સદસ્યાનુમતે રમ્યે સ્વાસ્તીર્ણે સમુપાવિશત્
સભાની મંજૂરીથી, સુંદર અને સારી રીતે bichાવેલા આસન પર બેઠા.
મુદાન્વિતા યથાન્યાયં વિનયસ્થાઃ સમાહિતાઃ
હર્ષથી ભરેલા, યોગ્ય રીતે શાંત અને વિનમ્રતાથી સ્થિર રહ્યા.
પરમપ્રીતિસંયુક્તા ઇત્યૂચુઃ સૂતનન્દનમ્
પરમ આનંદથી એક થઈને, તેમણે સૂતપુત્રને કહ્યું:
પશ્યામ ધીમન્નત્રસ્થાઃ સુબ્રતં મુનિસત્તમમ્
'હે વિદ્વાન, અમે અહીં શ્રેષ્ઠ અને સદ્ગુણવંત ઋષિને જોવા ઇચ્છીએ છીએ.'
ભવાંસ્તસ્ય મુનેઃ સૂત વ્યાસસ્યાપિ મહાત્મનઃ
'હે સૂત, તમે એ ઋષિ અને મહાન આત્મા વ્યાસજીના પણ ભક્ત છો.'
કૃતબુદ્ધિશ્ચ તે તત્ત્વમનુગ્રાહ્યતયા પ્રભો
'હે પ્રભુ, તમારો મન સત્ય જ્ઞાન આપવાની દયાથી નિશ્ચિત થયો છે.'
પૃચ્ચતાં નઃ સદા પ્રાજ્ઞ સર્વમાખ્યાતુમર્હસિ
'હે વિદ્વાન, જ્યારે પણ અમે પૂછીએ, તમે અમને બધું કહેવા યોગ્ય છો.'
શ્રોતું ધર્માર્થયુક્તાં તુ એતવ્દ્યાસાચ્છ્રુતં ત્વયા
'અમે ધર્મ અને હિતથી ભરેલી વાતો સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ, જે તમે વ્યાસજી પાસેથી સાંભળી છે.'
ઉવાચ પરમાપ્રાક્જ્ઞો વિનીતોત્તર મુત્તમમ્
તે મહાજ્ઞાની અને વિનમ્રતાથી ઉત્તમ જવાબ આપતા, સર્વોચ્ચ ઉપદેશ બોલ્યા.
યસ્માચ્છુશૂષણાર્થં ચ તત્સત્યમિતિ નિશ્ચયઃ
'કારણ કે તમારો આશય શ્રવણ કરવાનો છે, આ નિશ્ચિત અને સાચું છે.'
જિજ્ઞાસા યત્ર યુષ્માકં તદાજ્ઞાતુમિહાર્હથ
'તમે જે જાણવું ઇચ્છો છો, તે અહીં શીખવા યોગ્ય છો.'
પ્રત્યૂચુસ્તે પુનઃ સૂતં બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણમ્
પછી ફરીથી, આંખોમાં આંસુ સાથે, તેમણે સૂતને સંબોધ્યા.
તસ્માત્ત્વં સંભવં કૃત્સ્નં લોકસ્યેમં વિદર્શય
'અત્યારે, આ જગતનું સમગ્ર ઉત્પત્તિ અમને બતાવો.'
સત્કૃત્ય પરિપૃષ્ટઃ સ મહાત્મા રોમહર્ષણઃ
આ રીતે સન્માનપૂર્વક પૂછવામાં આવતા, મહાન આત્મા રોમહર્ષણએ,
યો મે દ્વૈપાયનપ્રીતઃ કથાં વૈ દ્વિજસત્તમાઃ
જે દ્વૈપાયનથી પ્રસન્ન થયા હતા, તેમણે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને આ કથા કહી.
પુરાણં સંપ્રવક્ષ્યામિ યદુક્તં માતરિશ્વના
હવે હું તે પુરાણ કહું છું, જે માતરિશ્વાને કહ્યું હતું.
સર્ગશ્ચ પ્રતિસર્ગશ્ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ
સૃષ્ટિ, પ્રલય, વંશાવળી અને મનુઓના યુગો—
પ્રક્રિયા પ્રથમઃ પાદઃ કથાયાં સ્યાત્પરિગ્રહઃ
પ્રક્રિયા, પ્રથમ વિભાગ અને વિવિધ કથાઓનો સંકલન—
એવં પાદાસ્તુ ચત્વારઃ સમાસાત્કીંર્તિતા મયા
આ રીતે, આ ચાર વિભાગોનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન મેં કર્યું છે.
પ્રથમં સર્વશાસ્ત્રાણાં પુરાણં બ્રહ્મણા શ્રુતમ્
બધા શાસ્ત્રોમાંથી પુરાણ સૌથી પહેલા બ્રહ્માએ સાંભળ્યું હતું.
અઙ્ગાનિ ધર્મશાસ્ત્રં ચ વ્રતાનિ નિયમાસ્તથા
તેના અંગો, ધર્મશાસ્ત્ર, વ્રત અને નિયમો—
મહદાદિવિશેષાન્તં સૃજામીતિ વિનિશ્ચયઃ
મહત્તત્વથી લઈને વિશિષ્ટ સુધી, સર્જન કરવાની નિશ્ચયતા અહીં જણાય છે.
અડસ્યાવરણં વાર્ધિરપામપિ ચ તેજસા
બ્રહ્માંડના આવરણ, સાગર અને જળની તેજસ્વિતા—
ભૂતાદિર્મહતા ચૈવ અવ્યક્તેનાવૃતો મહાન્
પાંચ તત્વો અને મહત્તત્વ, તેમજ અવ્યક્તથી આવરાયેલો મહાન તત્વ—
નદીનાં પર્વતાનાં ચ પ્રાદુર્ભાવો ઽત્ર પઠ્યતે
નદીઓ અને પર્વતોની ઉત્પત્તિ અહીં વર્ણવાઈ છે.
કીર્ત્તનં બ્રહ્મવૃક્ષસ્ય બ્રહ્મજન્મ પ્રકીર્ત્યતે
બ્રહ્મવૃક્ષની મહિમા અને બ્રહ્માજીના જન્મની કથા અહીં કહેવાઈ છે.
અવસ્થાશ્ચાત્ર કીર્ત્યન્તે બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ
અવ્યક્તમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માના વિવિધ અવસ્થાઓ અહીં વર્ણવાય છે.
શયનં ચ હરેરપ્સુ પૃથિવ્યુદ્ધરણં તથા
હરિનું જળ પર શયન અને પૃથ્વીનું ઉદ્ધાર—
ઋક્ષાણાં ગ્રહસંસ્થાનાં સિદ્ધાનાં ચ નિવેશનમ્
તારાઓ, ગ્રહોની સ્થિતિ અને સિદ્ધોનું નિવાસસ્થાન—
સ્વર્ગસ્થાનવિભાગશ્ચ સર્ત્યાનાં શુભચારિણામ્
સ્વર્ગલોકના વિભાગો અને સત્યમાં રહેનારા શુભ લોકોના સ્થાન—