આનન્દમાત્રમચલં વ્યાપ્તાશેષચરાચરમ્
જે માત્ર આનંદથી ભરપૂર, અડગ અને સર્વત્ર વ્યાપક છે, ચાલતું અને અચળ બધું વ્યાપે છે.
નિત્યં શુદ્ધં સદા શાન્તમતીન્દ્રિયમનૌપમમ્
જે સદાય શાશ્વત, શુદ્ધ, શાંત, ઇન્દ્રિયોથી પર અને અનન્ય છે.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યભાગે તૃતીયે ઉપોદ્ધાતપાદે વસિષ્ઠસગરસંવાદે અર્ચુનોપાખ્યાને જામદગ્ન્યતપશ્ચરણં નામ દ્વાવિંશતિતમો ઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુદ્વારા કહેલ, મધ્યભાગના તૃતીય વિભાગમાં, વશિષ્ઠ અને સગરના સંવાદમાં, અર્જુનોપાખ્યાનમાં, 'જામદગ્નિની તપશ્ચર્યા' નામે બાવીસમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
રહસ્યેકાન્તનિરતં નિયતં શંસિતવ્રતમ્
જે ગુપ્ત અને એકાંત તપમાં લીન અને હંમેશાં પ્રશંસિત વ્રત પાલન કરતો હતો.
જ્ઞાનકર્મવયોવૃદ્ધા મહાન્તઃ શંસિતવ્રતાઃ
જ્ઞાન, કર્મ અને વયે વૃદ્ધ, મહાન અને વ્રતમાં દૃઢ એવા મહાત્માઓ હતા.
ખ્યાપયન્તસ્તપઃ શ્રેષ્ઠં તસ્ય રાજન્મહાત્મનઃ
હે રાજન, તેઓ એ મહાન આત્માવાળા રાજાના શ્રેષ્ઠ તપની પ્રસિદ્ધિ કરતા.
સંભાવયન્તસ્તે રામં મુનયો વૃદ્ધસંમતાઃ
મુનિઓ, જેમને વડીલો માન આપતા, રામને સન્માન આપ્યો.
દૂરાદેવ મહાન્તસ્તે પુણ્યક્ષેત્રનિવાસિનઃ
એ મહાન લોકો, પવિત્ર સ્થળે રહેતા, દૂરથી આવ્યા હતા.
પ્રશસ્ય તસ્ય તે સર્વેપ્રયયુઃ સ્વં સ્વમાશ્રમમ્
બધાએ રામની પ્રશંસા કરી અને પછી પોતપોતાના આશ્રમમાં પાછા ગયા.
પ્રસન્નચેતા નિતરાં બભૂવ નૃપસત્તમ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાજા ખૂબ જ આનંદિત થયા.
મૃગવ્યાધવપુર્ભૂત્વા યયૌ રાજંસ્તદન્તિકમ્
પછી એક વ્યાધનું રૂપ ધારણ કરીને તે રાજા પાસે ગયો.
શરચાપધરઃ પ્રાંશુર્વજ્રસંહનનો યુવા
તે યુવાન, ઊંચો, ધનુષ અને બાણ ધારણ કરેલો, અને વીજળી જેવી મજબૂત દેહ ધરાવતો હતો.
માંસવિસ્રવસાગન્ધી સર્વપ્રાણિવિહિંસકઃ
તેના શરીરથી માંસ અને લોહીનો વાસ આવતો અને તે બધા જીવજંતુઓને નુકસાન પહોંચાડતો હતો.
સામટક્સંચર્વમાણશ્ચ માંસખણ્ડમનેકશઃ
તે જંગલી ફળો સાથે ઘણી વખત માંસના ટુકડા ચાવતો હતો.
આરુજંસ્તરસા વૃક્ષાનૂરુવેગેન સંઘશઃ
તે જોરથી પોતાના જાંઘના બળે ઝુંડ ઝુંડ વૃક્ષો ઉખેડી નાખતો હતો.
આસાદ્ય સરસસ્તસ્ય તીરં કુસુમિતદ્રુમમ્
પછી તે ફૂલેલા વૃક્ષોથી શોભતા એ સરોવરનાં કિનારે પહોંચ્યો.
નિષસાદ ક્ષણન્તત્ર તરુચ્છાયામુપાશ્રિતઃ
એ ત્યાં થોડો સમય ઝાડની છાંયમાં બેસી રહ્યો.
તતઃ સ શીઘ્રમુત્થાય સમીપમુપસૃત્ય ચ
પછી તે તરત ઊભો થઈ નજીક ગયો.
સજલાંભોદસન્નાદગંભીરેણ સ્વરેણ ચ
તેનો અવાજ પાણીથી ભરેલા વાદળના ગર્જનાની જેમ ઊંડો હતો.
તોષપ્રવર્ષવ્યાધો ઽહં વસામ્યસ્મિન્મહાવને
હું વ્યાધ છું, આ વિશાળ જંગલમાં રહેતો અને સૌને સંતોષ આપતો.
ચરામિ સમચિત્તાત્મા નાનાસત્ત્વા મિષાશનઃ
હું સમચિત્તે વિવિધ પ્રાણીઓનું ભોજન કરીને ફરું છું.
અભક્ષ્યાગમ્યપેયાદિચ્છન્દવસ્તુષુ કુત્રચિત્
જે ખાવા, જવા કે પીવા માટે મનાઈ છે, કે ઇચ્છિત છે, એવા કોઈ પણ વસ્તુમાં—
પ્રપન્નો નાભિગમનં નિવાસમપિ કસ્યચિત્
મારા આશ્રયમાં આવેલા કોઈને હું નજીક આવવા કે અહીં રહેવા નથી દેતો.
જાનતે તધ્યથા સર્વે દેશો ઽયં મદુપાશ્રયઃ
બધાને ખબર છે કે આ આખો પ્રદેશ મારા આશ્રય હેઠળ છે.
ઇત્યેષ મમ વૃત્તાન્તઃ કાર્ત્સ્ન્યેન કથિતસ્તવ
હું તને મારી આખી વાત કહી દીધી છે.
ઉદ્યતો ઽન્યત્ર વા ગન્તું કિં વા તવ ચિકીર્ષિતમ્
હવે, તું ક્યાંક બીજે જવાનું વિચારી રહ્યો છે કે તને કંઈક બીજું કરવું છે?
તૂષ્ણીં ક્ષણમિવ સ્થિત્વા દધ્યૌ કિઞ્ચિદવાઙ્મુખઃ
થોડો સમય ચુપચાપ ઊભો રહ્યો, માથું નીચે કરી વિચારોમાં પડ્યો.
બ્રવીતિ ચ ગિરો ઽત્યર્થં વિસ્પષ્ટાર્થપદાક્ષરાઃ
પછી તેણે ખૂબ સ્પષ્ટ અને અર્થસભર શબ્દોમાં વાત કરી.
વિજાતિસંશ્રયત્વેન રમણીયા તથા શરાઃ
ભિન્ન મૂળના હોવાથી તે તીરો પણ સુંદર લાગતા હતા.
બભૂવુર્ભુવિ દેહે ચ સ્વાભિપ્રેતાર્થદાન્યલમ્
એ તીરો પૃથ્વી પર અને શરીરમાં, મનગમતું ફળ આપવામાં સંપૂર્ણ સક્ષમ બન્યા.