બ્રહ્માણ્ડપુરાણમ્

પ્રત્યૂચુસ્તે પુનઃ સૂતં બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણમ્

પછી ફરીથી, આંખોમાં આંસુ સાથે, તેમણે સૂતને સંબોધ્યા.

તસ્માત્ત્વં સંભવં કૃત્સ્નં લોકસ્યેમં વિદર્શય

'અત્યારે, આ જગતનું સમગ્ર ઉત્પત્તિ અમને બતાવો.'

સત્કૃત્ય પરિપૃષ્ટઃ સ મહાત્મા રોમહર્ષણઃ

આ રીતે સન્માનપૂર્વક પૂછવામાં આવતા, મહાન આત્મા રોમહર્ષણએ,

યો મે દ્વૈપાયનપ્રીતઃ કથાં વૈ દ્વિજસત્તમાઃ

જે દ્વૈપાયનથી પ્રસન્ન થયા હતા, તેમણે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને આ કથા કહી.

પુરાણં સંપ્રવક્ષ્યામિ યદુક્તં માતરિશ્વના

હવે હું તે પુરાણ કહું છું, જે માતરિશ્વાને કહ્યું હતું.

સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ

સૃષ્ટિ, પ્રલય, વંશાવળી અને મનુઓના યુગો—

પ્રક્રિયા પ્રથમઃ પાદઃ કથાયાં સ્યાત્પરિગ્રહઃ

પ્રક્રિયા, પ્રથમ વિભાગ અને વિવિધ કથાઓનો સંકલન—

એવં પાદાસ્તુ ચત્વારઃ સમાસાત્કીંર્તિતા મયા

આ રીતે, આ ચાર વિભાગોનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન મેં કર્યું છે.

પ્રથમં સર્વશાસ્ત્રાણાં પુરાણં બ્રહ્મણા શ્રુતમ્

બધા શાસ્ત્રોમાંથી પુરાણ સૌથી પહેલા બ્રહ્માએ સાંભળ્યું હતું.

અઙ્ગાનિ ધર્મશાસ્ત્રં ચ વ્રતાનિ નિયમાસ્તથા

તેના અંગો, ધર્મશાસ્ત્ર, વ્રત અને નિયમો—

મહદાદિવિશેષાન્તં સૃજામીતિ વિનિશ્ચયઃ

મહત્તત્વથી લઈને વિશિષ્ટ સુધી, સર્જન કરવાની નિશ્ચયતા અહીં જણાય છે.

અડસ્યાવરણં વાર્ધિરપામપિ ચ તેજસા

બ્રહ્માંડના આવરણ, સાગર અને જળની તેજસ્વિતા—

ભૂતાદિર્મહતા ચૈવ અવ્યક્તેનાવૃતો મહાન્

પાંચ તત્વો અને મહત્તત્વ, તેમજ અવ્યક્તથી આવરાયેલો મહાન તત્વ—

નદીનાં પર્વતાનાં ચ પ્રાદુર્ભાવો ઽત્ર પઠ્યતે

નદીઓ અને પર્વતોની ઉત્પત્તિ અહીં વર્ણવાઈ છે.

કીર્ત્તનં બ્રહ્મવૃક્ષસ્ય બ્રહ્મજન્મ પ્રકીર્ત્યતે

બ્રહ્મવૃક્ષની મહિમા અને બ્રહ્માજીના જન્મની કથા અહીં કહેવાઈ છે.

અવસ્થાશ્ચાત્ર કીર્ત્યન્તે બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ

અવ્યક્તમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માના વિવિધ અવસ્થાઓ અહીં વર્ણવાય છે.

શયનં ચ હરેરપ્સુ પૃથિવ્યુદ્ધરણં તથા

હરિનું જળ પર શયન અને પૃથ્વીનું ઉદ્ધાર—

ઋક્ષાણાં ગ્રહસંસ્થાનાં સિદ્ધાનાં ચ નિવેશનમ્

તારાઓ, ગ્રહોની સ્થિતિ અને સિદ્ધોનું નિવાસસ્થાન—

સ્વર્ગસ્થાનવિભાગશ્ચ સર્ત્યાનાં શુભચારિણામ્

સ્વર્ગલોકના વિભાગો અને સત્યમાં રહેનારા શુભ લોકોના સ્થાન—

દેવતાનામૃષીણાં ચ દ્વે સૃતી પરિકીર્તિતે

દેવતાઓ અને ઋષિઓના બે માર્ગો અહીં વર્ણવાયા છે.

પશૂનાં પુરુષાણાં ચ સંભવઃ પરિકીર્ત્તિતઃ

પશુઓ અને મનુષ્યોની ઉત્પત્તિ અહીં વર્ણવાય છે.

નવ સર્ગાઃ પુનઃ પ્રોક્તા બ્રહ્મણો બુદ્ધિપૂર્વકાઃ

પછી ફરીથી, બ્રહ્માના વિચારપૂર્વક નવ પ્રકારની સૃષ્ટિઓનું વર્ણન થાય છે.

બ્રહ્મણો ઽવયવેભ્યશ્ચ ધર્માદીનાં સમુદ્ભવઃ

બ્રહ્માના અંગોમાંથી ધર્મ અને અન્ય ગુણોની ઉત્પત્તિ થાય છે.

કલ્પયોરન્તરે પ્રોક્તં પ્રતિસંધિશ્ચ યસ્તયોઃ

કલ્પોના વચ્ચેનું સમયાંતર અને બંને કલ્પો વચ્ચેનું જોડાણ અહીં વર્ણવાયું છે.

સત્ત્વોદ્રિક્તાચ્ચ દેહાચ્ચ પુરુષસ્ય ચ સંભવઃ

સત્ત્વગુણની પ્રાધાન્યતા અને શરીરથી પુરુષનો જન્મ કેવી રીતે થાય છે તે અહીં જણાવાયું છે.

પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ પ્રસૂત્યાકૃતયઃ શુભાઃ

પ્રિયવ્રત અને ઉત્તાનપાદના શુભ જન્મ અને સ્વરૂપોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.

રુચેઃ પ્રજાપતેશ્ચોર્દ્ધમાકૂત્યાં મિથુનોદ્ભવઃ

રુચિ પ્રજાપતિથી, ઉપર આકૂતિમાંથી, પુરૂષ અને સ્ત્રીનું જન્મ થયું તે જણાવાયું છે.

દાક્ષાયણીષુ વાપ્યૂર્ધ્વંશબ્દાદ્યાસુ મહાત્મનઃ

પછી દક્ષની પુત્રીઓમાં, શબ્દા વગેરેમાંથી મહાન આત્માવાનના સંતાનોનું વર્ણન છે.

તથાધર્મસ્ય હિંસાયાં તમસો ઽશુભલક્ષણઃ

એ જ રીતે, હિંસામાં અધર્મ અને અંધકારથી ભરેલા અશુભ લક્ષણોનું વર્ણન છે.