મૌહૂર્તિકીં ગતિં ગત્વા ચતુઃ પરશર્વાનુપસ્પૃશન્
પલભરમાં ચારેય દિશાઓને સ્પર્શી લીધા.
મનોવાયુગતિર્ભૂત્વા વાલી વ્યપગતક્રમઃ
વાળી મન અને પવન જેવી ઝડપથી ચાલ્યો અને બધો સંયમ છોડ્યો.
વાલી બાહુવિનિર્મુક્તં વિહ્વલં નષ્ટચેતસમ્
વાળીએ તેને પોતાની બાહુઓમાંથી છોડી દીધો અને તેને ગૂંચવાયેલો, ભટકેલો જોઈને આશ્ચર્યમાં પડ્યો.
સિચ્યાંભસા સુશીતેન હ્યાપાદતલમસ્તકાત્
પાત્રમાં ભરેલું ઠંડું પાણી પગથી માથા સુધી ઢાળી દીધું.
ઉવાચ રણચણ્ડં તં રાક્ષસેંદ્રં કપીશ્વરઃ
પશુપતિના યુદ્ધમાં ભયાનક રાક્ષસરાજને વાનરરાજે કહ્યું.
અસંખ્યેયં બલં જિત્વા યમં સસચિવં રણે
અણગણ્ય સૈન્ય અને યમરાજ તથા તેમના મંત્રીઓને યુદ્ધમાં જીત્યા પછી,
મરુદ્ગણં તથા રુદ્રાનાદિત્યાનશ્વિનૌ વસૂન્
મરુદગણ, રુદ્ર, આદિત્ય, અશ્વિનીકુમાર અને વસુઓને પણ,
સિદ્ધાંસ્તથૈવ ગન્ધર્વાન્યક્ષરક્ષોભુજઙ્ગમાન્
સિદ્ધ, ગંધર્વ, યક્ષ, રાક્ષસ અને સાપોને પણ,
તથા ભૂતપિશાચાંશ્ચ વિવૃદ્ધબલદર્પિતાન્
અને વધુ બળથી ઘમંડિત ભૂત અને પિશાચોને પણ,
કથમીદૃગ્ગુણો ભૂત્વા મનોવાયુસમો જવે
એવા ગુણો ધરાવતો અને મન-પવન જેટલી ઝડપ ધરાવતો હોવા છતાં,
વિદ્રાવ્ય સર્વોંલ્લોકેષુ વીરાન્પરપુરઞ્જ્યઃ
જગતમાં બધા વીરોને હરાવી, પરશહેરો જીત્યા પછી,
વિક્ષોભ્ય સાગરાન્સપ્ત સપ્તકૃત્વો મહારથઃ
સાતેય સમુદ્રોને સાત વાર ધ્રુજાવી દીધા પછી, હે મહારથી,
દુર્બલેન મયા ક્રાન્તો વાનરેણ વિશેષતઃ
મારી જેમ નબળા વાનરે મને જીત્યો છે.
પ્રબ્રૂહિ હેતુના કેન બ્રહ્મન્રાક્ષસપુઙ્ગવ
હે બ્રાહ્મણ, હે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, આવું કેમ થયું તે કારણ મને કહો.
વયનં વાલિનઃ શ્રુત્વા દશગ્રીવઃ પ્રતાપવાન્
વાળીનું વચન સાંભળી દશમુખી રાવણે તેજથી યુક્ત થઈ કહ્યું,
અસંશયં જિતાઃ સર્વે મયા દેવાસુરા રણે
યુદ્ધમાં દેવો અને અસુરો બધાને મેં નિશ્ચયે જીત્યા છે.
તદિચ્છામિ ત્વયા સાર્દ્ધં સૌહૃદં ભયવર્જિતમ્
મને તારી સાથે નિર્ભય મિત્રતા ઈચ્છી છે.
એવમુક્તો ઽબ્રવીદ્વાલી ભવત્યેતદ્વચસ્તવ
આ સાંભળીને વાળીએ કહ્યું: 'જેમ તું બોલ્યો છે તેમ જ થાય.'
જગામ લઙ્કાં સગણઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
તે આનંદથી ભરેલા હૃદયથી પોતાના સાથીઓ સાથે લંકા તરફ ગયો.
આજહાર બહૂન્યજ્ઞાનન્નપાનસમાવૃતાન્
તેણે અનેક યજ્ઞો કર્યા, જેમાં ભરપૂર અન્ન અને પીણું વિતરણ થયું.
અગ્નિષ્ટોમાશ્વમેધાંશ્ચ રાજસૂયાન્નૃમેધકાન્
તેણે અગ્નિષ્ટોમ, અશ્વમેધ, રાજસૂય અને નૃમેધ જેવા યજ્ઞો કરાવ્યા.
તર્પયિત્વાથ દેવાંશ્ચ દેવેન્દ્રંબહુભિસ્તથા
પછી તેણે અનેક ભેટો આપી દેવતાઓ અને દેવેન્દ્રને પ્રસન્ન કર્યા.
સુગ્રીવેણ સહ ભ્રાત્રા સુખી ભૂત્વા યવીયસા
તે પોતાના નાના ભાઈ સુગ્રીવ સાથે સુખથી રહ્યો.
બ્રહ્મણ્યો બ્રહ્મપરમો ધર્મસેતુઃ ક્રિયાપરઃ
તે બ્રહ્મણપ્રેમી, બ્રહ્મવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠ, ધર્મનો આધાર અને કર્મમાં નિષ્ઠાવાન હતો.
યસ્ય દેવમુનિર્ગાથાં જગૌ યજ્ઞેષુ નારદઃ
જેનાં યજ્ઞોમાં દેવમુનિ નારદે ગીત ગાયું હતું.
તુલ્યો ઽસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ વાલિનોહેમમાલિનઃ
ત્રણે લોકમાં સુવર્ણમાળાધારી વાલી જેવો બીજો કોઈ નથી.
વાલી યજ્ઞસહસ્રાણાં યજ્વા પરમદુર્જયઃ
હજારો યજ્ઞો કરનાર વાલી અતિ દુર્જય હતો.
નિરુક્તમસ્ય તુ વિભો યાથાતથ્યેન સુવ્રત
હે સુવ્રત, હવે તેની સાચી વાર્તા તને યથાર્થ રીતે કહી છે.
સૃત્યમાનેષુ ભૂતેષુ પ્રજાપતિરથ સ્વયમ્
જ્યારે સર્વ જીવોનું સર્જન થતું હતું, ત્યારે પ્રજાપતિએ પોતે,
પ્રવેશાયામાસ તદા યોગેન મહતા વૃતાઃ
મહાન યોગથી તેમને અંદર પ્રવેશાડ્યા અને આવરણ આપ્યું.