સંભાવયિત્વા તાં પૂજાં વિહિતાં મુનિના તદા
મુનિએ જે યોગ્ય સન્માન આપ્યું હતું, એ રાજાએ સ્વીકાર્યું,
તમાસીનં નૃપવરં કુશાસનગતો મુનિઃ
કુશના આસન પર બેઠેલા મુનિએ, ત્યાં બેઠેલા એ શ્રેષ્ઠ રાજાને સંબોધ્યા,
સહ સંકથયંસ્તેન રાજ્ઞા મુનિવરોત્તમઃ
મુનિશ્રેષ્ઠ રાજા સાથે વાતચીત કરતા ત્યાં જ રહ્યા.
તતઃ સ રાજા સુપ્રીતો જમદગ્નિ મભાષત
પછી રાજા ખૂબ જ પ્રસન્ન થઈને જમદગ્નિને કહ્યું.
સમગ્રવાહનબલો હ્યહં તસ્માન્મહામુને
મહાન મુનિ, મારી પાસે પૂરતી રથ-ઘોડા અને સૈન્ય છે.
અથવા ત્વં તપઃશક્ત્યા કર્તુમાતિથ્યમદ્ય મે
અથવા, તું તારી તપશ્ચર્યાની શક્તિથી આજે મને આત્થિ આપ.
અન્યથા ચેત્ખલૈઃ સૈન્યૈરત્યર્થં મુનિસત્તમ
નહીંતર, મુનિશ્રેષ્ઠ, મારા દુષ્ટ સૈનિકો સાથે—
ઇત્યેવમુક્તઃ સ મુનિસ્તં પ્રાહસ્થીયતાં ક્ષણમ્
મુનિએ આ રીતે સાંભળીને હસીને કહ્યું: 'થોડો સમય રાહ જો.'
ઇત્યુક્ત્વાહૂય તાં દોગ્ધ્રીમુવાચાયં મમાતિથિઃ
આ રીતે કહી, તેણે દૂધ આપતી ગાયને બોલાવીને કહ્યું: 'આ મારું આત્થિ છે.'
દુદોહ નૃપતેરાશુ યદ્યોગ્યં મુનિગૌરવાત્
મુનિની ઇજ્જત રાખીને ગાયે રાજાને યોગ્ય જે પણ હતું એ તરત આપી દીધું.
વિભૂતિભેદૈરવિચિન્ત્યરુપમનન્યસાધ્યં સુરભિપ્રભાવાત્
સુરભિની શક્તિથી, કલ્પના પણ ન કરી શકાય તેવી અને બીજે ક્યાંય ન મળે એવી અદ્ભુત સંપત્તિ દેખાઈ.
પૂર્ણેન્દુશુભ્રાભ્રવિષક્તશૃઙ્ગૈઃ પ્રાસાદસંઘૈઃ પરિવીતમન્તઃ
અંદરથી, તે પૂર્ણચંદ્ર જેવી ચમકતી શિંગ અને સફેદ વાદળ જેવી મહેલોની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલું હતું.
પૃથગ્વિમિશ્રૈર્ભવનૈરનેકૈઃ સદ્ભાસિતં નેત્રમનોભિરામૈઃ
અલગ-अलग અને મિશ્ર એવા અનેક સુંદર મકાનોથી શોભાયમાન, આંખ અને મનને આનંદ આપતા હતા.
તુલાકપાટર્ગલકુડ્યદેહલીનિશાન્તશાલાજિરશોભિતૈર્ભૃશમ્
તુલા, દરવાજા, દિવાલો, ઓટલા, રાત્રિના મંડપો અને અનાજના ભંડારો વડે ખૂબ જ શોભાયમાન હતું.
સ્તંભેષુ કુડ્યેષુ ચ દિવ્યરત્નવિચિત્રચિત્રૈઃ પરિશોભમાનૈઃ
સ્તંભો અને દિવાલો વિવિધ દૈવી રત્નોથી સુંદર રીતે શણગારેલા હતા.
સ ભક્ષ્યભોજ્યાદિભિ રન્નપાનૈરુપેતભાણ્ડોપગતૈકદેશૈઃ
એક જગ્યાએ ભાંડો ભરેલા ભોજન, પીણું અને અન્ય ખોરાકથી સજ્જ હતું.
તસ્યાશ્રમં સન્નગરોપમાનં બભૌ વધૂભિશ્ચમનોહરાભિઃ
એ આશ્રમ સુંદર સ્ત્રીઓ સાથે શહેર જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
ઉપોદ્ધાતપાદેર્ઽજુનોપાખ્યાને ષડ્વિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ
ઉપોદ્ધાત પદમાં અર્જુનકથા અંતર્ગત છવીસમો અધ્યાય.
