શિંબિભ્યો માષમુદ્ગાનાં જાયન્તે કૃમયસ્તથા
શિંબીના છોડમાંથી મગ અને મસૂર જેવા દાળોમાંથી કીડાઓ જન્મે છે.
મુદ્ગેભ્યઃ પનસેભ્યશ્ચ તણ્ડુલેભ્યસ્તથૈવ ચ
મગ, ફણસ અને તાંદળમાંથી પણ જીવજંતુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
અન્યેભ્યો ઽપિ ચ જાયન્તે ન હિ તેભ્યશ્ચિરં સદા
અન્ય અનેક વસ્તુઓમાંથી પણ જીવજંતુઓ જન્મે છે, પણ એ લાંબા સમય સુધી ટકતા નથી.
બહૂન્યહાનિ નિક્ષિપ્તે સંભવન્તિ ચ ગોમયે
ગાયનું છાણ ઘણા દિવસ સુધી પડ્યું રહે ત્યારે તેમાં અનેક પ્રકારના જીવજંતુઓ થાય છે.
સંસ્વેદજાશ્ચ જાયન્તે વૃશ્ચિકાઃ શુષ્કગોમયાત્
સૂકાયેલી ગાયના છાણમાંથી પણ વાંદરા અને વીંછી જેવા જીવજંતુઓ જન્મે છે.
મત્સ્યાદ્યિશ્ચ વિવિધા અન્નકૂટે વિશેષતઃ
ખાસ કરીને અનાજના ઢગલામાં વિવિધ પ્રકારની માછલીઓ અને બીજા જીવજંતુઓ દેખાય છે.
તથન્યાનિ ચ સક્ષ્માણિ જલૌકાદીનિ જાતયઃ
એ જ રીતે, લોહ જેવી નાનકડી જીવાતો અને એમના જેવા બીજાં નાના જીવ પણ જન્મે છે.
માક્ષિકાણાં વિકારાણિ જાયન્તે જાતયો ઽપરે
માખીઓના અનેક પ્રકારના રૂપો અને એમના બીજા જાતના જીવ પણ થાય છે.
મશકાનાં વિકારાણિ ભ્રમરાણાં તથૈવ ચ
મચ્છર અને ભમરોના પણ જુદા જુદા રૂપો ઉત્પન્ન થાય છે.
મણિચ્છેદાઃ સ્મૃતા વ્યાલાઃ પોતજાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ
મણિ ફાટવાથી જન્મેલા સાપો અને નાવમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા સાપો પણ વર્ણવાયા છે.
એવમાદિરસંખ્યાતો ગણઃ સંસ્વેદજો મયા
આ રીતે, મેં શરૂઆતથી જ પસીનાથી જન્મતા જીવજંતુઓનો વર્ણન કર્યો છે.
યે ચાન્યે નૈરૃતાઃ સત્ત્વાસ્તે સ્મૃતા ઉપસર્ગજાઃ
અને બીજા જે નૈરૃત નામના જીવ છે, તેઓ દુઃખથી જન્મેલા માનવામાં આવે છે.
પ્રાયેણ દેવાઃ સર્વે વૈ વિજ્ઞેયા હ્યુપપત્તિજાઃ
મોટાભાગના બધા દેવતાઓ યોગ્ય રીતે જન્મેલા છે એમ સમજવું જોઈએ.
દુલ્લોલકં લલોહં ચ સરમા દ્વૌ વ્યજાયત
દુલ્લોલક અને લલોહા, અને સરમા – આ બે પણ જન્મ્યા હતા.
શ્યામાશ્ચ શબલાશ્ચૈવ લોહિતા અઞ્જનાસ્તથા
શ્યામા, શબલા, લોહિતા અને અંજના પણ જન્મ્યા હતા.
સર્પાણાં સુરસા જજ્ઞે શન્ત નૈકશિરોભૃતામ્
સુરસા એ અનેક માથાવાળા સાપોનું જન્મ આપ્યું હતું.
તમોબહુલ ઇત્યેષ ગણઃ ક્રોધવશાન્વયઃ
આ જૂથ અંધકારથી ભરેલું છે અને ક્રોધથી ઉત્પન્ન થયેલું કહેવાય છે.
ષટ્ કન્યાસ્ત્વભિવિખ્યાતાસ્તા મ્રાયાશ્ચ વિજજ્ઞિરે
મ્રાયા નામની સ્ત્રીને છ જાણીતી દીકરીઓ જન્મી હતી.
અરુણસ્ય ચ ગૃદ્રી તુ વીર્યવન્તૌ મહાબલૌ
અરુણના ગૃદ્રી નામના બે પુત્રો હતા, બંને ખૂબ જ શક્તિશાળી અને બલવાન હતા.
સંપાતેર્વિજયાઃ પુત્રા દ્વિરાસ્યાઃ પ્રસહશ્ચ યે
સંપાતિના પુત્રો વિજય, દ્વિરાસ્ય અને પ્રસહ હતા.
ભાર્યા ગરુત્મતશ્ચૈવ ભાસી ક્રૈઞ્ચી તથા શુકી
ગરુતમાને ત્રણ પત્નીઓ હતી: ભાસી, ક્રૈંચી અને શુકી.
શુકીગરુત્મતઃ પુત્રાન્સુષુવે ષટ્ પરિશ્રુતાન્
શુકીએ ગરુતમાને માટે છ પ્રસિદ્ધ પુત્રોને જન્મ આપ્યો હતો.
તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ ગરુડાનાં મહાત્મનામ્
આ બધાના પુત્રો અને પૌત્રો મહાન આત્માવાળા ગરુડ હતા.
પુત્રપૌત્રવિસર્ગાચ્ચ તેષાં વૈ વંશવિસ્તરૈઃ
તેમના સંતાન અને પૌત્રોથી તેમનો વંશ વિસ્તરતો ગયો.
શાલ્મલિદ્વીપમખિલં દેવકૂટં ચ પર્વતમ્
આ રીતે આખું શાલમલી દ્વીપ અને દેવકૂટ પર્વત,
પર્ણમાલં સુકેશં ચ શતશૃઙ્ગં તથાચલમ્
પર્ણમાલા, સુકેશ અને શતશૃંગ પર્વત પણ,
પ્રચણ્ડવાયુપ્રજવૈર્દીપિતૈઃ પદ્મરાગિભિઃ
પ્રચંડ પવનથી જન્મેલા અને પદ્મરાગ જેવા તેજવાળા એ લોકોના પ્રકાશથી ઉજળા થયા.
ભાસીપુત્રાઃ સ્મૃતા ભાસા ઉલૂકાઃ કાકકુક્કુટાઃ
ભાસીના પુત્રો તરીકે ભાસા, ઘુવડ, કાગડા અને કુકડાઓ ઓળખાય છે.
ક્રૈઞ્ચા વાધ્રીણસાઃ શ્યેનાઃ કુરરાઃ સારસા બકાઃ
ક્રૈંચા, વાધ્રીણસા, શ્યેન, કુરરા, સારસ અને બક પંખીઓ પણ હતા.
ધૃતરાષ્ટ્રી તુ હંસાશ્ચ કલહંસાંશ્ચ ભામિની
ધૃતરાષ્ટ્રીએ હંસ અને સુંદર કલહંસોને જન્મ આપ્યા.