વૃષ્ટ્યાભિવૃદ્ધાભિરથૌષધીભિર્મર્ત્યાઃ ક્ષુધં ત્વન્નપાનૈર્જયન્તિ
વરસાદ અને ઔષધિથી વધેલા મનુષ્યો, અનાજ અને પાણીથી ભૂખ જીતે છે.
અન્નેન શશ્વચ્ચ દધાતિ મર્ત્યાન્સુર્યસ્તપંસ્તાન્સુબિભર્ત્તિ ગોભિઃ
સૂર્ય સતત અન આપીને મનુષ્યોને પોષે છે, તાપ અને ગાયો વડે તેમને જાળવે છે.
વિસર્ગકાલે વિસૃજંશ્ચ તાઃ પુનર્બિભર્ત્તિ શશ્વત્સવિતા ચરાચરમ્
વિસર્જન સમયે, સવિતા ફરીથી સતત ચાલતા અને અચલ બધાને પોષે છે.
તતઃ પ્રમુઞ્ચત્યપિ તાસ્ત્વસૌ હરિઃ સમૂહ્યમાનો હરિભિસ્તુરઙ્ગમૈઃ
પછી તે તેમને મુક્ત કરે છે; એ હરી, ઝડપી ઘોડાઓ દ્વારા એકત્રિત થાય છે.
ભદ્રૈસ્તૈરક્રમૈરશ્વૈઃ સ્પન્દને વૈદિકક્ષયઃ
આ શુભ અને નિષ્કલંક ઘોડાઓથી વૈદિક ગતિ પૂર્ણ થાય છે.
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાન્તાં સપ્તભિઃ સપ્તભિર્હયૈઃ
સાત ઘોડાઓ દ્વારા, તે સાત દ્વીપ અને સમુદ્રો સુધી જાય છે.
કામરૂપૈઃ સકૃદ્યુક્તૈર્વામતસ્તૈર્મનોજવૈઃ
જે ઘોડાઓ મન જેવી ઝડપથી, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે છે અને એક સાથે ડાબી બાજુ જોડાયેલા છે,
ત્ર્યશીતિમણ્ડલશતં ભ્રમન્ત્યબ્દેન તે હયાઃ
એ ઘોડાઓ વર્ષમાં ત્રેયાશી મંડળોનો ફેરો લગાવે છે.
કલ્પાદૌ સંપ્ર યુક્તાસ્તે વહન્ત્યાભૂતસંપ્લવાત્
કલ્પના આરંભે, એ રીતે જોડાયેલા ઘોડાઓ મહાપ્રલય સુધી તેને લઈ જાય છે.
વચોભિરગ્ર્યૈર્ગ્રથિતૈઃ સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ
મહર્ષિઓ ઉત્તમ અને સુંદર શબ્દોથી તેની સ્તુતિ કરે છે,
પતઙ્ગૈઃ પતગૈરશ્વૈર્ભ્રમમાણો દિવસ્પતિઃ
પંખવાળા અને દૈવી ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતો દિવસનો સ્વામી ફરતો રહે છે.
વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરન્ત્યસૌ
તેને દસ ઘોડાઓ જોડાયેલા છે, પાંચ ડાબી અને પાંચ જમણી બાજુ, અને એ રીતે તે ચાલે છે.
હ્રાસવૃદ્ધી તથૈવાસ્ય રશ્મીનાં સૂર્યવત્સ્મૃતે
તેના કિરણો પણ, સૂર્યના કિરણો જેવી રીતે, વધે અને ઘટે છે એમ કહેવાય છે.
અપાં ગર્ણાત્સમુત્પન્નો રથઃ સાશ્વઃ સસારથિઃ
પાણીમાંથી તેનું રથ, ઘોડાઓ અને સારથિ સાથે પ્રગટ્યું હતું.