વિનિર્મમે તેષુ ગૃહેષુ પશ્ચાત્તદ્યોગ્યનારીનરવૃન્દજાતમ્
એ મકાનોમાં, પછી તેણે પ્રસંગાનુસાર યોગ્ય સ્ત્રી-પુરુષોના જૂથો સર્જ્યા.
સહાવભાવાભિરુદારચેષ્ટાશ્રીકાન્તિસૌન્દર્યગુણાન્વિતાભિઃ
જેમની સાથે ઉદાર વર્તન, તેજ, સૌંદર્ય અને ગુણોથી યુક્ત સ્ત્રીઓ પણ હતી.
પ્રત્યગ્રયૌવનભરાસવલ્ગુગીર્ભિઃ સ પ્રેમમન્થરકટાક્ષનિરીક્ષણાભિઃ
તાજી યુવાનીના ભારથી ઉત્સાહી અવાજો અને પ્રેમથી ભરેલા ધીમા, મીઠા નજરોથી,
દેવાઙ્ગનાતુલિતસૌભગસૌકુમાર્યરૂપાભિલાષમધુરાકૃતિરઞ્જિતાભિઃ
દેવકન્યાઓ જેવી સુંદરતા, નરમાશ અને આકર્ષણ ધરાવતી, રૂપની ઇચ્છાથી મીઠા રૂપે શોભતી,
શ્રોણીભરાક્રમણખેદપરિશ્રિતાસ્મૃગારક્તપાવકરસારુણિતાઙ્ઘ્રિભૂભિઃ
કમરની ભારથી ચાલતી વખતે થાકેલી જેમ હરણીઓ દોડમાં થાકી જાય, એમ પગ પર લાલ રંગના ચૂરાથી રંગાયેલા,
સ્રગ્દામચુમ્બિતસકુન્તલકેશપાશકાઞ્ચીકલાપપરિશિઞ્જિતનૂપુરાભિઃ
માળાઓ અને હારોથી શોભતા વાળના જુડા, કમરે ઝગમગતી કમરપટ્ટા અને પગમાં ઘંટડીની રણકાર સાથે,
ભાવેષુ પાર્થિવનિજપ્રિયધૈર્યબન્ધસર્વાપહારચતુરેષુ કૃતાન્તરાભિઃ
ભાવભરી નજરોથી પોતાના રાજાના મનની સ્થિરતા હરી લેતી, પ્રેમની કળામાં કુશળ,
વીણાપ્રવીણતરપાણિતલાઙ્ગુલીભિર્ગંભીરચક્રચટુવાદરતોત્સુકાભિઃ
વીણા વગાડવામાં પારંગત હાથ અને આંગળીઓથી, અને તેના ગાઢ, મનોહર સંગીતમાં તલીન રહેતી,
કામપ્રયોગનિપુણાભિરહીનસંપદૌદાર્યરૂપગુણશીલસમન્વિતાભિઃ
પ્રેમકલા અને કળામાં નિપુણ, ઉદારતા, સુંદરતા, ગુણ અને સારા સ્વભાવથી યુક્ત, અને સર્વ પ્રકારની કળાઓમાં પૂર્ણ,
પુંભિશ્ચ તદ્ગુણગણોચિતરૂપશોભૈરુદ્ભાસિતૈર્ગૃહચરૈઃ પરિતઃ પરીતમ્
અને આસપાસ એવા સેવકોથી ઘેરાયેલી, જેમના રૂપ અને તેજ તેમના ગુણોને અનુરૂપ હતા,
પૌરૈરશેષાર્થગુણૈઃ સમન્તાદધ્યાસ્યમાનં પરિપૂર્ણકામૈઃ
અને ચારે બાજુથી એવા નાગરિકોથી ભરેલું, જેમને સર્વ પ્રકારની સંપત્તિ અને ગુણો પ્રાપ્ત હતા અને જેઓ સંપૂર્ણ રીતે સંતોષ પામેલા હતા,
રથાશ્વમાતઙ્ગખરોષ્ટ્રગોજાયોગ્યૈરનેકૈરપિ મન્દિરૈશ્ચ
અને અનેક મહેલો હતા, જેમાં રથ, ઘોડા, હાથી, ઊંટ, બળદ અને બકરાં માટે વિશેષ સ્થાન હતું,