સ ધર્મં વૃષ્ઠતઃ કૃત્વા કામાલ્લોકેષ્વર્તત
તેણે ધર્મનું સંપૂર્ણ પાલન કર્યા પછી, પછી લોકોમાં કામના તરફ વળ્યો.
વેદશાસ્ત્રાણ્યતિક્રમ્ય સો ઽધર્મે નિરતો ઽભવત્
તે વેદ અને શાસ્ત્રોનું ઉલ્લંઘન કરીને અધર્મમાં લાગ્યો.
ન પિબન્તિ તદા સોમં મહાયજ્ઞેષુ દેવતાઃ
પછી મહાયજ્ઞોમાં દેવતાઓએ સોમરસ પીધો નહોતો.
આસીત્પ્રતિજ્ઞા ક્રૂરેયં વિનાશે પ્રત્યુપસ્થિતે
વિનાશ નજીક હતો ત્યારે એક ક્રૂર પ્રતિજ્ઞા લેવામાં આવી.
મયિ યજ્ઞા વિધાતવ્યા મયિ હોતવ્યમિત્યપિ
'મારા માટે યજ્ઞ થવો જોઈએ, મારી માટે હવન થવું જોઈએ'—એવું જાહેર કરાયું.
ઊચુર્મહર્ષયઃ સર્વે મરીચિપ્રમુખાસ્તદા
ત્યારે મરીચિપ્રમુખ સર્વ મહર્ષિઓએ કહ્યું:
ત્વં મા કાર્ષીરધર્મં વૈ નૈષ ધર્મઃ સનાતનઃ
'તમે અધર્મ ન કરો; આ સનાતન ધર્મ નથી.'
પાલયિષ્યે પ્રજાશ્ચેતિ પૂર્વં તે સમયઃ કૃતઃ
'હું પ્રજાનું રક્ષણ કરીશ'—આવો વચન તમે પહેલાં આપ્યો હતો.
વેનઃ પ્રહસ્ય દુર્બુદ્ધિર્વિદિતેન ચ કોવિદઃ
વેન દુષ્ટ બુદ્ધિથી હસી પડ્યો અને જાણતાં જાણતાં બોલ્યો.
વીર્યણ તપસા સત્યૈર્મયા વા કઃ સમો ભુવિ
'મારા બળ, તપ અને સત્યથી, ધરતી પર મારો સમો કોણ છે?'
પ્રભવં સર્વલોકાનાં ધર્માણાં ચ વિશેષતઃ
બધા લોકોએ અને ખાસ કરીને ધર્મના નિયમોનું મૂળ કારણ હું જ છું.
સૃજેયં વા ગ્રસેયં વા નાત્ર કાર્યા વિચારણા
હું સર્જું કે નાશ કરું, એમાં વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
અનુનેતું તદા વેનસ્તતઃ ક્રુદ્ધા મહર્ષયઃ
પછી વેનાને અટકાવવા મહર્ષિઓ ગુસ્સે થયા.
તતો ઽસ્ય વામહસ્તં તે મમન્થુર્ભૃશકોપિતાઃ
ત્યારે તેઓ ખૂબ જ રોષે ભરાઈને વેનાનો ડાબો હાથ ઘસવા લાગ્યા.
હ્રસ્વો ઽતિમાત્રં પુરુષઃ કૃષ્ણશ્ચાપિ બભૂવ હ
એમાંથી એક બહુ નાનો અને કાળો માણસ બહાર આવ્યો.
તમાર્ત્તં વિહ્વલં દૃષ્ટ્વા નિષીદેત્યબ્રુવન્કિલ
તેને દુઃખી અને ગભરાયેલો જોઈને, તેમણે કહ્યું: 'બેસી જા.'
ધીવરાનસૃજચ્ચાપિ વેનકલ્મષસંભવાન્
વેનાના પાપમાંથી તેણે માછીમારોને ઉત્પન્ન કર્યા.
અધર્મરુચયશ્ચાપિ વિદ્ધિ તાન્વેનકલ્મષાન્
વેનાના પાપમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા લોકો અધર્મ તરફ વળેલા હોય છે, એ જાણ.
અરણીમિવ સંરબ્ધા મમન્થુર્જાતમન્યવઃ
તેઓ અગ્નિ ઊપજાવતાં લાકડાં જેમ ગુસ્સાથી ઘસવા લાગ્યા.
પૃથોઃ કરતલાદ્વાપિ યસ્માજ્જાતઃ પૃષુસ્તતઃ
પ્રથુના હાથની હથેળીમાંથી જન્મ્યો હોવાથી તેનું નામ પ્રથુ પડ્યું.
આદ્યમાજગવં નામ ધનુર્ગૃહ્ય મહારવમ્
તે Primordial ધનુષ્ય 'આજગવ' ઉઠાવ્યું, જે ખૂબ જ ગર્જના કરતું હતું.
તસ્મિઞ્જા તે ઽથ ભૂતાનિ સંપ્રહૃષ્ટાનિ સર્વશઃ
તેના જન્મથી બધા જીવ આનંદિત થઈ ઉઠ્યા.
સમુત્પન્નેન રાજર્ષિઃ સત્પુત્રેણ મહાત્મના
એ મહાન આત્માવાળા પુત્રથી એક રાજર્ષિ જન્મ્યો.
તં નદ્યશ્ચ સમુદ્રાશ્ચ રત્નાન્યાદાય સર્વશઃ
નદીઓ અને દરિયાઓએ તેને સર્વ પ્રકારના રત્નો આપ્યા.
પિતામહશ્ચ ભગવાનઙ્ગિરોભિઃ સહામરૈઃ
ભગવાન પિતામહે, અંગિરાસ અને દેવતાઓ સાથે મળીને,
સમાગમ્ય તદા વૈન્યમભ્ય ષિઞ્ચન્નરાધિપમ્
ત્યારે સૌએ ભેગા થઈને વેનના વંશજને રાજતિલક કર્યો.
સો ઽભિષિક્તો મહારાજો દેવૈરઙ્ગિરસઃ સુતૈઃ
એ રીતે દેવતાઓમાં અંગિરાસના પુત્રોએ મહારાજાને અભિષેક કર્યો.
પિત્રાપરઞ્જિતાસ્તસ્ય પ્રજાસ્તેનાનુરઞ્જિતાઃ
તેના પિતાથી વિમુખ થયેલા પ્રજાઓએ તેને પ્રેમથી સ્વીકારી લીધા.
આપસ્તસ્તંભિરે તસ્ય સમુદ્રમભિયાસ્યતઃ
જ્યારે તે સમુદ્ર તરફ ગયો, ત્યારે પાણી એના માર્ગે અટકી ગયું.
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સિદ્ધ્યન્ત્યન્નાનિ ચિન્તયા
પૃથ્વી પર ખેતર ન ખેડાય છતાં અનાજ ફળે છે; માત્ર વિચારથી જ ખોરાક મળી જાય છે.