ચ્યવતે ન ચ જ્ઞાનેન જાયતે દેવયોનિષુ
એવો માણસ જ્ઞાનથી કદી ચ્યૂત થતો નથી અને દેવયોનિમાં જન્મે છે.
ઋક્ષા માર્જારલોહાસા વાનરા માયવસ્તથા
ભાલુ, બિલાડી, લાલચી, વાંદરો અને માયાવાન પણ એમ જ ગણાય છે.
એષાં પ્રણેતા સર્વેષાં વાલી રાજા પ્રતાપવાન્
આ બધાના નેતા પ્રભાવી રાજા વાલી છે.
પ્રસહ્ય હન્તા રૌદ્રાણામસુરાણાં બલીયસામ્
એણે ભયાનક અને શક્તિશાળી અસુરોને જોરથી મારી નાખ્યા હતા.
પક્ષ એષ સમુદ્દિષ્ટો મહેન્દ્રસ્ય સહાયવાન્
આ જૂથ મહેન્દ્રના સાથી તરીકે ઓળખાય છે.
ઇત્યેતે હરયઃ પ્રોક્તા ઇરાવત્યા નિબોધત
આ રીતે ઇરાવતીના વાનરોનું વર્ણન થયું; હવે આગળ સાંભળો.
હસ્તાભ્યાં પરિગૃહ્યાથ રથન્તરમગાયત
પછી બંને હાથથી પકડીને તેમણે રથંતર ગાયું.
સંપ્રાયચ્છદિરાવત્યૈ પુત્રાર્થં સ તુ ભૌવનઃ
ભૂતોના સ્વામી એણે પુત્ર માટે ઇરાવતીને આ આપ્યું.
દેવરાજોપવાહ્યત્વાત્પ્રથમઃ સ મતઙ્ગરાટ્
દેવરાજે સૌપ્રથમ જેને જોતડાવ્યો, તેને મતંગરાજ કહે છે.
અઞ્જનસ્યૈકમૂલસ્ય સુવર્ણાભસ્ય હસ્તિનઃ
અંજના એ એકમૂળ અને સુવર્ણવર્ણના હાથી છે.
તસ્ય પુત્રોંઽજનશ્ચૈવ સુપ્રતીકશ્ચ વામનઃ
એના પુત્રો અંજના, સુપ્રતીક અને વામન છે.
દિગ્ગજાન્બલિનશ્ચૈવાભ્રમુર્જ નયતાપ્સુગાન્
એણે બળવાન દિગ્ગજ અને મેઘ જેવો જળવાહક જૂથ નેતૃત્વ કર્યું.
સંકીર્ણો હ્યઞ્જનો યો ઽસાવૌપવાહ્યો યમસ્ય સઃ
જે અંજના રંગબેરંગી છે, એ યમના રથમાં જોડાય છે.
પદ્મો મન્દસ્તુ યો ગૌરો દ્વિપો હ્યૈલવિલસ્ય ચ
પદ્મ, મંદ અને ઐલવિલાનો ધોળો હાથી.
પદ્મોત્તમઃ પદ્માગુલ્મો ગજો વાતગજો ગજઃ
પદ્મોત્તમ, પદ્માગુલ્મ, પદ્મ અને વાયુહાથી.
ઉદગ્રભાવેનો પેતા જાયન્તે તસ્ય ચાન્વયે
એના વંશમાં જન્મેલા બધા ઊંચા સ્વભાવ ધરાવે છે.
સામજાંસ્તુ પ્રવક્ષ્યામિ નાગાનન્યાનપિ ક્રમાત્
હવે હું ક્રમશઃ સામજ હાથીઓ અને બીજા નાગોનું વર્ણન કરું છું.
જાતૌ નામ્ના શ્રુતૌ તાભ્યાં સુપ્રતીકપ્રમર્દનૌ
એ બંનેમાં સુપ્રતીક અને પ્રમર્દન જન્મથી અને નામથી પ્રસિદ્ધ છે.
બલિનઃ શઙ્કિતાશ્ચૈવ સ્મૃતાસ્તદ્વંશિનો ગજાઃ
એ વંશના હાથીઓ બળવાન અને સાવધાન તરીકે જાણીતા છે.
તામ્ર પર્ણશ્ચ તત્પુત્રાઃ સંઘચારિવિષાણિનઃ
તેમના પુત્રો તામ્ર અને પર્ણ છે, જે ટેડા દાંતવાળા અને જૂથમાં ફરતા હોય છે.
શ્યામત્વગ્રસનાશુણ્ડા નાગાઃ પીનાયતા નનાઃ
કાળી ચામડી, પહોળા મોઢા અને જાડા, લાંબા સુંડવાળા હાથીઓ.
ભાર્યા ચૈવાઙ્ગના તસ્ય નીલવલ્લક્ષણૌ સુતૌ
એની પત્ની સ્ત્રી છે અને એના બે પુત્રો છે, જેમના શરીરે નીલાવર્ણના ચિહ્નો છે.
નીચૈર્બદ્ધાઃ કુલે તસ્ય જાયન્તે નિબિડા ગજાઃ
એના કુળમાં હાથીઓ ઘનિષ્ઠ રીતે જોડાયેલા અને પરિવારના બંધનથી એકઠા જન્મે છે.
તસ્ય પ્રહારી સંપાતિઃ પૃથુશ્ચેતિ સુતાસ્ત્રયઃ
એના ત્રણ પુત્રો છે: પ્રહારિ, સંપાતિ અને પૃથુ.
જાયન્તે મૃદુસંભોગા વંશે તસ્ય મતઙ્ગજાઃ
એના વંશમાં હાથીઓ મૃદુ સ્વભાવવાળા અને મીઠા વ્યવહારવાળા જન્મે છે.
સુતૌ જાતૌ તયોશ્ચાપિ પ્રમાથિપુરુષૌ સ્મૃતૌ
એ બંનેને બે પુત્રો થયા, જે શક્તિશાળી અને પ્રસિદ્ધ પુરુષો તરીકે ઓળખાય છે.
સુદર્શનાઃ સુવર્ષ્માણઃ પદ્માભાઃ પરિમણ્ડલાઃ
તે સુંદર, સુગઠિત, કમળ જેવા અને ગોળાકાર છે.
જજ્ઞે ચાન્દ્રમસઃ સામ્નઃ કુમુદઃ કુમુદદ્યુતિઃ
ચંદ્રના સામનમાંથી કમુદ નામનો, કમુદફૂલ જેવો તેજસ્વી પુત્ર જન્મ્યો.
શૈલજીમૂતસંકાશાન્સુબુદ્ધાન્બલિનો વરાન્
તે લોકો પર્વત અને મેઘ જેવાં છે, અને તેઓમાં ઉત્તમ બુદ્ધિ અને બળ છે.
એતાન્દેવાસુરે યુદ્ધે જયાર્થં જગૃહુઃ સુરાઃ
દેવતાઓએ દેવ-અસુરના યુદ્ધમાં વિજય માટે આ હાથીઓને સ્વીકાર્યા.