કાલેયં કાલશાકં ચ ભૂરિપૂર્ણા સુવર્ચલા
કાળેયા, કાળાશાક, ભૂરિપુર્ણા અને સુવર્ચલા પણ ઉલ્લેખાયેલી છે.
કફાલકં કણા દ્રાક્ષા લકુચં ચોચમેવ ચ
કફાળક, કણા, દ્રાક્ષ, લકુચ અને કુચમ પણ અહીં જણાવાયા છે.
વૈકઙ્કતં નાલિકેરશૃઙ્ગજ પકરૂષકમ્
વૈકંકટ, નાળિયેર, શ્રૃંગજ અને પકરુષક પણ સમાવિષ્ટ છે.
સુગન્ધમાંસપીવન્તિ કષાયાઃ સર્વ એવ ચ
માસના તીવ્ર સુગંધવાળી અને કડવી બધી વસ્તુઓ પણ અહીં આવે છે.
નાગરં ચાત્ર વૈ દેયં દીર્ઘમૂલકમવ ચ
આ પ્રસંગે આદુ અને લાંબી મુળા આપવી નહીં.
વર્જનીયાનિ વક્ષ્યામિ શ્રાદ્ધકર્મણિ નિત્યશઃ
હવે હું શ્રાદ્ધક્રિયામાં હંમેશા ટાળવાની વસ્તુઓ કહું છું.
કરંભાદ્યાનિ ચાન્યાનિ હીનાનિ રસગન્ધતઃ
કરંભ અને એવી બીજી વસ્તુઓ, જેમાં સ્વાદ અને સુગંધ ઓછું હોય, તે પણ ટાળવી.
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે નિર્જિતસ્ય બલેઃ સુરૈઃ
એક વખત દેવો અને અસુરો વચ્ચે યુદ્ધ થયું ત્યારે બલિ દેવો દ્વારા હાર્યો હતો.
તત એતાનિ જાતાનિ લશુનાદીનિ સર્વશઃ
ત્યાંથી લસણ અને એ જેવી બધી વસ્તુઓ ઉત્પન્ન થઈ.
શ્રદ્ધકર્મણિ વર્જ્યાનિ યાશ્ચ નાર્યો રજસ્વલાઃ
શ્રાદ્ધક્રિયામાં આ બધું અને માસિક ધર્મવાળી સ્ત્રીઓ ટાળવાની.
લભેદ્યત્ર ન ગૌસ્તૃપ્તિં નક્તં યચ્ચૈવ ગુહ્યતે
જે સ્થળે ગાયને સંતોષ ન મળે અને જે રાત્રે છુપાવાય છે, તે પણ ટાળવું.
માહિષં ચામરં ચૈવ પયો વર્જ્યં વિજાનતા
વિદ્વાન વ્યક્તિએ મહિસ, ચામર અને દૂધ ટાળવું જોઈએ.
ન દ્રષ્ટવ્યં ચ યૈઃ શ્રાદ્ધં શૌચાશૌચં ચ કૃત્સ્નશઃ
શુદ્ધ કે અશુદ્ધ, બંને પ્રકારના લોકો શ્રાદ્ધને જોવું નહીં.
રાજનિષ્ઠામવાપ્નોતિ સ્વર્ગમક્ષયમેવ ચ
એમ કરવાથી રાજપદ અને અવિનાશી સ્વર્ગ પ્રાપ્ત થાય છે.
પૂતિગન્ધાં તથા ભૂમિં વર્જયેચ્છ્રાદ્ધકર્મણિ
શ્રાદ્ધકર્મ માટે દુર્ગંધ આવતી જમીનનો ઉપયોગ કરવો નહીં.
ત્રિશઙ્કોર્વર્જયેદ્દેશં સર્વં દ્વાદશ યોજનમ્
ત્રિશંકુ નામના પ્રદેશને, જે બાર યોજન સુધી ફેલાયેલો છે, શ્રાદ્ધ માટે પૂરતો ટાળો.
દેશાસ્ત્રિશઙ્કવો નામ વર્જ્યા વૈ શ્રાદ્ધકર્મણિ
ત્રિશંકુ નામે ઓળખાતા બધા પ્રદેશો શ્રાદ્ધકર્મ માટે ટાળવા યોગ્ય છે.
પ્રનષ્ટાશ્રમધર્માશ્ચ વર્જ્યા દેશાઃ પ્રયત્નતઃ
જે પ્રદેશોમાં આશ્રમધર્મો નષ્ટ થઈ ગયા છે, એવા સ્થળો ખૂબ જ ધ્યાનથી ટાળવા.
ગચ્છન્ત્યેતૈસ્તુ દૃષ્ટાનિ ન પિતૄંશ્ચ પિતામહાંન
અવા સ્થળોએ આપેલી શ્રાદ્ધની ભેટ પિતૃઓ કે પિતામહો સુધી પહોંચતી નથી.
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં ત્રયીસંવરણં સ્મૃતમ્
બધા જીવ માટે ત્રણ પ્રકારની વૈદિક નિયમિતતા કહેવાયેલી છે.
પ્રલીયતે વૃષો યસ્મિન્નિરાલંબશ્ચ યો બૃષે
જે સ્થળે વૃષભ નાશ પામે છે, અથવા જ્યાં વૃષભ આધાર વિના ઊભો રહે છે—
વૃષો વેદાશ્રમસ્તસ્મિન્યો વૈ સમ્યઙ્ન પશ્યતિ
તે સ્થળે વેદ અને આશ્રમ રૂપે વૃષભ છે; જે તેને યોગ્ય રીતે ઓળખતો નથી—
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે નિર્જિતૈરસુરૈસ્તથા
પહેલાં દેવો અને અસુરો વચ્ચે યુદ્ધ થયું ત્યારે અસુરો હાર્યા હતા—
વૃદ્ધશ્રાવકિનિર્ગ્રન્થાઃ શાક્યા જીવકકાર્પટાઃ
વૃદ્ધ શ્રાવક, નિર્ગંથ, શાક્ય, જીવક અને કાર્પટ—
વૃથા જટી વૃથા મુણ્ડી વૃથા નગ્નશ્ચ યો દ્વિજઃ
માથે જટાવાળો વ્યર્થ છે, મુંડન કરેલો વ્યર્થ છે, અને નગ્ન દ્વિજ પણ વ્યર્થ છે—
કુલધર્માતિગાઃ શશ્વદ્વૃથા વૃત્તિકલત્રકાઃ
જે સતત કુળધર્મનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને પત્નીથી જ ગુજરાન ચલાવે છે, તે પણ વ્યર્થ છે.
એતૈર્હિ દત્તં દૃષ્ટં વૈ શ્રાદ્ધં ગચ્છતિ દાનવાન્
આવા લોકોની હાજરીમાં આપેલું શ્રાદ્ધ દાનવો સુધી જ જાય છે.
દસ્યુશ્ચૈવ નૃશંસશ્ચ દર્ણને તાન્વિસર્જયેત્
ડાકૂ કે ક્રૂર માણસ શ્રાદ્ધકર્મમાં હોય તો તેમને દૂર રાખવા.
દેવતાનામૃષીણાં ચ વિવાદે પ્રવદન્તિ યે
દેવતાઓ અને ઋષિઓ વિષે ઝઘડો કરતા લોકો—
અસુરાન્યાતુધાનાંશ્ચ દૃષ્ટમેભિર્વ્રજત્યુત
એવા લોકોના કારણે શ્રાદ્ધના ફળ અસુરો અને યાતુધાનો સુધી જ જાય છે.