સાંપ્રતં હિ તયોર્મધ્યે પ્રાગવસ્થા બભૂવ હ
હવે આ બંને વચ્ચે પહેલાં એક સ્થિતિ હતી.
સાંપ્રતં સંપ્રવક્ષ્યામિ કલ્પમેતં નિબોધત
હવે હું આ કલ્પને સ્પષ્ટ રીતે સમજાવું છું; ધ્યાનથી સાંભળો.
શર્વર્યંતે પ્રકુરુતે બ્રહ્મા તૂત્સર્ગકારણાત્
રાતના અંતે, બ્રહ્મા સર્જન માટે ક્રિયા કરે છે.
અન્ધકારાર્ણવે તસ્મિન્નષ્ટે સ્થાવરજંગમે
આંધકારના સમુદ્રમાં, જ્યારે સ્થાવર અને જંગમ બધું નષ્ટ થઈ જાય છે,
પ્રવિભાગેન ભૂતેષુ સત્યમાત્રે સ્થિતેષુ વા
જ્યારે તત્વોમાં વિભાજન થાય છે અથવા માત્ર શુદ્ધ સત્તા જ બાકી રહે છે,
તદા કામેન તરસામન્યામાનઃસ્વયં ધિયા
ત્યારે, ઈચ્છા અને શક્તિથી પ્રેરિત થઈ, પોતે પોતાની બુદ્ધિથી,
તતસ્તુ સલિલે તસ્મિન્ જ્ઞાત્વા ત્વન્તર્ગતો મહીમ્
પછી, તે જળમાં ધરતી અંદર છે એ જાણીને,
ચકાર તં તુ દેવો ઽથ પૂર્વકલ્પાદિષુ સ્મૃતઃ
પછી દેવતાએ એ કાર્ય કર્યું, જેમ કે અગાઉના કલ્પોમાં યાદ આવે છે.
અદ્ભિઃ સંછાદિતામિચ્છન્ પૃથિવીં સ પ્રજાપતિઃ
જળથી ઢંકાયેલી ધરતીને ઈચ્છીને, એ પ્રજાપતિએ—
સામુદ્રાશ્ચ સમુદ્રેષુ નાદેયાશ્ચ નદીષુ ચ
સમુદ્રમાં રહેલા સમુદ્રવાસીઓ અને નદીઓમાં રહેલા નદીવાસીઓ—
પ્રાક્સર્ગે દહ્યમાને તુ પુરા સંવર્ત કાગ્નિના
સર્જન પહેલાં, જ્યારે પહેલાં સર્વે સંહારના અગ્નિથી દહાય રહ્યા હતા,
શૈલ્યાદેકાર્ણવે તસ્મિન્વાયુના યે તુ સંહિતાઃ
તે સમુદ્રમાં પર્વતમાંથી વાયુ દ્વારા જોડાયેલા જે હતા—
સ્કન્ધાચલત્વાદચલાઃ પર્વભિઃ પર્વતાઃ સ્મૃતાઃ
પર્વતો જમીન સાથે હલનચલન કરે છે, તેથી જ્ઞાની લોકો તેમને અચળ કહે છે.
તત સ્તાવાસમુદ્ધૃત્ય ક્ષિતિમંતર્જલાત્પ્રભુઃ
પછી ભગવાને જમીનને પાણીમાંથી ઉપાડી લીધી—
વિષમાણિ સમીકૃત્ય શિલાભિરભિતો ગિરીન્
અસમાન જગ્યાઓને ચારે બાજુ પથ્થરો વડે સમાન બનાવી, પર્વતો રચ્યા.
તાવંતઃ પર્વતાશ્ચૈવ વર્ષાંતે સમવસ્થિતાઃ
દરેક પ્રદેશના અંતે એટલાં જ પર્વતો સ્થિત છે.
સપ્તદ્વીપા સમુદ્રાશ્ચ અન્યોન્યસ્યાનુમંડલમ્
સાત દ્વીપો અને સમુદ્રો એકબીજાને ઘેરીને આવેલાં છે.
ભૂરાદ્યાશ્ચતુરો લોકાશ્ચંદ્રાદિત્યૌ ગ્રહૈઃ સહ
ભૂથી શરૂ થતા ચાર લોક, ચાંદ્ર, સૂર્ય અને ગ્રહો સાથે—
કલ્પસ્ય ચાસ્ય બ્રહ્મા ચાસૃજદ્યઃ સ્થાનિનઃ સુરાન્
આ કલ્પ માટે બ્રહ્માએ સ્થિર દેવતાઓની રચના કરી.
સ્વર્ગં દિશઃ સમુદ્રાંશ્ચ નદીઃ સર્વાંસ્તુ પર્વતાન્
તેમણે સ્વર્ગ, દિશાઓ, સમુદ્રો, બધી નદીઓ અને પર્વતો સર્જ્યા.
લવકાષ્ઠાઃ કલાશ્ચૈવ મુહુર્ત્તાન્સંધિરાત્ર્યહાન્
પળો, કાંઠા, ભાગો, મુહૂર્તો, સંધ્યાઓ, રાતો અને દિવસો—
સ્થાનાભિમાનિનશ્ચૈવ સ્થાનાનિચ પૃથક્પૃથક્
સ્થાનોના અધિપતિઓ અને તે સ્થળો પોતે, દરેક અલગ અલગ—
કૃતં ત્રેતા દ્વાપરં ચ તિષ્યં ચૈવ તથા યુગમ્
કૃત, ત્રેત, દ્વાપર અને તિષ્ય યુગો તથા યુગ પણ—
પ્રાગુક્તાશ્ચ મયા તુભ્યં પૂર્વ્વે કલ્પે પ્રજાસ્તુ તાઃ
અને અગાઉના કલ્પમાં મેં તને જે પ્રજાઓ વિશે કહ્યું છે—
અપ્રાપ્તાયાસ્તપોલોકં પૃથિવ્યાં યાઃ સમાસત
જે લોકો તપલોક સુધી પહોંચી ન શક્યા અને પૃથ્વી પર જ રહ્યા—
વીક્ષ્યાર્થં તાઃ સ્થિતાસ્તત્ર પુનઃ સર્ગસ્ય કારણાત્
તેઓ ફરી સર્જન માટે નિરીક્ષણ કરવા ત્યાં જ રહ્યા.
ધર્મ્માર્થ કામમોક્ષાણામિહ તાઃ સાધિતાઃ સ્મૃતાઃ
અહીં, જેમણે ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ પ્રાપ્ત કર્યા છે, તેઓ યાદ રાખવામાં આવે છે.
તતસ્તે તપસા યુક્તાઃ સ્થાનાન્યાપૂરયન્પુરા
પછી તેઓ તપસ્યા સાથે પ્રાચીન સમયમાં સ્થળો ભરી દીધા.
આસંગદ્વેષયુક્તેન કર્મણા તે દિવં ગતાઃ
આસક્તિ અને દ્વેષથી ભરેલા કર્મો દ્વારા તેઓ સ્વર્ગે ગયા.
સ્વકર્મ્મફલશેષેણ ખ્યાતાશ્ચૈવ તદાત્મકાઃ
અને પોતાના કર્મના બાકી રહેલા ફળથી, તેઓ એ સ્વરૂપે પ્રસિદ્ધ થયા.