આશ્લિષ્ય નેત્રસલિલૈર્નન્દન્તૌ પર્યષિઞ્ચતામ્
માતા-પિતાએ તેને હૃદયથી ભેટી, આનંદથી આંખોના પાણીથી તેને ભીંજવી દીધો.
વિક્ષન્તૌ તસ્ય ચાઙ્ગાનિ પરિસ્પૃશ્યાપતુર્મુદમ્
તેણેના અંગો જોયા અને સ્પર્શ કર્યા, ત્યારે બંનેને ખૂબ આનંદ મળ્યો.
કિં કૃતં પુત્ર કો વાયં કુત્ર વા ત્વમુપસ્થિતઃ
"પુત્ર, તું શું કર્યું? આ કોણ છે અને ક્યાંથી આવ્યો છે?"
ત્વયેતદખિલં વત્સ કથ્યતાં તથ્યમાવયોઃ
"બાળક, આ બધું અમને સાચું-સાચું કહેજે."
ઉપોદ્ધાતપાદેર્ઽજુનોપાખ્યાને ભાર્ગવચરિતે પઞ્ચવિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ
અર્જુનકથા અને ભાર્ગવચરિત્રના ઉપોદ્ધાત વિભાગનો પચ્ચીસમો અધ્યાય અહીં પૂર્ણ થાય છે.
તયોરકથયત્સર્વમાત્મના યદનુષ્ઠિતમ્
તેણે જે બધું કર્યું હતું, તે માતા-પિતાને બધું વિગતે કહ્યું.
શંભોર્નિદેશાત્તીર્થાનામટનં ચ યથાક્રમમ્
શંભુના આદેશથી તેણે તીર્થયાત્રા કેવી રીતે કરી, તે પણ ક્રમશઃ વર્ણવી.
હરપ્રસાદાદત્રાપિ હ્યકૃતવ્રણદર્શનમ્
હરાની કૃપાથી, અહીં થયેલા અપૂર્ણ ઘાવનું દર્શન પણ તેણે જણાવ્યું.
કથયામાસ તદ્રામઃ પિત્રોઃ સંપ્રીયમાણયોઃ
રામે પોતાના આનંદિત માતા-પિતાને આ બધું વિગતે કહ્યું.
હૃષ્ટૌ હર્ષાન્તરં ભૂયો રાજન્નાપ્નુવતાવુભૌ
રાજા, બંનેને આનંદમાં આનંદ વધતો ગયો.
પ્રકુર્વંસ્તદ્વિધેયાત્મા ભ્રાતૄણાં ચાવિશેષતઃ
તે કર્મનિષ્ઠે, ભાઈઓ માટે પણ એ જ કર્યું, કોઈ ભેદભાવ રાખ્યા વિના.
ઇત્યેષ મૃગયાં ગાન્તું ચતુરઙ્ગબલાન્વિતઃ
આ રીતે, તેણે ચતુરંગ દળ સાથે શિકાર માટે પ્રસ્થાન કર્યું.
તારાજાલદ્યુતિહરૈઃ સમન્તાદરુણાંશુભિઃ
તારાઓના જાળાની તેજસ્વિતાને હરાવતાં, ચારેય બાજુથી લાલિમાયુક્તિ કિરણોથી ઘેરાયો હતો.
પ્રાભાતિકે ગન્ધવહે કુમુદાકરસંસ્પૃશિ
સુગંધિત પ્રભાતમાં, કમળના તળાવોને સ્પર્શતો હતો.
વ્યાહરન્સ્વાકુલા વાચો મનઃશ્રોત્રસુખાવહાઃ
ઉત્સાહથી મન અને કાનને આનંદ આપતી, થોડી ગૂંચવાયેલી વાણી બોલતો હતો.
તત્તોયે મુનિવૃન્દેષુ ગૃણાત્સુબ્રહ્મ શાશ્વતમ્
તે પાણીમાં, ઋષિગણો વચ્ચે, શાશ્વત પરમબ્રહ્મનું સ્તુતિ કરતાં હતો.
આશમં પ્રતિ ગચ્છત્સુ મુનિમુખ્યેષુ કર્મિષુ
જ્યારે મુખ્ય ઋષિઓ પોતાના આશ્રમ તરફ વિધિપૂર્વકના કર્મોમાં તત્પર થઈ જઈ રહ્યા હોય,
હોમાર્થં મુનિકલ્પાભિર્દુહ્યમાનાસુ ધેનુષુ
અને જ્યારે યજ્ઞ માટે ઋષિસમાન ગાયોનું દુધ દોહાય છે,
અગ્નિહોત્રાકુલે જાતે સર્વભૂતસુખાવહે
જ્યારે અગ્નિહોત્રને સમર્પિત વંશ ઊભો થાય છે, જે સર્વ જીવોને સુખ આપે છે,
વાશત્સુ નીડાન્નિષ્પત્ય પતત્રિષુ સમન્તતઃ
જ્યારે પંખીઓ પોતાના ગભરાં છોડીને ચારે તરફ બોલે છે,
ગાત્રાલ્હાદવિવર્દ્ધન્યાં વેલાયાં મન્દવાયુના
જ્યારે હલકી ઠંડી પવન શરીરમાં આનંદ વધારતો હોય,
સ્વાધ્યા યદક્ષૈર્બહુભિરજિનાંબરધારિભિઃ
જ્યારે અનેક કાળિયાં ચામડાં પહેરેલા, અખૂટ પાશા સાથે સ્વાધ્યાય કરે છે,
પ્રૈષેષૂચ્ચાર્યમાણેષુ હૂયમાનેષુ વહ્નિષુ
જ્યારે નિર્ધારિત મંત્રોચ્ચાર થાય છે અને અગ્નિમાં હોમ કરવામાં આવે છે,
જ્વલદગ્નિશિખાકારે તમસ્તપનતેજસિ
જ્યારે અગ્નિના જ્વલંત શિખા જેવું તેજ અંધકારને દૂર કરે છે,
સવિતર્યુદયં યાતિ નૈશે તમસિ નશ્યતિ
ત્યારે સૂર્ય ઉગે છે અને રાત્રિનું અંધકાર લુપ્ત થઈ જાય છે.
કૃતમૈત્રાદિકો રાજા મૃગયાં હૈહયેશ્વરઃ
મૈત્રી વગેરેથી પ્રસિદ્ધ હૈહય વંશનો રાજા શિકાર કરવા જાય છે,
બલૈઃ સર્વૈઃ સમુદિતૈઃ સવાજિરથકુઞ્જરૈઃ
તે પોતાના બધા સૈનિકો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ સાથે જાય છે,
મહતા બલભારેણ નમયન્વસુધાતલમ્
મોટા સેના-બળના ભારથી ધરતીનું પૃષ્ઠ વાંકડું થઈ જાય છે,
સ્વબલૌઘપદક્ષેપપ્રક્ષુણ્ણાવનિરેણુભિઃ
તેના સૈનિકોના પગલાંઓથી જમીનનો ધૂળ ઉડી જાય છે,
સંપ્રવશ્ય વનં ઘોરં વિન્ધ્યોદ્રેર્બલસંચયૈઃ
તે પોતાના સૈન્ય સાથે ભયાનક વિંધ્ય પર્વતના જંગલમાં પ્રવેશ કરે છે,