બૃહસ્પતિં સુરૂપાયાં ગૌતમં સુષુવે સ્વરાટ્
સ્વરાટે સુરૂપામાંથી બૃહસ્પતિ અને ગૌતમને જન્મ આપ્યો હતો.
આધાર્યાયુર્દ્દનુર્દક્ષો દમઃ પ્રાણસ્ત થૈવ ચ
આધાર્ય, આયુ, ધનુર, દક્ષ, દમ અને પ્રાણ પણ હતા.
અયાસ્યાશ્ચપ્યુતથ્યાશ્ચ વામદેવાસ્તથૌશિજાઃ
અને આયાસ્ય, ઉતથ્ય, વામદેવ અને ઉશિજ પણ હતા.
મુદ્ગલા વિષ્ણુવૃદ્ધાશ્ચ હરિતાઃ કપયસ્તથા
મુદગલ, વિષ્ણુવૃદ્ધ, હરિત અને કપય પણ હતા.
એતે ચાઙ્ગિરસાં પક્ષા વિજ્ઞેયા દશ પઞ્ચ ચ
આ બધાને અંગિરસના પંદર શાખા તરીકે ઓળખવા જોઈએ.
મરીચેરપિ વક્ષ્યામિ ભેદ મુત્તમપૂરુષમ્
હવે હું મરીચિની શ્રેષ્ઠ વિભાજના કહું છું.
મરીચિરાપશ્ચકમે નાભિધ્યાયન્પ્રજેપ્સયા
મરીચિએ સંતાનની ઇચ્છાથી જળનું ધ્યાન કર્યું.
સંયુજ્યાત્માનમેવન્તુ તપસા ભાવિતઃ પ્રભુઃ
તપ દ્વારા સંયમિત થયેલા પ્રભુએ પોતાને પોતામાં જ એકરૂપ કર્યા.
તાસુ પ્રણિહિતાત્માનમેકં સો ઽજનયત્પ્રભુઃ
પછી, મનને જળમાં સ્થિર કરીને, એ પ્રભુએ એક પુત્ર ઉત્પન્ન કર્યો.
પુત્રં મરીચિસ્તપસિ નિરતઃ સો ઽપ્સ્વતીતપત્
તપમાં તત્પર રહેલા મરીચિએ જળમાં પુત્રને જન્મ આપ્યો.
સપ્તવર્ષસહસ્રાણિ તતઃ સો ઽપ્રતિમો ઽભવત્
પછી સાત હજાર વર્ષ સુધી તે બેઉપમ રહ્યો.
મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ બ્રહ્મણોંઽશેન જાયતે
બધા મન્વંતરોમાં તે બ્રહ્માના અંશરૂપે જન્મે છે.
અપિબત્સ તદા કશ્યં કશ્યં મદ્યમિહોચ્યતે
પછી તેણે કશ્યં પીધું, જેને અહીં મદિરા કહે છે.
કશ્યં મદ્યં સ્મૃતં વિપ્રૈઃ કશ્યપાનાં તુ કશ્યપઃ
કશ્યં મદિરા તરીકે વિદ્વાનો ઓળખે છે; કશ્યપોમાં કશ્યપ પોતે છે.
દક્ષાભિશપ્તઃ કુપિતઃ કશ્યપસ્તેન સો ઽભવત્
દક્ષે ક્રોધથી શાપ આપતાં કશ્યપ એવો થયો.
તસ્મૈ પ્રાચેતસો દક્ષઃ કન્યાસ્તાઃ પ્રત્યપાદયત્
પ્રાચેતસ દક્ષે તેને પોતાની દીકરીઓ આપી.
ઇત્યેતમૃષિસર્ગં તુ પુણ્યં યો વેદ વારુણમ્
જે કોઈ આ ઋષિઓની પવિત્ર સર્જનકથા, જેને વારુણ કહેવાય છે, જાણે છે, તે ધન્ય બને છે.
ધારણાચ્છ્રવણાદ્વાપિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
જે આ કથાને સાંભળે કે સ્મરણ કરે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
પ્રજાઃ સૃજેતિ વ્યદિષ્ટઃ સ્વયં દક્ષઃ સ્વયંભુવા
સ્વયંભૂના આદેશે દક્ષે જાતિઓની રચના કરવાનો હુકમ મળ્યો.
માનસાનિ ચ ભૂતાનિ સ પૂર્વમસૃજત્પ્રભુઃ
એ મહાન ભગવાને પહેલાં પોતાના મનથી પેદા થયેલા જીવોની રચના કરી.
યક્ષભૂતપિશાચાંશ્ચ વયઃ પશુમૃગાંસ્તથા
એણે યક્ષ, ભૂત, પિશાચ, પક્ષીઓ, ગાય-વાછરડા અને જંગલના પ્રાણીઓ પણ સર્જ્યા.
અપધ્યાતા ભગવતા મહાદેવેન ધીમતા
પણ આ બધાને મહાદેવ ભગવાને, જેઓ અત્યંત બુદ્ધિશાળી છે, સ્વીકાર્યા નહોતા.
અસિક્રીમાવહદ્ભાર્યાં વીરણસ્ય પ્રજાપતેઃ
પછી દક્ષે વીરણના પત્ની અસિક્નીને પોતાની પત્ની તરીકે સ્વીકારી.
યયા ધૃતમિદં સર્વં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્
એ અસિક્નીથી આખું જગત—સ્થાવર અને જંગમ—ચાલે છે.
દક્ષસ્યોદ્વહતો ભાર્યાંમસિક્રીં વૈરણીં પુરા
પહેલા, જ્યારે દક્ષે વીરણની પુત્રી અસિક્ની સાથે લગ્ન કર્યા,
નદીગિરિષ્બસજ્જન્તં પૃષ્ઠતો ઽનુયયૌ પ્રભુમ્
ત્યારે એ નદીઓ, પર્વતો અને જંગલોમાંથી જતા દક્ષને પાછળથી અનુસરી.
પ્રથમો ઽત્ર દ્વિતીયસ્તુ દક્ષઃ સ હિ પ્રજાપતિઃ
અહીં દક્ષ, પ્રજાપતિ, બીજાં છે; પહેલાં બીજાં ક્યાંક છે.
અસિક્રીં વૈરણીં તત્ર દક્ષઃ પ્રાચેતસો ઽવહત્
ત્યાં પ્રચેતસપુત્ર દક્ષે વીરણની પુત્રી અસિક્ની સાથે લગ્ન કર્યા.
અસિક્ન્યાં જનયામાસ દક્ષઃ પ્રાચે તસઃ પ્રભુઃ
પ્રચેતસપુત્ર દક્ષે અસિક્નીમાંથી સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું.
દેવર્ષિપ્રિયસંવાદો નારદો બ્રહ્મણઃ સુતઃ
બ્રહ્માના પુત્ર નારદ દેવર્ષિઓ સાથે પ્રેમથી વાતચીત માટે પ્રસિદ્ધ છે.