દેવસેનાપતિસ્ત્વેષ પઠ્યતે સુરનાયકઃ
એ દેવસેનાના મુખ્ય અને દેવતાઓના નેતા કહેવાય છે.
પ્રમથૈર્વિધૈર્દેવસ્તથા ભૂતગણૈરપિ
એ દેવ પ્રમથ, વિધા અને ભૂતગણો સાથે પણ રહે છે.
લોકાઃ સોમપદા નામ મરીચેર્યત્ર વૈ સુતાઃ
સોમપદ નામના લોક છે, જ્યાં મરીચિના પુત્રો વસે છે.
શ્રુતા બર્હિષદો નામ પિતરઃ સોમપાસ્તુ તે
ત્યાં સોમપાન કરનારા પિતૃઓ 'બર્હિષદ' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
અચ્છૌદં નામ તદ્દિવ્યં સરો યસ્માત્સમુત્થિતા
એ દૈવી સરોવર 'અચ્છૌદ' કહેવાય છે, જ્યાંથી તેઓ ઉત્પન્ન થયા.
સંભૂતા માનસી તેષાં પિતૄન્સ્વાન્નાભિજાનતી
તેમને મનથી જન્મેલી એક પુત્રી થઈ, જેઓએ પોતાના પિતૃઓને ઓળખ્યા નહોતા.
અમાવસુમિતિ ખ્યાતમૈલપુત્રં નભશ્ચરમ્
'ઇલા'ના પુત્ર અમાવસુ, જે આકાશમાં સંચરે છે, એ રીતે પ્રસિદ્ધ છે.
સા તેન વ્યભિચારેણ ગગને નાપ્રજારિણી
એના સાથેના સંબંધને કારણે, એ આકાશમાં સંતાન પેદા કરી શકી નહિ.
ત્રીણ્યવશ્યદ્વિમાનાનિ પતન્તી સા દિવશ્ચ્યુતા
આકાશમાંથી ત્રણ નિશ્ચિત વિમાન નીચે પડ્યાં.
સુસૂક્ષ્માનપરિવ્યક્તાનગ્નીનગ્નિષ્વિવાહિતાન્
એ વિમાનો બહુ જ સૂક્ષ્મ અને દેખાતાં નહોતાં, અગ્નિથી અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હતી.
તૈરુકા સા તુ મા ભૈષી રિત્યતો ઽધિષ્ઠિતાભવત્
એ વિમાનો દ્વારા તેને આશ્વાસન મળ્યું, 'ડરશો નહીં' એમ કહી, અને તે સ્થિર થઈ ગઈ.
ઊચુસ્તે પિતરઃ કન્યાં ભ્રષ્ટૈશ્વર્યાં વ્યતિક્રમાત્
પિતૃઓએ, જે કન્યાનું રાજ્ય પાપથી ગુમાયું હતું, તેને કહ્યું.
યૈરાચરન્તિ કર્મણિ શરીરૈરિહ દેવતાઃ
જેઓના શરીરથી અહીં દેવતાઓ કર્મ કરે છે,
સદ્યઃ ફલન્તિ કર્માણિ દેવત્વે પ્રેત્ય માનુષે
તેમના કર્મો તરત જ ફળ આપે છે, દેવત્વમાં કે મૃત્યુ પછી માનવરૂપે.
ઇત્યુક્તયા તુ પિતરઃ પુનસ્તે તુ પ્રસાદિતાઃ
આ રીતે કહેતાં, પિતૃઓ ફરીથી તેના દ્વારા પ્રસન્ન થયા.
ઉત્પન્નસ્ય પૃથિવ્યાં તુ માનુષેષુ મહાત્મનઃ
જ્યારે મહાન આત્માવાળો મનુષ્યોમાં પૃથ્વી પર જન્મે છે,
અષ્ટાવિંશે ભવિત્રી ત્વં દ્વાપરે મત્સ્યયોનિજા
અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરયુગમાં, તું માછલીના પેટમાંથી જન્મ લેશે.
પરાશરસ્ય દાયાદમૃષિં ત્વં જનયિષ્યસિ
તું પરાશરનો વારસદાર ઋષિ જન્માવશે.
મહાભિષસ્ય પુત્રૌ દ્વૌ શન્તનોઃ કીર્ત્તિવર્દ્ધનૌ
તું મહાભિષના બે પુત્રો, શંતનુના કીર્તિવર્ધક પુત્રો જન્માવશે.
ચિત્રાઙ્ગદં ચ રાજાનં સર્વસત્ત્વબલાન્વિતમ્
એમાં રાજા ચિત્રાંગદ, જે સર્વ જીવોની શક્તિથી યુક્ત છે,
વ્યભિચારાત્પિતૄણાં ત્વં પ્રાપ્સ્યસે જન્મ કુત્સિતમ્
પિતૃઓના દોષથી તને નિંદનીય જન્મ મળશે.
કન્યા ભૂત્વા તતશ્ચ ત્વમિમાંલ્લોકાનવાપ્સ્યસિ
પછી, કન્યા બનીને, તું આ લોકોએ પ્રાપ્ત કરશો.
અદ્રિકાયાઃ સુતા મત્સ્યા સુતા જાતા હ્યમાવસોઃ
અદ્રિકાની પુત્રી એટલે મત્સ્યા, અને અમાવસુની પુત્રી એમાંથી જન્મી હતી.
તસ્યા રાજ્ઞો હિ સા કન્યા રાજ્ઞો વીર્યેણ ચૈવ હિ
એ રાજાની કન્યા, ખરેખર, રાજાની શક્તિથી,
એતેષાં માનસી કન્યા પીવરી નામ વિશ્રુતા
આ બધામાં મનથી જન્મેલી, પ્રસિદ્ધ પીવરી નામની કન્યા હતી.
ભવિતા દ્વાપરં પ્રાપ્ય અષ્ટાવિંશતિમેવ તુ
એ અઠ્ઠાવીસમા દ્વાપરયુગમાં જન્મ લેશે.
વ્યાસાદરણ્યાં સંભૂતો વિધૂમ ઇવ પાવકઃ
વ્યાસજી વનમાં જન્મ્યા, જેમ ધૂમરહિત અગ્નિ પ્રગટ થાય છે.
સ તસ્યાં પિતૃકન્યાયાં પીવર્યાં જનયદ્વિભુઃ
એ વિભુએ પિતૃઓની પુત્રી પીવરીમાં સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું.
કૃષ્ણા ગૌરં પ્રભું શંભું તથા ભૂરિશ્રુતં ચ વૈ
તેમણે કૃષ્ણ, ગૌરવર્ણ પ્રભુ શંભુ અને એક મહાન વિદ્વાનને જન્મ આપ્યો.
બ્રહ્મદત્તસ્ય ચનની મહિષી ત્વણુહસ્ય સા
એ બ્રહ્મદત્તની માતા અને ત્વણુહની રાણી હતી.