બ્રહ્મર્ષેશ્ચ વસિષ્ઠસ્ય યત્ર ગોત્રાનુકીર્ત્તનમ્
બ્રહ્મર્ષિ વસિષ્ઠના વંશોની ગણતરી અહીં આપવામાં આવી છે.
પિતૄણાં દ્વિપ્રકારાણાં સ્વધાયાં તદનન્તરમ્
પછી, પિતૃઓના બે પ્રકાર અને સ્વધા સાથે તેમનો સંબંધ વર્ણવાયો છે.
દક્ષસ્ય શાપઃ સત્યાશ્ચ ભૃગ્વાદીનાં ચ ધીમતામ્
દક્ષનો શાપ, સત્યાના વિષય અને ભૃગુ વગેરે વિદ્વાનોના સત્યનું વર્ણન છે.
પ્રતિષેધશ્ચ વૈરસ્ય કીર્ત્યતે દોષદર્શનાત્
શત્રુતા કે દુશ્મનાવટના દોષને જાણી તેના નિષેધનું વર્ણન છે.
પ્રજાપતેઃ કર્દ્દમસ્ય કન્યાયાઃ શુભલક્ષણમ્
પ્રજાપતિ કર્દમની પુત્રીના શુભ લક્ષણોનું વર્ણન અહીં છે.
તેષાં નિયોગો દ્વીપેષુ દેશેષુ ચ પૃથક્ પૃથક્
તેમની નિમણૂક દ્વીપો અને જુદા જુદા પ્રદેશોમાં અલગ અલગ રીતે વર્ણવાઈ છે.
વર્ષાણાં ચ નદીનાં ચ તદ્ભેદાનાં ચ સર્વશઃ
ભૂમિઓ, નદીઓ અને તેમનાં વિવિધ પ્રકારોનું સંપૂર્ણ વર્ણન છે.
વિસ્તરાન્મણ્ડલં ચૈવ જંબૂદ્વીપસમુદ્રયોઃ
જાંબૂદ્વીપ અને સમુદ્રોના વિસ્તાર અને પ્રદેશોનું વિગતવાર વર્ણન છે.
નીલઃ શ્વેતશ્ચ શૃઙ્ગી ચ કીર્ત્યન્તે સપ્ત પર્વતાઃ
નીલ, શ્વેત અને શ્રૃંગી—આ સાત પર્વતોનું નામ લેવામાં આવ્યું છે.
તેષામન્તરવિષ્કંભા ઉચ્છ્રાયાયામવિસ્તરાઃ
આ પર્વતોના આંતરિક આધાર, ઊંચાઈ અને પહોળાઈનું વર્ણન છે.
ભારતાદીનિ વર્ષાણિ નદીભિઃ પર્વતૈસ્તથા
ભારત વગેરે પ્રદેશો, તેમની નદીઓ અને પર્વતો સાથે વર્ણવાયા છે.
જંબૂદ્વીપાદયો દ્વીપાઃ સમુદ્રૈઃ સપ્તભિર્વૃતાઃ
જાંબૂદ્વીપ અને બીજા દ્વીપો, સાત સમુદ્રોથી ઘેરાયેલા, અહીં વર્ણવાયા છે.
સપ્રમાણા ઇમે લોકાઃ સપ્તદ્વીપા ચ મેદિની
આ બધા લોક અને સાત દ્વીપવાળી ધરતી, એમનું માપ સહિત વર્ણવાય છે.
સર્વં ચૈતત્પ્રધાનસ્ય પરિણામૈકદેશિકમ્
આ બધું પ્રધાન તત્વના ભાગરૂપે રૂપાંતર પામેલું છે.
સૂર્યાચન્દ્રમસોશ્ચૈવ પૃથિવ્યાશ્ચાપ્યશેષતઃ
સૂર્ય, ચંદ્ર અને પૃથ્વી, એમના સર્વાંગી રૂપે વર્ણવાય છે.
