું:
મહાન્તિ રાજકાર્યાણિ દ્વિજૈર્વેત્તું ન શક્યતે
મહાન રાજકામો બ્રાહ્મણો દ્વારા સમજાઈ શકતાં નથી.
વિના વૈ ભોજનાદાને કાર્યં વિપ્રો ન વિન્દતિ
ભોજન અને દાન વિના બ્રાહ્મણ પોતાનું કામ પૂરું કરી શકતો નથી.
પ્રતિસંગ્રાહયણીયશ્ચ નાધિકં સાધિતં ક્વચિત્
તેને માત્ર જે યોગ્ય હોય એટલું જ આપવું, વધારે કદી નહિ આપવું.
નોચેદ્રાજ્યં પરિત્યજ્ય ગચ્છસ્વતપસે વનમ્
નહીંતર, રાજ્ય છોડી દે અને તપ માટે જંગલમાં જા.
પ્રસહ્ય હરણે વાપિ નાધર્મસ્તે ભવિષ્યતિ
જો તું બળજબરીથી પણ લઈ લે તો પણ તને પાપ લાગશે નહિ.
દત્ત્વા મૂલ્યં ગવાશ્વાદ્યમૃષેર્થેનુઃ પ્રગૃહ્યતામ્
ગાય, ઘોડા કે બીજું ધન આપી, ઋષિની ગાય લઈ લેવી.
તપોધનાનાં હિ કુતો રત્નસંગ્રહણાદરઃ
જે તપમાં ધનવાન છે, તેમને રત્ન એકઠાં કરવાની ઈચ્છા ક્યાંથી આવે?
તસ્માત્તે સર્વથા ધેનું યાચિતઃ સંપ્રદાસ્યતિ
એટલે, જ્યારે તું માગશે ત્યારે એ ચોક્કસ ગાય આપી દેશે.
સંગૃહ્ય વિત્તં વિપુલં ધેનું તાં પ્રતિદાસ્યતિ
ઘણું ધન મળ્યા પછી, એ ગાય પાછી આપી દેશે.
ઇતિ મે વર્ત્તતે બુદ્ધિઃ કથં વા મન્યતે ભવાન્
મારી સમજ તો આવી છે; પણ મહારાજ, આપ શું વિચારો છો?
દત્ત્વા ચાભીપ્સિતં તસ્મૈ તાં ગામાનય મન્ત્રિક
જે તે ઈચ્છે છે એ આપી, એ ગાય લાવી લેજે, મંત્રી.
નિવૃત્ય પ્રયયૌ શીઘ્રં જમદગ્નેરથાશ્રમમ્
પછી, ત્યાંથી પાછો ફરી, તે ઝડપથી જમદગ્નિના આશ્રમ તરફ ગયો.
સમિદાનયનાર્થાય રામો ઽપિ પ્રયયૌ વનમ્
રામ પણ સમિદ્ધ લેવા માટે વનમાં ગયો.
પ્રણમ્ય મુનિશાર્દૂલમિદં વચનમબ્રવીત્
મુનિમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહાત્માને વંદન કરીને, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
રત્નભૂતા ચ ધેનુઃ સા ભુવિ દોગ્ધ્રીષ્વનુત્તમા
એ ગાય રત્ન જેવી હતી અને પૃથ્વી પર દૂધ આપનારી ગાયોમાં શ્રેષ્ઠ હતી.