દશભિસ્તુ કૃશૈર્દિવ્યૈરસંગૈસ્તૈર્મનોજવૈઃ
દસ સુકાં, દૈવી, થાક ન માનતા અને મન જેવી ઝડપ ધરાવતા ઘોડાઓ સાથે,
સંગૃહીતરથે તસ્મિઞ્શ્વેતશ્ચક્ષુઃશ્રવાશ્ચ વૈ
એ જોડાયેલા રથ પર શ્વેત અને ચક્ષુશ્રવા છે,
યજુશ્ચણ્ડમનાશ્ચૈવ વૃષો વાજી નરો હયઃ
યજુ, ચંડ, મનસ, વૃષ, વાજી, નર અને હય પણ છે.
ઇત્યેતે નામભિઃ સર્વે દશ ચન્દ્રમસો હયાઃ
આ રીતે, ચંદ્રમાના દસેય ઘોડાઓના નામો આ છે.
દેવૈઃ પરિવૃતઃ સોમઃ પિતૃભિશ્ચૈવ ગચ્છતિ
સોમ, દેવતાઓ અને પિતૃઓથી ઘેરાયેલો, આગળ વધે છે.
આપૂર્યતે પરસ્યાન્તે સતતં દિવસક્રમાત્
દિવસોની ક્રમશ: ચાલમાં, પખવાડિયાના અંતે તે સતત ભરાતો રહે છે.
ક્ષીણં પઞ્ચદશાહં તુ રશ્મિનૈકેન ભાસ્કરઃ
જ્યારે ચંદ્ર ક્ષીણ થાય છે, ત્યારે પંદર દિવસ સુધી સૂર્ય એક જ કિરણથી તેને ઘટાડી દે છે.
સુષુમ્ણાપ્યાયમાનસ્ય શુક્લા વર્દ્ધન્તિ વૈ કલાઃ
સુષુમ્ના દ્વારા પોષાયેલી ચંદ્રની ઉજળી કળાઓ વધે છે.
ઇત્યેવં સૂર્યવીર્યેણ ચન્દ્રશ્ચાપ્યાયિતસ્તતઃ
આ રીતે, સૂર્યની શક્તિને કારણે ચંદ્ર પોષાય છે.
એવમાપ્યાયિતઃ સોમઃ શુક્લ પક્ષે દિનક્રમાત્
આ રીતે પોષાયેલી સોમ, શુક્લ પક્ષમાં રોજે રોજ વધે છે.
અપાં સારમયસ્યેન્દો રસમાત્રાત્મકસ્ય તુ
પાણીનું સાર, જે ચંદ્રમાનો મુખ્ય તત્વ છે, એ આખું રસથી ભરેલું છે.
સંભૃતં ત્વર્દ્ધમાસેન હ્યમૃતં સૂર્યતેજસા
આ અમૃત અડધી માસમાં સૂર્યના તેજથી એકઠું થાય છે.
એકાં રાત્રિં સુરૈઃ સર્વૈઃ પિતૃભિઃ સર્ષિભિઃ સહ
એક રાત માટે બધા દેવતાઓ, પિતૃઓ અને ઋષિઓ સાથે એનો આસ્વાદ કરે છે.
પ્રક્ષીયન્તે પિદૃદેવૈઃ પીયમાનાઃ કલાઃ ક્રમાત્
જેમ જેમ દેવતાઓ અને પિતૃઓ એ પીવે છે, તેમ તેમ એનો ભાગ ઘટતો જાય છે.
ત્રયશ્ચ ત્રિસહસ્રાશ્ચ દેવાઃ સોમં પિબન્તિ વૈ
ત્રણ અને ત્રણ હજાર દેવતાઓ ખરેખર એ સોમરસ પીવે છે.
ક્ષીયન્તિ તસ્માચ્છુક્લાશ્ચ કૃષ્ણા આપ્યાયયન્તિ ચ
એથી શુક્લ પક્ષના ભાગો ઘટે છે અને કૃષ્ણ પક્ષના ભાગો ફરીથી ભરાય છે.