મહેન્દ્રાદ્યાઃ શુભાઃ પુણ્યા માનસોત્તરમૂર્ધનિ
મહેન્દ્રથી શરૂ થતા શુભ અને પવિત્ર પર્વતો, માનસોત્તર શિખરે વર્ણવાય છે.
નાગવીથ્યક્ષવીથ્યોશ્ચ લક્ષણં ચ પ્રકીર્ત્યતે
નાગમાર્ગ અને તારામાર્ગના લક્ષણો અહીં વર્ણવાય છે.
લોકાલોકસ્ય સન્ધ્યાયા અહ્નો વિષુવતસ્તથા
લોકાલોકની સીમા, સંધ્યા અને દિવસના વિષુવતનું વર્ણન થાય છે.
પિતૄણાં દેવતાનાં ચ પન્થાનૌ દક્ષિણોત્તરૌ
પિતૃઓ અને દેવતાઓના દક્ષિણ અને ઉત્તર માર્ગોનું વર્ણન થાય છે.
કીર્ત્યતે ચ પદં વિષ્ણોર્ધર્માદ્યા યત્ર ચ સ્થિતાઃ
વિષ્ણુનું સ્થાન વર્ણવાય છે, જ્યાં ધર્માદિ દેવતાઓ વસે છે.
કીર્ત્યતે ધૃતસામર્થ્યાત્પ્રજાનાં ચ શુભાશુભમ્
પ્રજાઓના સદગુણ અને દોષફળ તેમનાં શક્તિ અનુસાર વર્ણવાય છે.
કીર્ત્યતે ભગવાન્યેન પ્રસર્પ્પતિ દિવઃ ક્ષયમ્
જે ભગવાનથી આકાશમાં ગતિ થાય છે અને તેનું ક્ષય થાય છે, એમનું વર્ણન થાય છે.
ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ ગ્રામણીસર્પરાક્ષસૈઃ
ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, મુખ્યો, સાપો અને રાક્ષસો સાથેનું વર્ણન થાય છે.
વૃદ્ધિક્ષયૌ ચ સોમસ્ય કીર્ત્યેતે સોમકારિતૌ
ચંદ્રના વધ-વધારા અને ઘટારા, જે ચંદ્રથી થાય છે, તેનું વર્ણન થાય છે.
કીર્ત્યતે શિશુમારસ્ય યસ્ય પુચ્છે ધ્રુવઃ સ્થિતઃ
શિશુમારનું રૂપ વર્ણવાય છે, જેના પૂંછડે ધ્રુવ સ્થિર છે.
નિવાસા યત્ર કીર્ત્યન્તે દેવાનાં પુણ્યકર્મણામ્
જ્યાં પુણ્યકર્મી દેવતાઓ વસે છે, એ નિવાસસ્થાનોનું વર્ણન થાય છે.
પ્રવિભાગશ્ચરશ્મીનાં નામતઃ કર્મતીર્થતઃ
રશ્મિઓના વિભાગો, નામ અને કર્મતીર્થ પ્રમાણે વર્ણવાય છે.
વેશ્યારૂપાત્પ્રધાનસ્ય પરિમાણો મહાદ્ભવઃ
પ્રધાન તત્વના વિશાળ રૂપનું, જે વેશ્યારૂપે છે, વર્ણન થાય છે.
પિતૄણાં દ્વિપ્રકારાણાં માહાત્મ્યં વા મૃતસ્ય ચ
પિતૃઓના બે પ્રકાર અને મૃત વ્યક્તિઓનું મહાત્મ્ય પણ વર્ણવાય છે.
સ્વર્ગલોકગતાનાઞ્ચ પ્રાપ્તાનાઞ્ચાપ્યધોગતિમ્
જે લોકોએ સ્વર્ગલોક પ્રાપ્ત કર્યો છે અને જે નીચે ગતિ પામ્યા છે, તેમનું વર્ણન થાય છે.