ઇત્યેતે નિવસંતીહ દ્વૌ દ્વૌ માસૌ દિવાકરે
આ બધા અહીં સૂર્યમાં, બે બે મહિનાના જૂથોમાં વસે છે.
ગ્રામણ્યશ્ચ તથા યક્ષા યાતુધાનાશ્ચ મુખ્યશઃ
એ જ રીતે ગ્રામણ્ય, યક્ષ અને મુખ્ય યાતુધાન પણ છે.
ભૂતાનાં ચશુભં કર્મ વ્યપોહન્તિ પ્રકીર્ત્તિતાઃ
કહવામાં આવે છે કે તેઓ જીવોના અશુભ કર્મો દૂર કરે છે.
દુરિતં સુપ્રચારાણાં વ્યપોહન્તિ ક્વચિ ત્ક્વચિત્
સારા વર્તન કરનારાઓના દુઃખ તેઓ ક્યારેક ક્યારેક દૂર કરે છે.
વર્ષન્તશ્ચ તપન્તશ્ચ હ્લાદયન્તશ્ચ વૈ પ્રજાઃ
તેઓ વરસાદ વરસાવે છે, તાપ આપે છે અને પ્રજાઓને આનંદ આપે છે.
સ્થાનાભિમાનિનામેતત્સ્થાનં મન્વન્તરેષુ વૈ
મન્વંતર સમયમાં, પોતાના સ્થાનનો અભિમાન ધરાવનારાઓનું આ સ્થાન છે.
ચતુર્દશસુ સર્વેષુ ગણા મન્વન્તરેષ્વિહ
ચૌદ મન્વંતરોમાં બધા જૂથો અહીં રહે છે.
ગચ્છત્યસાવૃતુવશાત્પરિવૃત્તરશ્મિર્દેવાન્ પિતૄ#ંશ્ચ મનુજાંશ્ચ હિ તર્પયન્વૈ
આ સૂર્ય ઋતુ પ્રમાણે, ફરતા કિરણો સાથે, દેવતાઓ, પિતૃઓ અને મનુષ્યોને પોષણ આપે છે.
શુક્લે તુ પૂર્ણં દિવસક્રમેણ તં કૃષ્ણપક્ષે વિબુધાઃ પિબન્તિ
શુક્લપક્ષમાં, પૂર્ણ દિવસ પ્રમાણે દેવતાઓ તેને પીએ છે; કૃષ્ણપક્ષમાં પણ.
સુધામૃતં તત્પિતરઃ પિબન્તિ દેવાશ્ચ સૌમ્યાશ્ચ તથૈવ કાવ્યાઃ
પિતૃઓ એ અમૃત પીવે છે, તેમ જ દેવતાઓ, સૌમ્યગણ અને કાવ્ય પણ.
વૃષ્ટ્યાભિવૃદ્ધાભિરથૌષધીભિર્મર્ત્યાઃ ક્ષુધં ત્વન્નપાનૈર્જયન્તિ
વરસાદ અને ઔષધિથી વધેલા મનુષ્યો, અનાજ અને પાણીથી ભૂખ જીતે છે.
અન્નેન શશ્વચ્ચ દધાતિ મર્ત્યાન્સુર્યસ્તપંસ્તાન્સુબિભર્ત્તિ ગોભિઃ
સૂર્ય સતત અન આપીને મનુષ્યોને પોષે છે, તાપ અને ગાયો વડે તેમને જાળવે છે.
વિસર્ગકાલે વિસૃજંશ્ચ તાઃ પુનર્બિભર્ત્તિ શશ્વત્સવિતા ચરાચરમ્
વિસર્જન સમયે, સવિતા ફરીથી સતત ચાલતા અને અચલ બધાને પોષે છે.
તતઃ પ્રમુઞ્ચત્યપિ તાસ્ત્વસૌ હરિઃ સમૂહ્યમાનો હરિભિસ્તુરઙ્ગમૈઃ
પછી તે તેમને મુક્ત કરે છે; એ હરી, ઝડપી ઘોડાઓ દ્વારા એકત્રિત થાય છે.
