સ્વહસ્તેન કથં રામ માતરં કૃત્તવાનસિ
હે રામ, તું પોતાની જ હાથથી માતાને કેમ ઘાયલ કરી?
ત્વં પુનર્ધાર્મિકો ભૂત્વા કામતો ઽન્યાન્વિનિન્દસિ
પછી ફરી ધર્મી બનીને તું મનમાની રીતે બીજાની નિંદા કરે છે.
અપર્યાપ્તમહં નન્યં પરં દોષવિમર્શનામ્
હું અધૂરો છું, બીજો નથી; બીજાના દોષ શોધવાનું કામ મારું જ છે.
તર્હિ ગર્હય માં કામં નિરુપ્ય મનસા સ્વયમ્
તો હવે, જો ઇચ્છા હોય તો, મનમાં વિચારીને મને નિંદા કર અથવા છૂટા મૂકી દે.
ક્રિયતે પ્રાણિહનનં નિજધર્મતયા મયા
મારે જીવહિંસા કરવી એ મારો પોતાનો ધર્મ છે.
વર્ત્તામિ સાપિ મે વૃત્તિર્વિધાત્રા વિહિતા પુરા
મારી એ રીત પણ વિધાતાએ પ્રારંભથી જ નક્કી કરી છે.
હનિષ્યે ચેત્તદધિકં તર્હિ યુજ્યેયમેનસા
જો હું એથી વધારે હત્યા કરું તો ખરેખર પાપી ગણાઈશ.
તદેતત્સંપ્રધાર્ય ત્વં નિન્દવા માં પ્રશંસ વા
આ બધું વિચાર્યા પછી, તું ઇચ્છે તો મને નિંદા કર, નહિ તો પ્રશંસા કર.
તદેવ તેન કર્ત્તવ્યમાપદ્યપિ કથઞ્ચન
તેને એ જ કરવું જોઈએ, ભલેને કોઈ મુશ્કેલી આવી પડે.
અહં તુ સર્વભાવેન મિત્રાદિભરણે રતઃ
હું તો આખા મનથી મિત્રો અને બીજાની સંભાળ લેવામાં તત્પર છું.
ભૂત્વા તુ ધાર્મિકસ્ત્વં તુ તપશ્ચર્તુમિહાગતઃ
તમે ધર્મી બનીને અહીં તપ કરવા આવ્યા છો.
યથાજિહ્વં ભવેન્નાત્ર વચસાપિ સમીહિતુમ્
જેમ જીભ ચાલે છે, એમ જ બોલવું જોઈએ; અહીં તો વાણી પણ રોકી શકાતી નથી.
તસ્માદલં તે તપસા નિષ્ફલેન ભૃગૂદ્વહ
એટલે, ભૃગુમાં શ્રેષ્ઠ, તમારું તપ વ્યર્થ છે; હવે પૂરતું થયું.
યાહિ રામ ત્વમન્યત્ર યત્ર વા ન વિદુર્જનાઃ
રામ, તમે અહીંથી ક્યાંક જાઓ, જ્યાં કોઈ તમને ઓળખતું ન હોય.
નિરૂપ્ય મનસા ભૂયસ્તમુવાચાભિવિસ્મિતમ્
મનથી ઊંડું વિચારીને, તેણે આશ્ચર્યથી તેને કહ્યું.
ઇન્દ્રસ્યેવાનુભાવેન વપુરાલક્ષ્યતે તવ
ઇન્દ્રની મહિમાથી, તમારું રૂપ ઓળખી શકાયું નથી.
સર્વજ્ઞસ્યૈવ તે વાણી શ્રૂયતે ઽતિમનોહરા
તમારી વાણી સર્વજ્ઞની છે અને ખૂબ મનમોહક લાગે છે.
ઈશાનસ્તપનો બ્રહ્મા વાયુઃ સોમો ગુરુર્ગુહઃ
ઈશાન, સૂર્ય, બ્રહ્મા, વાયુ, સોમ, ગુરુ અને ગુહા—
અનુભાવેન જાતિસ્તે હૃદિશઙ્કાં તનોતિ મે
તમારી મહિમાથી, તમારો જન્મ મારા મનમાં સંશય પેદા કરે છે.
કો વા ત્વં વપુષાનેન બ્રૂહિ માં સમુપાગતઃ
આ રૂપમાં તમે કોણ છો, જે મારા પાસે આવ્યા છો? મને કહો.
પરમાત્માત્મસંભૂતિરાત્મારામઃ સનાતનઃ
પરમાત્મા, સ્વયંભૂ, આત્મામાં આનંદ માણનાર, શાશ્વત—
વપુષાનેન સંયુક્તે ભવાન્ભવિતુમર્હતિ
આ રૂપ ધરાવીને, તમે એ બનવા યોગ્ય છો.
જાત્યર્થસૌષ્ઠવોપેતા વાણી ચૌદાર્યશાલિની
તમારી વાણી જન્મ, અર્થ અને ઉદારતા સાથે યુક્ત છે.
પ્રત્યક્ષતામુપગતો સંદેહો ઽસ્મત્પરીક્ષયા
મારી તપાસથી, સંશય સ્પષ્ટ રીતે સામે આવ્યો છે.
તસ્માત્તુભ્યં નમસ્તસ્મૈ સુરુપં સંપ્રદર્શય
એથી, હું તમને નમું છું; તમારું સાચું રૂપ મને બતાવો.
મમાનેકવિધા શઙ્કામુચ્યેત યેન માનસી
જેથી મારા મનની અનેક શંકાઓ દૂર થઈ જાય.
પ્રણાશય સ્વરૂપસ્ય ગ્રહણાદેવ કેવલમ્
પોતાના સ્વરૂપને માત્ર પકડી લેતાં જ તેનું નાશ થઈ જાય છે.
કસ્ત્વં મે દર્શયાત્માનં બદ્ધો ઽયં તે મયાઞ્જલિઃ
તમે કોણ છો? કૃપા કરીને તમારું સ્વરૂપ મને બતાવો; હું હાથ જોડી આપની પ્રાર્થના કરું છું.
ઉપવિશ્ય તતો ભૂમૌ ધ્યાનમાસ્તે સમાહિતઃ
પછી તેઓ જમીન પર બેસી ધ્યાનમાં લીન થઈ ગયા.
નિરુદ્ધપ્રાણસંચારો દધ્યૌ ચિરમુદારધીઃ
શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિવાળા એ શ્વાસ રોકી લાંબો સમય સુધી ધ્યાન કર્યું.