તૃણબિન્દુસ્તતસ્તસ્માત્તતજસ્તૃણબિન્દુતઃ
ત્રણબિંદુમાંથી તટજ જન્મ્યા; અને ત્રણબિંદુમાંથી પણ.
જાતૂકર્ણો ભવત્તસ્માત્ત સ્માદ્દ્વૈપાયનઃ સ્મૃતઃ
તેમનાથી જાતૂકર્ણ થયા; અને જાતૂકર્ણમાંથી દ્વૈપાયન કહેવાય છે.
ભવિષ્યે દ્વાપરે ચૈવ દ્વોણિર્દ્વૈપાયને ઽપિ ચ
આગળના સમયમાં અને દ્વાપરયુગમાં, દ્વૈપાયનમાંથી દ્રોણી થશે.
ભવિષ્યન્તિ ભવિષ્યેષુ શાખાપ્રમયનાનિ તુ
આગળના સમયમાં અનેક શાખાઓ અને સમજણો થશે.
તપસા કર્મ ચ પ્રાપ્તં કર્મણા ચાપિ તે યશઃ
તમે તપ અને કર્મથી પ્રાપ્ત કર્યું છે, અને કર્મથી તમારું નામ પણ થયું છે.
વ્યાપ્તં બ્રહ્મામૃતં શુક્રં બ્રહ્મૈવામૃતમુચ્યતે
બ્રહ્મનું અમૃત સ્વરૂપ સર્વત્ર વ્યાપી ગયું છે; બ્રહ્મને જ અમૃત કહેવામાં આવે છે.
બૃહત્વાદ્બૃંહણાચ્ચૈવ તદ્બ્રહ્મેત્યભિધીયતે
મોટાપણાં અને વિસ્તરણના કારણે તેને બ્રહ્મ કહેવામાં આવે છે.
અથર્વઋગ્યજુઃ સામ્નિ યત્તસ્મૈ બ્રહ્મણે નમઃ
અથર્વ, ઋક, યજુર અને સામમાં જે બ્રહ્મ છે, તેને વંદન છે.
મહતઃ પરમં ગુહ્યં તસ્મૈ સુબ્રહ્મણે નમઃ
મહાનમાં જે સર્વોચ્ચ ગુપ્ત છે, એ ઉત્તમ બ્રહ્મને વંદન છે.
સંપ્રકાશપ્રવૃત્તિભ્યાં પુરુષાર્થપ્રયોજનમ્
પ્રકાશ અને પ્રવૃત્તિથી મનુષ્યના ધ્યેયની સિદ્ધિ થાય છે.
યત્તદવ્યક્તમતં પ્રકૃતિર્બ્રહ્મ શાશ્વતમ્
જે અવ્યક્ત, અકલ્પનીય, સ્વરૂપ, બ્રહ્મ અને શાશ્વત છે.
અવિભાગસ્તથા શુક્રમક્ષરં બહુધાત્મકમ્
જે અવિભાજ્ય, શુદ્ધ, અક્ષય અને અનેક સ્વરૂપ ધરાવનાર છે.
કૃતે પુનઃ ક્રિયા નાસ્તિ કુત એવાકૃતક્રિયાઃ
કૃતયુગમાં કોઈ કર્મ નથી; તો પછી અકૃત કર્મ ક્યાંથી થાય?
શ્રોતવ્યં વા શ્રુતં વાપિ તથૈવાસાધુ સાધુ વા
શ્રવણ કરવાનું હોય કે સાંભળેલું હોય, સારું હોય કે ન હોય, બધું સમાન છે.
દ્રષ્ટવ્યં વાથ શ્રોતવ્યં ઘ્રાતવ્યં વા કથઞ્ચન
કોઈ પણ રીતે જોવું, સાંભળવું કે સૂંઘવું શક્ય છે.
યન્ન દર્શિતવાનેષ કસ્તદન્વેષ્ટુમર્હતિ
જે તેમણે બતાવ્યું નથી, એ શોધવાનો કોણ યોગ્ય છે?
યદા યત્ક્રિયતે યેન તદા તસ્મો ઽભિમન્યતે
જે સમયે જે કોઈthing કરે છે, ત્યારે એ પોતાનું જ માને છે.
યદા ચ ક્રિયતે કિઞ્ચિત્કેનચિદ્વા કથં ક્વચિત્
અને જ્યારે પણ, કોઈ પણ રીતે, કોઈ પણ કરે છે,
વિરિક્તં ચાતિરિક્તં ચ જ્ઞાનાજ્ઞાનેપ્રિયાપ્રિયે
એમાં વિરક્તિ હોય કે વધારેપણું, જ્ઞાન કે અજ્ઞાન, પ્રિય કે અપ્રિય હોય,
ઊર્દ્ધ્વં તિર્ય્યગધોભાવસ્તસ્યૈવાદૃષ્ટકારિણઃ
ઉપર, આડું કે નીચેનું જે પણ સ્થિતિ છે, એ બધું એ અજાણ્યા કરનારનું જ છે.
પ્રત્યેકવેદ્યંભવતિ ત્રેતાસ્વિહ પુનઃ પુનઃ
દરેકને પોતપોતાને અનુભવાય છે, અહીં ત્રેતાયુગમાં વારંવાર.
બ્રહ્મા ચૈતાનુવાચાદૌ તસ્મિન્વૈવસ્વતે ઽન્તરે
બ્રહ્માએ આ બધું શરૂઆતમાં, વૈવસ્વતના સમયગાળામાં કહ્યું હતું.
કુર્વન્તિ સંહિતા હ્યેતે જાયમાનાઃ પરસ્પરમ્
આ બધું પરસ્પર જન્મે છે અને સંહિતાઓ રચાય છે.
અતીતેષુ વ્યતીતાનિ વર્ત્તન્તે પુનઃ પુનઃ
ભૂતકાળમાં જે પસાર થયું છે, એ ફરી ફરી થાય છે.
યુગે યુગે તુ તાઃ શાખા વ્યસ્યન્તે તૈ પુનઃ પુનઃ
દરેક યુગમાં, એ શાખાઓ એમના દ્વારા વારંવાર ફેલાય છે.
તેષાં ગોત્રેષ્વિમાઃ શાખા ભવન્તિ હિ પુનઃ પુનઃ
એમના વંશોમાં આ શાખાઓ વારંવાર જન્મે છે.
એવમેવ તુ વિજ્ઞેયા અતીતાનાગતેષ્વપિ
આ જ રીતે, ભૂતકાળ અને ભવિષ્ય માટે પણ સમજવું જોઈએ.
અતીતેષુ વ્યતીતાનિ વર્ત્તન્તે સાંપ્રતે ઽન્તરે
ભૂતકાળમાં જે પસાર થયું છે, એ વર્તમાન સમયમાં પણ થાય છે.
પૂર્વેણ પશ્ચિમં જ્ઞેયં વર્તમાનેન ચોભયમ્
પૂર્વના પરથી પછાનું જાણવું, અને વર્તમાનથી બંને જાણવું.
એવં દેવાઃ સપિતર ઋષયો મનવશ્ચ વૈ
આ રીતે, દેવતાઓ, પિતૃઓ, ઋષિઓ અને મનુઓ પણ,