ઇરાનુગ્રહશીલા તુ હ્યનાયુર્ભક્ષણે રતા
ઇરા દયાળુ છે અને અનાયુ ભોજનમાં આનંદ પામે છે.
ધર્મતઃ શીલતો બુદ્ધ્યા ક્ષમયા બલરૂપતઃ
ધર્મ, સારા સ્વભાવ, બુદ્ધિ, ક્ષમા અને બળ તથા રૂપથી—
માતુસ્તુલ્યાભિજાતાશ્ચ કશ્યપસ્યાત્મજાઃ પ્રભોઃ
કશ્યપના પુત્રો, હે પ્રભુ, માતા જેવી જ કુળમાં જન્મેલા છે.
પિશાચાઃ પશવશ્ચૈવ મૃગાઃ પતગવીરુધઃ
પિશાચ, પશુ, જંગલી પ્રાણી, પક્ષીઓ અને વનસ્પતિઓ—
મનુષ્યપ્રકૃતીસ્તસ્માદ્દેવાદીંશ્ચ વિજાનતે
એમાંથી મનુષ્યો, દેવો અને અન્ય જીવોની પ્રકૃતિ સમજાય છે.
મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ તસ્માચ્છ્રેષ્ઠાસ્તુ માનુષાઃ
બધા મન્વંતરોમાં મનુષ્યો સર્વોત્તમ ગણાય છે.
તતોર્ઽવાક્સ્રોતસસ્તે વૈ ઉત્પદ્યન્તે સુરાસુરાઃ
એમાંથી દેવો અને અસુરો, જે નીચે તરફ ગતિ કરે છે, તેઓ જન્મે છે.
ઇત્યેષ વંશપ્રભવઃ પ્રસંખ્યાતસ્તુ વિસ્તરાત્
આ રીતે વંશની ઉત્પત્તિ વિગતે ગણાવવામાં આવી છે.
યક્ષરક્ષઃ પિશાચાનાં સુપર્ણોરગપક્ષિણામ્
યક્ષ, રાક્ષસ, પિશાચ, સુપર્ણ, સાપ અને પક્ષીઓની—
કૃમિકીટપતઙ્ગાનાં ક્ષુદ્રાણાં જલચારિણામ્
કીડા, જીવાત, પંખાવાળા જીવ, નાના જીવ અને જળચર પ્રાણીઓની—
શ્રોતવ્યશ્ચૈવ સતતં ગ્રાહ્યશ્ચૈવાનસૂયતઃ
આ બધું હંમેશા શ્રદ્ધાથી સાંભળવું અને ઈર્ષ્યા વિના સ્વીકારવું જોઈએ.
અપત્યલાભં લભતે ચ પુષ્કલં પ્રિયં ધનં પ્રેત્ય ચ શોભનાં ગતિમ્
જે આ સાંભળે છે, તેને સંતાન, પ્રિય ધન અને મૃત્યુ પછી શુભ ગતિ મળે છે.
પ્રતિષ્ઠિતાસુ સર્વાસુ ચરાસુ સ્થાવરાસુ ચ
જ્યારે બધા ચર અને અચલ જીવ સ્થાપિત થઈ ગયા હતા—
તતઃ ક્રમેણ રાજ્યાનિ આદેષ્ટુમુપચક્રમે
પછી તેણે ક્રમશઃ રાજ્યો વહેંચવાનું શરૂ કર્યું.
યજ્ઞાનાં તપસાં ચૈવ સોમં રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્
યજ્ઞો અને તપ માટે સોમને રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો.
ભૃગૂણામધિપં ચૈવ કાવ્યં રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્
ભૃગુઓના સ્વામી કાવ્યને પણ રાજા બનાવ્યા.
પ્રજાપતીનાં દક્ષં ચ મરુતામથ વાસવમ્
પ્રજાપતિઓમાં દક્ષને અને મરુતોમાં વાસવને રાજા બનાવ્યા.
નારાયણં તુ સાધ્યાનાં રુદ્રણાં ચ વૃષધ્વજમ્
સાધ્યોમાં નારાયણને અને રુદ્રોમાં વૃષધ્વજને રાજા બનાવ્યા.
અપાં ચ વરુણં રાજ્યે રાજ્ઞાં વૈશ્રવણં તથા
પાણીઓમાં વરુણને અને રાજાઓમાં વૈશ્વરવણને રાજા બનાવ્યા.
વૈવસ્વતં પિતૄણાં ચ યમં રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્
પિતૃઓમાં વૈવસ્વત યમને રાજા બનાવ્યા.
શૈલાનાં હિમવન્તં ચ નદીનામથ સાગરમ્
પર્વતોમાં હિમવંતને અને નદીઓમાં સાગરને રાજા બનાવ્યા.
ઉચ્ચૈઃશ્રવસમશ્વાનાં રાજાનં ચાભ્યષેચયત્
ઘોડાઓમાં ઉચ્ચૈઃશ્રવસને રાજા બનાવ્યા.
પક્ષિણામથ સર્વેષાં ગરુડં પતતાં વરમ્
પંખીઓમાં સર્વેમાં ગરુડને, ઉડનારામાં શ્રેષ્ઠ એવા, રાજા બનાવ્યા.
સમકાલબલાનાં ચ વાયું બલવતાં વરમ્
સમબળ ધરાવનારા સૌમાં વાયુને, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, રાજા બનાવ્યા.
સરીસૃપાણાં સર્પાણાં પન્નગાનાં ચ તક્ષકમ્
સરીસૃપો, સાપો અને પન્નગોમાં તક્ષકને રાજા બનાવ્યા.
આદિત્યાનામન્યતમં પર્જન્યમભિષિક્તવાન્
આદિત્યોમાં પરજ્યને રાજા બનાવ્યા.
ઋતૂનામથ માસાનામાર્ત્તવાનાં તથૈવ ચ
ઋતુઓમાં ઋતુને, માસોમાં અને ઋતુઅવધિઓમાં પણ રાજા બનાવ્યા.
કલાકાષ્ઠાપ્રમાણાનાં ગતેરયનયોસ્તથા
સમયના માપદંડોમાં કલાઓ, કાષ્ઠાઓ અને અયનગતિઓમાં પણ રાજા બનાવ્યા.
પ્રજાપતેર્વિરજસઃ પૂર્વસ્યાં દિશિ વિશ્રુતમ્
પૂર્વ દિશામાં પ્રસિદ્ધ એવા પ્રજાપતિ વિરજસને રાજા બનાવ્યા.
દક્ષિણાસ્યાં દિશિ તથા કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ
દક્ષિણ દિશામાં પ્રજાપતિ કર્દમને રાજા બનાવ્યા.