અઙ્ગાનિ ધર્મશાસ્ત્રં ચ વ્રતાનિ નિયમાસ્તથા
તેના અંગો, ધર્મશાસ્ત્ર, વ્રત અને નિયમો—
મહદાદિવિશેષાન્તં સૃજામીતિ વિનિશ્ચયઃ
મહત્તત્વથી લઈને વિશિષ્ટ સુધી, સર્જન કરવાની નિશ્ચયતા અહીં જણાય છે.
અડસ્યાવરણં વાર્ધિરપામપિ ચ તેજસા
બ્રહ્માંડના આવરણ, સાગર અને જળની તેજસ્વિતા—
ભૂતાદિર્મહતા ચૈવ અવ્યક્તેનાવૃતો મહાન્
પાંચ તત્વો અને મહત્તત્વ, તેમજ અવ્યક્તથી આવરાયેલો મહાન તત્વ—
નદીનાં પર્વતાનાં ચ પ્રાદુર્ભાવો ઽત્ર પઠ્યતે
નદીઓ અને પર્વતોની ઉત્પત્તિ અહીં વર્ણવાઈ છે.
કીર્ત્તનં બ્રહ્મવૃક્ષસ્ય બ્રહ્મજન્મ પ્રકીર્ત્યતે
બ્રહ્મવૃક્ષની મહિમા અને બ્રહ્માજીના જન્મની કથા અહીં કહેવાઈ છે.
અવસ્થાશ્ચાત્ર કીર્ત્યન્તે બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ
અવ્યક્તમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માના વિવિધ અવસ્થાઓ અહીં વર્ણવાય છે.
શયનં ચ હરેરપ્સુ પૃથિવ્યુદ્ધરણં તથા
હરિનું જળ પર શયન અને પૃથ્વીનું ઉદ્ધાર—
ઋક્ષાણાં ગ્રહસંસ્થાનાં સિદ્ધાનાં ચ નિવેશનમ્
તારાઓ, ગ્રહોની સ્થિતિ અને સિદ્ધોનું નિવાસસ્થાન—
સ્વર્ગસ્થાનવિભાગશ્ચ સર્ત્યાનાં શુભચારિણામ્
સ્વર્ગલોકના વિભાગો અને સત્યમાં રહેનારા શુભ લોકોના સ્થાન—
દેવતાનામૃષીણાં ચ દ્વે સૃતી પરિકીર્તિતે
દેવતાઓ અને ઋષિઓના બે માર્ગો અહીં વર્ણવાયા છે.
પશૂનાં પુરુષાણાં ચ સંભવઃ પરિકીર્ત્તિતઃ
પશુઓ અને મનુષ્યોની ઉત્પત્તિ અહીં વર્ણવાય છે.
નવ સર્ગાઃ પુનઃ પ્રોક્તા બ્રહ્મણો બુદ્ધિપૂર્વકાઃ
પછી ફરીથી, બ્રહ્માના વિચારપૂર્વક નવ પ્રકારની સૃષ્ટિઓનું વર્ણન થાય છે.
બ્રહ્મણો ઽવયવેભ્યશ્ચ ધર્માદીનાં સમુદ્ભવઃ
બ્રહ્માના અંગોમાંથી ધર્મ અને અન્ય ગુણોની ઉત્પત્તિ થાય છે.
કલ્પયોરન્તરે પ્રોક્તં પ્રતિસંધિશ્ચ યસ્તયોઃ
કલ્પોના વચ્ચેનું સમયાંતર અને બંને કલ્પો વચ્ચેનું જોડાણ અહીં વર્ણવાયું છે.
સત્ત્વોદ્રિક્તાચ્ચ દેહાચ્ચ પુરુષસ્ય ચ સંભવઃ
સત્ત્વગુણની પ્રાધાન્યતા અને શરીરથી પુરુષનો જન્મ કેવી રીતે થાય છે તે અહીં જણાવાયું છે.
પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પ્રસૂત્યાકૃતયઃ શુભાઃ
પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદના શુભ જન્મ અને સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
રુચેઃ પ્રજાપતેશ્ચોર્દ્ધમાકૂત્યાં મિથુનોદ્ભવઃ
રુચિ પ્રજાપતિથી, ઉપર આકૂતિમાંથી, પુરૂષ અને સ્ત્રીનું જન્મ થયું તે જણાવાયું છે.
દાક્ષાયણીષુ વાપ્યૂર્ધ્વંશબ્દાદ્યાસુ મહાત્મનઃ
પછી દક્ષની પુત્રીઓમાં, શબ્દા વગેરેમાંથી મહાન આત્માવાનના સંતાનોનું વર્ણન છે.
તથાધર્મસ્ય હિંસાયાં તમસો ઽશુભલક્ષણઃ
એ જ રીતે, હિંસામાં અધર્મ અને અંધકારથી ભરેલા અશુભ લક્ષણોનું વર્ણન છે.
બ્રહ્મર્ષેશ્ચ વસિષ્ઠસ્ય યત્ર ગોત્રાનુકીર્ત્તનમ્
બ્રહ્મર્ષિ વસિષ્ઠના વંશોની ગણતરી અહીં આપવામાં આવી છે.
પિતૄણાં દ્વિપ્રકારાણાં સ્વધાયાં તદનન્તરમ્
પછી, પિતૃઓના બે પ્રકાર અને સ્વધા સાથે તેમનો સંબંધ વર્ણવાયો છે.
દક્ષસ્ય શાપઃ સત્યાશ્ચ ભૃગ્વાદીનાં ચ ધીમતામ્
દક્ષનો શાપ, સત્યાના વિષય અને ભૃગુ વગેરે વિદ્વાનોના સત્યનું વર્ણન છે.
પ્રતિષેધશ્ચ વૈરસ્ય કીર્ત્યતે દોષદર્શનાત્
શત્રુતા કે દુશ્મનાવટના દોષને જાણી તેના નિષેધનું વર્ણન છે.
પ્રજાપતેઃ કર્દ્દમસ્ય કન્યાયાઃ શુભલક્ષણમ્
પ્રજાપતિ કર્દમની પુત્રીના શુભ લક્ષણોનું વર્ણન અહીં છે.
તેષાં નિયોગો દ્વીપેષુ દેશેષુ ચ પૃથક્ પૃથક્
તેમની નિમણૂક દ્વીપો અને જુદા જુદા પ્રદેશોમાં અલગ અલગ રીતે વર્ણવાઈ છે.
વર્ષાણાં ચ નદીનાં ચ તદ્ભેદાનાં ચ સર્વશઃ
ભૂમિઓ, નદીઓ અને તેમનાં વિવિધ પ્રકારોનું સંપૂર્ણ વર્ણન છે.
વિસ્તરાન્મણ્ડલં ચૈવ જંબૂદ્વીપસમુદ્રયોઃ
જાંબૂદ્વીપ અને સમુદ્રોના વિસ્તાર અને પ્રદેશોનું વિગતવાર વર્ણન છે.
નીલઃ શ્વેતશ્ચ શૃઙ્ગી ચ કીર્ત્યન્તે સપ્ત પર્વતાઃ
નીલ, શ્વેત અને શ્રૃંગી—આ સાત પર્વતોનું નામ લેવામાં આવ્યું છે.
તેષામન્તરવિષ્કંભા ઉચ્છ્રાયાયામવિસ્તરાઃ
આ પર્વતોના આંતરિક આધાર, ઊંચાઈ અને પહોળાઈનું વર્ણન છે.