આરભ્યન્તે ક્રિયાયાસ્તુ પિશાચાસ્તત્ર દૈવતમ્
કોઈ પણ વિધી શરૂ થાય ત્યારે પિશાચો ત્યાંના દેવતા ગણાય છે.
ધૂપૈર્હારિદ્રકૃસરૈસ્તિલભક્ષગુડૌદનૈઃ
ધૂપ, હળદરભાત, તલના લાડુ અને ગુડભાતથી એમની પૂજા થાય છે.
એવસુક્તાસ્તુ બલયસ્ત્વેષાં વૈ પર્વસંધિષુ
આ રીતે, તેમના સૈનિકો પર્વતોના સાંધા પર તૈનાત છે.
સર્વભૂતપિશાચાનાં ગિરીણાં શૂલપાણિનામ્
આ બધા જીવ, ભૂત, પર્વતવાસી અને ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર છે.
દ્વીપિનશ્ચ સુતાસ્તસ્યાઃ શ્વાપદાશ્ચામિષાશિનઃ
તેને દ્વીપોમાં રહેતા પુત્રો, જંગલી પ્રાણીઓ અને માંસખોર જાનવર પણ થયા.
તસ્યા દુહિતરઃ પઞ્ચ તાસાં નામાનિ મે શૃણુ
તેને પાંચ દીકરીઓ હતી; તેમના નામો હું તને કહું છું, સાંભળ.
અનુવૃત્તા ચ વિજ્ઞેયા તાસાં વૈ શૃણુત પ્રજાઃ
આ દીકરીઓની સંતાનને અનુવૃત્તા કહે છે; હવે તેમના વંશ વિશે સાંભળ.
ઇત્યેવમાદિર્હિ ગણો મૈનો વિસ્તીર્ણ ઉચ્યતે
આ રીતે, વિશાળ મૈન નામનો ગણા અહીંથી શરૂ થાય છે.
ઉગ્રાશ્ચ શિશુમારાશ્ચામીનાશ્ચૈતાન્વ્યજાયત
તેણે ભયાનક પ્રાણીઓ, મગર અને વિવિધ પ્રકારની માછલીઓ જન્માવી.
તથા શઙ્ખવિકારાણિ જનયામાસ નૈકશઃ
એ જ રીતે, તેણે અનેક પ્રકારના શંખ જેવા જીવ પણ ઉત્પન્ન કર્યા.
ઐણેયાનાં વિકારાણિ શંબૂકાનાં તથૈવ ચ
તે જ રીતે, તેણે કાચબાના અને શામળિયાના અનેક પ્રકાર ઉત્પન્ન કર્યા.
તથા શઙ્ખવિકારાણિ પરિવૃત્તા વ્યજાયત
આ રીતે, શંખ જેવા જીવના બદલાયેલા સ્વરૂપો પણ જન્મ્યા.
ઇત્યેષ હિ ઋષાવંશઃ પઞ્ચશાખઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ
આ રીતે, ઋષા વંશના પાંચ શાખાવાળો વંશ વર્ણવાયો છે.
સંસ્વેદજવિકારાણિ યથા યેભ્યો ભવન્તિ હ
જે રીતે સંસ્વેદજ જીવોમાં પરિવર્તન થાય છે, તે એમનામાંથી ઉત્પન્ન થાય છે.
મનુષ્યસ્વેદમલજા ઉશના નામ જન્તવઃ
માણસોના પસીના અને મલમાંથી ઉશના નામના જીવ ઉત્પન્ન થાય છે.
શઙ્ખોપલવિકારાણિ કીલકાવરકાણિ ચ
શંખ, પથ્થર અને કીડા જેવા અનેક પ્રકાર પણ હોય છે.
યથા ઘર્મદિતપ્પાભ્યશ્ચાભ્દ્યો વૃષ્ટિભ્ય એવ
જેમ ગરમી, ધૂપ, પાણી અને વરસાદથી પણ,
મક્ષિકાઃ પિચ્છલા દેશાસ્તથા તિત્તિરિપુત્તિકાઃ
માખી, લીસા જેવા જીવ અને તિતર તથા તેના બચ્ચા પણ ઉત્પન્ન થાય છે.
જલજાઃ સ્વેદજાશ્ચૈવ જાયન્તે જન્તસ્ત્વિમે
આ જંતુઓ, જળમાં રહેતા અને પસીનામાંથી ઉત્પન્ન થતા, એમ જન્મે છે.
સિંહલા રોમલાશ્ચૈવ પિચ્છિલાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ
સિંહલા, રોમલા અને લીસા જેવા જીવ પણ અહીં વર્ણવાયા છે.
શિંબિભ્યો માષમુદ્ગાનાં જાયન્તે કૃમયસ્તથા
શિંબીના છોડમાંથી મગ અને મસૂર જેવા દાળોમાંથી કીડાઓ જન્મે છે.
મુદ્ગેભ્યઃ પનસેભ્યશ્ચ તણ્ડુલેભ્યસ્તથૈવ ચ
મગ, ફણસ અને તાંદળમાંથી પણ જીવજંતુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
અન્યેભ્યો ઽપિ ચ જાયન્તે ન હિ તેભ્યશ્ચિરં સદા
અન્ય અનેક વસ્તુઓમાંથી પણ જીવજંતુઓ જન્મે છે, પણ એ લાંબા સમય સુધી ટકતા નથી.
બહૂન્યહાનિ નિક્ષિપ્તે સંભવન્તિ ચ ગોમયે
ગાયનું છાણ ઘણા દિવસ સુધી પડ્યું રહે ત્યારે તેમાં અનેક પ્રકારના જીવજંતુઓ થાય છે.
સંસ્વેદજાશ્ચ જાયન્તે વૃશ્ચિકાઃ શુષ્કગોમયાત્
સૂકાયેલી ગાયના છાણમાંથી પણ વાંદરા અને વીંછી જેવા જીવજંતુઓ જન્મે છે.
મત્સ્યાદ્યિશ્ચ વિવિધા અન્નકૂટે વિશેષતઃ
ખાસ કરીને અનાજના ઢગલામાં વિવિધ પ્રકારની માછલીઓ અને બીજા જીવજંતુઓ દેખાય છે.
તથન્યાનિ ચ સક્ષ્માણિ જલૌકાદીનિ જાતયઃ
એ જ રીતે, લોહ જેવી નાનકડી જીવાતો અને એમના જેવા બીજાં નાના જીવ પણ જન્મે છે.
માક્ષિકાણાં વિકારાણિ જાયન્તે જાતયો ઽપરે
માખીઓના અનેક પ્રકારના રૂપો અને એમના બીજા જાતના જીવ પણ થાય છે.
મશકાનાં વિકારાણિ ભ્રમરાણાં તથૈવ ચ
મચ્છર અને ભમરોના પણ જુદા જુદા રૂપો ઉત્પન્ન થાય છે.
મણિચ્છેદાઃ સ્મૃતા વ્યાલાઃ પોતજાઃ પરિકીર્ત્તિતાઃ
મણિ ફાટવાથી જન્મેલા સાપો અને નાવમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા સાપો પણ વર્ણવાયા છે.