અના હારો ક્ષયં યાતિ વિદ્યાદનશનં તપઃ
જ્યારે અન્નગ્રહણ છોડાય છે, ત્યારે ક્ષય થતો નથી; ઉપવાસ કરવો એ તપ છે, એ જાણવું.
ક્ષીણેષુ સર્વદોષેષુ ક્ષીણેષ્વેવેન્દ્રિયેષુ ચ
જ્યારે બધા દોષો ઓગળી જાય છે અને ઇન્દ્રિયો પણ શાંત થઈ જાય છે,
કારણેભ્યો ગુણેભ્યશ્ચ વ્યક્તાવ્યક્તાચ્ચ કુત્સ્નશઃ
કારણો અને ગુણોથી, દેખાતા અને ન દેખાતા બધામાંથી,
ન સન્નાસન્ન સદસન્નૈવ કિઞ્ચિદવસ્થિતઃ
કંઈ પણ સ્થિર રહેતું નથી—ન તો અસ્તિત્વમાં, ન અસ્તિત્વમાં, કે બંનેમાં.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્માણ્ડે મહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે મધ્યભાગે તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદે શ્રાદ્ધકલ્પે પુણ્યદેશાનુકીર્ત્તનં નામ ત્રયોદશો ઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુ દ્વારા વર્ણવાયેલા મધ્યભાગના તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદના શ્રાદ્ધકલ્પમાં, પુણ્યસ્થાનોના વર્ણન નામના તેરમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
શ્રાદ્ધકર્મણિ મેધ્યાનિ વર્જનીયાનિ યાનિ ચ
શ્રાદ્ધકર્મમાં શુદ્ધ વસ્તુઓ અને જે ટાળવી જોઈએ તે વસ્તુઓનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
અગ્નિહોત્રમુપાયુષ્યં પવિત્રં પરમં હિતમ્
અગ્નિહોત્ર કરવું જોઈએ; એ પવિત્ર અને સર્વોત્તમ કલ્યાણકારક છે.
સર્વસ્વેનાપિ કર્ત્તવ્યઙ્ક્ષિપ્રં વૈ રાહુદર્શને
રાહુ દેખાય ત્યારે, પોતાના સર્વસ્વથી પણ, એ ઝડપથી કરવું જોઈએ.
કુર્વાણસ્તત્તરેત્પાપં સતી નૌરિવ સાગરે
જે એ કરે છે, તે પાપમાંથી પાર ઉતરે છે, જેમ નાવ દરિયે પાર ઉતરે છે.
વિષાણવર્જં ખડ્ગસ્ય માત્સર્યાન્નાશયામહે
શિંગડાને છોડીને, અમે ખડગનો ઈર્ષા નાશ કરીએ છીએ.
પિબઞ્છચીપતિઃ સોમં પૃથિવ્યાં મધ્યગઃ પુરા
છના સ્વામી સોમદેવે, પૃથ્વી પર મધ્યમાં રહીને, ક્યારેક સોમપાન કર્યું હતું.
વિપ્રુષસ્તસ્ય નાસાભ્યામાસક્તાભ્યાં તથેક્ષવઃ
તેણીની જોડાયેલી બંને નાસિકાથી પડેલા ટીપાં અને અનાજ પણ,
શ્યામાકૈરિક્ષુભિશ્ચૈવ પિતૄણાં સર્વકામિકમ્
શ્યામાક અને ઈખ સાથે, પિતૃઓની સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.
શ્યામાકાસ્તુ દ્વિનામાનો વિહિતા યજનેસ્મૃતે
શ્યામાક, જેને બે નામ છે, તે યજ્ઞ માટે શાસ્ત્રોક્ત માનવામાં આવે છે.
પ્રસાતિકાઃ પ્રિયઙ્ગુશ્ચ મુદ્ગાશ્ચ હરિતાસ્તથા
પ્રસાતિકા, પ્રિયંગુ, મુગ અને લીલા દાળ પણ,
કૃષ્ણમાષાસ્તિલાશ્ચૈવ શ્રેષ્ઠાસ્તુ યવશાલયઃ
કાળા મઠ, તલ અને શ્રેષ્ઠ જૌ તથા ચોખા ગણાય છે.
કૃષ્ણાશ્ચૈવાન્નલોહાશ્ચ ગર્હ્યાઃ સ્યુઃ શ્રાદ્ધકર્મણિ
શ્રાદ્ધક્રિયામાં કાળા અનાજ અને લાલ ચોખા વાપરવા નહીં.
મસૂરાશ્ચૈવ પુણ્યાશ્ચ કુસુંભં શ્રીનિકેતનમ્
મસૂરની દાળ અને શુભ કસુંભા, જે લક્ષ્મીનું નિવાસસ્થાન છે, તેનું પણ ઉલ્લેખ થાય છે.
બિલ્વામલકમૃદ્વીકાપનસામ્રાતદાડિમાઃ
બિલ્વ, આમળા, સુકાં દ્રાક્ષ, ફણસ, કેરી અને દાડમ પણ સમાવિષ્ટ છે.
ખશેરુકોવિદાર્યશ્ચ તાલકન્દં તથા વિસમ્
ખસેરુ, કોદરા, વિદારી, તાળનું મૂળ અને ઝેર પણ અહીં ગણવામાં આવ્યા છે.
કાલેયં કાલશાકં ચ ભૂરિપૂર્ણા સુવર્ચલા
કાળેયા, કાળાશાક, ભૂરિપુર્ણા અને સુવર્ચલા પણ ઉલ્લેખાયેલી છે.
કફાલકં કણા દ્રાક્ષા લકુચં ચોચમેવ ચ
કફાળક, કણા, દ્રાક્ષ, લકુચ અને કુચમ પણ અહીં જણાવાયા છે.
વૈકઙ્કતં નાલિકેરશૃઙ્ગજ પકરૂષકમ્
વૈકંકટ, નાળિયેર, શ્રૃંગજ અને પકરુષક પણ સમાવિષ્ટ છે.
સુગન્ધમાંસપીવન્તિ કષાયાઃ સર્વ એવ ચ
માસના તીવ્ર સુગંધવાળી અને કડવી બધી વસ્તુઓ પણ અહીં આવે છે.
નાગરં ચાત્ર વૈ દેયં દીર્ઘમૂલકમવ ચ
આ પ્રસંગે આદુ અને લાંબી મુળા આપવી નહીં.
વર્જનીયાનિ વક્ષ્યામિ શ્રાદ્ધકર્મણિ નિત્યશઃ
હવે હું શ્રાદ્ધક્રિયામાં હંમેશા ટાળવાની વસ્તુઓ કહું છું.
કરંભાદ્યાનિ ચાન્યાનિ હીનાનિ રસગન્ધતઃ
કરંભ અને એવી બીજી વસ્તુઓ, જેમાં સ્વાદ અને સુગંધ ઓછું હોય, તે પણ ટાળવી.
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે નિર્જિતસ્ય બલેઃ સુરૈઃ
એક વખત દેવો અને અસુરો વચ્ચે યુદ્ધ થયું ત્યારે બલિ દેવો દ્વારા હાર્યો હતો.
તત એતાનિ જાતાનિ લશુનાદીનિ સર્વશઃ
ત્યાંથી લસણ અને એ જેવી બધી વસ્તુઓ ઉત્પન્ન થઈ.
શ્રદ્ધકર્મણિ વર્જ્યાનિ યાશ્ચ નાર્યો રજસ્વલાઃ
શ્રાદ્ધક્રિયામાં આ બધું અને માસિક ધર્મવાળી સ્ત્રીઓ ટાળવાની.