પાર્શ્વમૂર્ધ્વમધશ્ચૈવ તાપયત્યેષ સર્વશઃ
એ બાજુ, ઉપર અને નીચે—સર્વત્ર બધું ગરમ કરે છે.
પાર્શ્વમૂર્ધ્વમધશ્ચૈવ તમો નાશયતે સમમ્
એ બાજુ, ઉપર અને નીચે—સર્વત્ર સમાન રીતે અંધકારનો નાશ કરે છે.
સૂર્યો ગોભિર્જગત્સર્વમાદીપયતિ સર્વતઃ
સૂર્ય પોતાની કિરણોથી આખા જગતને ચારે બાજુથી પ્રકાશિત કરે છે.
તેષાં શ્રેષ્ઠાઃ પુનઃ સપ્ત રશ્મયો ગ્રહયો નયઃ
આમાંથી સાત મુખ્ય કિરણો શ્રેષ્ઠ છે, અને એ જ ગ્રહોને માર્ગદર્શક છે.
વિશ્વશ્રવાઃ પુનશ્ચાન્યઃ સંપદ્વસુરતઃ પરઃ
આમાંથી બીજો વિશ્વશ્રવા છે, જે સુખી અને સદ્ગુણીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
સુષુમ્ણઃ સૂર્યરશ્મિસ્તુ ક્ષીણ શશિનમેધયેત્
સુષુમ્ણ નામનું સૂર્યકિરણ છે, જે ચંદ્ર ઓગળી રહ્યો હોય ત્યારે તેને પોષણ આપે છે.
હરિ કેશઃ પુરસ્તાદ્ય ઋક્ષયોનિઃ સ કીત્યતે
હરિકેશ આગળ છે, જેને તારાઓનો આધાર કહેવાય છે.
વિશ્વશ્રવાસ્તુ યઃ પશ્ચચ્છુક્રયોનિઃ સ્મૃતો બુધૈઃ
વિશ્વશ્રવા પાછળ છે, જેને વિદ્વાનો શુક્રનો આધાર માને છે.
ષષ્ઠસ્ત્વર્વ્વાવસૂ રશ્મિર્યોનિસ્તુ સ બૃહસ્પતેઃ
છઠ્ઠું કિરણ અર્વાવસુ છે, જે બૃહસ્પતિનો આધાર છે.
એવં સૂર્યપ્રભાવેણ ગ્રહનક્ષત્રતારકાઃ
આ રીતે, સૂર્યની શક્તિથી ગ્રહો, નક્ષત્રો અને તારાઓ ટકેલા છે.
નક્ષીયન્તે યતસ્તાનિ તસ્માન્નક્ષત્રસંજ્ઞિતાઃ
જેમને આથી ઓળખવામાં આવે છે, એ માટે તેમને 'નક્ષત્ર' કહેવાય છે.
તેષાં ક્ષેત્રાણ્યથાદત્તે સૂર્યો નક્ષત્રકારકાઃ
સૂર્ય નક્ષત્રોના સર્જક તરીકે તેમનાં ક્ષેત્રો નક્કી કરે છે.
તારણાત્તારકા હ્યેતાઃ શુક્લત્વાચ્ચૈવ તારકાઃ
કારણ કે એ આકાશમાં પસાર થાય છે, તેને 'તારા' કહેવાય છે; અને એ સફેદ હોવાથી પણ 'તારા' કહેવાય છે.
આદાનાન્નિત્યમાદિત્યસ્તેજસા તપસામપિ
સૂર્યના તેજને સતત ગ્રહણ કરીને, તપસ્વીઓનું તપ પણ ટકે છે.
સ્વનાત્તેજસો ઽપાં ચ તેનાસૌ સવિતા મતઃ
પાણીનું તેજ ગ્રહણ કરે છે, તેથી તેને સવિતા કહેવાય છે.
શુક્લત્વે ચામૃતત્વે ચ શીતત્વે ચ વિભાવ્યતે
તે સફેદતા, અમરતા અને શીતળતામાં પ્રગટે છે.
જલતેચૌમયે શુક્લે વૃત્તકુંભનિભે શુભે
તે ચાંદી જેવું સફેદ, ગોળ અને શુભ પાત્રમાં તેજ પાથરે છે.
ઘનતેજોમયં શુક્લં મણ્ડલં ભાસ્કરસ્ય તુ
સૂર્યનું મંડળ ઘન તેજથી ભરેલું અને સફેદ રંગનું છે.
મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ ઋક્ષસૂર્યગ્રહાશ્રયાઃ
બધા મન્વંતરોમાં, તારા, સૂર્ય અને ગ્રહો એકબીજા પર આધાર રાખે છે.
સૌરં સૂર્યો વિશેત્સ્થાનં સૌમ્યં સોમસ્તથૈવ ચ
સૂર્ય સૌર લોકમાં પ્રવેશે છે અને ચંદ્ર પણ ચંદ્ર લોકમાં જાય છે.
જૈવં બૃહસ્પતિશ્ચૈવ લૌહિતં ચૈવ લોહિતઃ
જયિવ નામે બૃહસ્પતિ છે અને લૌહિત નામે લોહિત છે.
બૌધં બુધો ઽથ સ્વર્ભાનુઃ સ્વર્ભાનુસ્થાનમાસ્થિતઃ
બૌધ નામે બુધ છે અને સ્વર્ભાનુ પોતાનાં સ્થાન પર સ્થિર છે.
ગૃહાણ્યેતાનિ સર્વાણિ જ્યોતીંષિ સુકૃતાત્મ નામ્
હે સારા મનાવાળા, આ બધાં તેજવંત તારા-ગ્રહો સ્વીકાર.
સ્થાનાન્યેતાનિ તિષ્ઠન્તિ યાવદાત્રૂતસંપ્લવમ્
આ બધાં સ્થાન અહીં તત્વોના વિઘટન સુધી જ ટકશે.
અભિમાનિનો ઽવતિષ્ઠન્તે દેવસ્થાનાનિ વૈ પુનઃ
ગર્વીલા દેવો ફરીથી પોતાના સ્થાન પર વસે છે.
અસ્મિન્મન્વન્તરે ચૈવ ગ્રહા વૈતાનિકાઃ સ્મૃતાઃ
આ મન્વંતરમાં ગ્રહો વૈતાનિક નામે ઓળખાય છે.
ત્વિષિનામા ધર્મસુતઃ સોમો દેવો વસુઃ સ્મૃતઃ
તેજવંતોમાં ધર્મપુત્ર, સોમ અને વસુ દેવ તરીકે માનવામાં આવે છે.
બૃહત્તેજાઃ સ્મૃતો દેવો દેવાચાર્યો ઽગિ રસ્સુતઃ
મહાન તેજવાળો દેવ અગ્નિનો પુત્ર અને દેવગુરુ તરીકે ઓળખાય છે.
શનૈશ્ચરો વિરૂપસ્તુ સંજ્ઞાપુત્રો વિવસ્વતઃ
શનૈશ્ચર, જેનું રૂપ વિકૃત છે, સંજ્ઞા અને વિવસ્વતના પુત્ર છે.
નક્ષત્રાણ્યૃક્ષનામાનો દાક્ષાયણ્યસ્તુ તાઃ સ્મૃતાઃ
તારા, જેને ઋક્ષ પણ કહે છે, દક્ષની પુત્રીઓ તરીકે જાણીતી છે.