ભદ્રૈસ્તૈરક્રમૈરશ્વૈઃ સ્પન્દને વૈદિકક્ષયઃ
આ શુભ અને નિષ્કલંક ઘોડાઓથી વૈદિક ગતિ પૂર્ણ થાય છે.
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાન્તાં સપ્તભિઃ સપ્તભિર્હયૈઃ
સાત ઘોડાઓ દ્વારા, તે સાત દ્વીપ અને સમુદ્રો સુધી જાય છે.
કામરૂપૈઃ સકૃદ્યુક્તૈર્વામતસ્તૈર્મનોજવૈઃ
જે ઘોડાઓ મન જેવી ઝડપથી, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરી શકે છે અને એક સાથે ડાબી બાજુ જોડાયેલા છે,
ત્ર્યશીતિમણ્ડલશતં ભ્રમન્ત્યબ્દેન તે હયાઃ
એ ઘોડાઓ વર્ષમાં ત્રેયાશી મંડળોનો ફેરો લગાવે છે.
કલ્પાદૌ સંપ્ર યુક્તાસ્તે વહન્ત્યાભૂતસંપ્લવાત્
કલ્પના આરંભે, એ રીતે જોડાયેલા ઘોડાઓ મહાપ્રલય સુધી તેને લઈ જાય છે.
વચોભિરગ્ર્યૈર્ગ્રથિતૈઃ સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ
મહર્ષિઓ ઉત્તમ અને સુંદર શબ્દોથી તેની સ્તુતિ કરે છે,
પતઙ્ગૈઃ પતગૈરશ્વૈર્ભ્રમમાણો દિવસ્પતિઃ
પંખવાળા અને દૈવી ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતો દિવસનો સ્વામી ફરતો રહે છે.
વામદક્ષિણતો યુક્તા દશ તેન ચરન્ત્યસૌ
તેને દસ ઘોડાઓ જોડાયેલા છે, પાંચ ડાબી અને પાંચ જમણી બાજુ, અને એ રીતે તે ચાલે છે.
હ્રાસવૃદ્ધી તથૈવાસ્ય રશ્મીનાં સૂર્યવત્સ્મૃતે
તેના કિરણો પણ, સૂર્યના કિરણો જેવી રીતે, વધે અને ઘટે છે એમ કહેવાય છે.
અપાં ગર્ણાત્સમુત્પન્નો રથઃ સાશ્વઃ સસારથિઃ
પાણીમાંથી તેનું રથ, ઘોડાઓ અને સારથિ સાથે પ્રગટ્યું હતું.
દશભિસ્તુ કૃશૈર્દિવ્યૈરસંગૈસ્તૈર્મનોજવૈઃ
દસ સુકાં, દૈવી, થાક ન માનતા અને મન જેવી ઝડપ ધરાવતા ઘોડાઓ સાથે,
સંગૃહીતરથે તસ્મિઞ્શ્વેતશ્ચક્ષુઃશ્રવાશ્ચ વૈ
એ જોડાયેલા રથ પર શ્વેત અને ચક્ષુશ્રવા છે,
યજુશ્ચણ્ડમનાશ્ચૈવ વૃષો વાજી નરો હયઃ
યજુ, ચંડ, મનસ, વૃષ, વાજી, નર અને હય પણ છે.
ઇત્યેતે નામભિઃ સર્વે દશ ચન્દ્રમસો હયાઃ
આ રીતે, ચંદ્રમાના દસેય ઘોડાઓના નામો આ છે.
દેવૈઃ પરિવૃતઃ સોમઃ પિતૃભિશ્ચૈવ ગચ્છતિ
સોમ, દેવતાઓ અને પિતૃઓથી ઘેરાયેલો, આગળ વધે છે.
આપૂર્યતે પરસ્યાન્તે સતતં દિવસક્રમાત્
દિવસોની ક્રમશ: ચાલમાં, પખવાડિયાના અંતે તે સતત ભરાતો રહે છે.