એવં મતમનન્તસ્ય ભૌતિકસ્ય ન વિદ્યતે
આ રીતે, અનંત ભૌતિક તત્વો વિશેનું મત એક સ્થિર નથી.
ભૂમિર્જલમથા કાશમિતિ યા યા પરંપરા
જમીન, પાણી અને પછી આકાશ—આ ક્રમ પ્રમાણે વર્ણવાયું છે.
દશયોજનસાહસ્રમેકં ભૌમં રસાતલમ્
પૃથ્વી પરનું રસાતલ એક હજાર યોજન જેટલું વિશાળ છે.
પ્રથમં તત્વલં નામ સુતલં તુ તતઃ પરમ્
સૌપ્રથમ અતલ નામનું પ્રદેશ છે, અને તેના આગળ સુતલ આવે છે.
તતોર્ઽવાક્ચ તલં નામ પરતશ્ચ રસાતલમ્
પછી નીચે તલાતલ નામનું પ્રદેશ છે અને તેના આગળ રસાતલ છે.
કૃષ્ણભૌમશ્ચ પ્રથમો ભૂમિભાગઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ
પૃથ્વીનો પહેલો ભાગ કૃષ્ણભૌમ કહેવાય છે, જે અંધકારમય છે.
પીતભૌમશ્ચતુર્થસ્તુ પઞ્ચમઃ શર્કરામયઃ
ચોથો પીતભૌમ છે, એટલે પીળો પ્રદેશ, અને પાંચમો કંકરથી ભરેલો છે.
પ્રથમે ઽસ્મિંસ્તલે ખ્યાતમસુરેદ્રસ્ય મન્દિરમ્
આ પ્રદેશોમાં સૌપ્રથમ અસુરરાજાનું મહેલ પ્રસિદ્ધ છે.
પુરં ચ શઙ્કુકર્ણસ્ય કબન્ધસ્ય ચ મન્દિરમ્
ત્યાં શંકુકર્ણનું શહેર અને કબંધનું મહેલ પણ છે.
રાક્ષસસ્ય ચ ભીમસ્ય શૂલદન્તસ્ય ચાલયમ્
અને રાક્ષસ ભીમ તથા શૂલદંતનું નિવાસસ્થાન પણ ત્યાં છે.
ધનઞ્જયસ્ય ચ પુરં નાગેન્દ્રસ્ય મહાત્મનઃ
અને મહાત્મા નાગરાજ ધનંજયનું શહેર પણ ત્યાં છે.
એવં પુરસહસ્રાણિ નાગદાનવરક્ષસામ્
આ રીતે, નાગ, દાનવ અને રાક્ષસોના હજારો શહેરો છે.
દ્વિતીયે સુતલે વિપ્રા દૈત્યેન્દ્રસ્ય ચ રક્ષસઃ
બીજા પ્રદેશ સુતલમાં, બ્રાહ્મણો, દૈત્યરાજ અને રાક્ષસનું મહેલ છે.
ઇયગ્રીવસ્ય કૃષ્ણસ્ય નિકુમ્ભસ્ય ચ મન્દિરમ્
ત્યાં ઇયગ્રીવ, કૃષ્ણ અને નિકુંભના મહેલો પણ છે.
રાક્ષસસ્ય ચ નીલસ્ય મેઘસ્ય કથનસ્ય ચ
અને રાક્ષસ નીલ તથા મેઘ વિશેની વાત.
કંબલસ્ય ચ નાગસ્ય પુરમશ્વતરસ્ય ચ
અને નાગ કંબલ તથા અશ્વતરના શહેર વિશે.
એવં પુરસહસ્રાણિ નાગદાનવરક્ષસામ્
આ રીતે નાગ, દાનવ અને રાક્ષસોના હજારો શહેરો છે.
તૃતીયે તુ તલે ખ્યાતં પ્રહ્લાદસ્ય મહાત્મનઃ
ત્રીજા તળે મહાન આત્માવાળા પ્રહલાદનું પ્રસિદ્ધ શહેર છે.
તારકાશ્યસ્ય ચ પુરં પુરં ત્રિશિરસસ્તથા
તારકાસુરનું શહેર અને એ જ રીતે ત્રિશિરાનું શહેર.
પુરઞ્જનસ્ય દૈત્યસ્ય હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલમ્
દૈત્ય પુરંજનનું શહેર, જ્યાં હંમેશા આનંદિત અને સુખી લોકો વસે છે.
રાક્ષસેંદ્રસ્ય ચ પુરં કુમ્ભિલસ્ય ખરસ્ય ચ
અને રાક્ષસોના રાજા, કુંભિલ અને ખરાનું શહેર.
હેમકસ્ય ચ નાગસ્ય તથા પાણ્ડુરકસ્ય ચ
અને નાગ હેમક તથા પાંડુરકનું શહેર.
નેદકસ્યોરગપતોર્વિશાલાક્ષસ્ય મન્દિરમ્
નેડક નાગપતિનું મહેલ તથા વિશાલાક્ષનું મહેલ.
તૃતીયે ઽસ્મિંસ્તલે વિપ્રા નીલભૌમે ન સંશયઃ
આ ત્રીજા તળે, હે વિદ્વાનો, કોઈ શંકા નથી કે એ નિલભૂમિ છે.
ગજકર્ણસ્ય ચ પુરં નગરં કુઞ્જરસ્ય ચ
અને ગજકર્ણનું શહેર તથા કુઞ્જરનું નગર.
મુઞ્જસ્ય લોકનાથસ્ય વૃકવક્ત્રસ્ય ચાલયમ્
મુઞ્જ, જે લોકનાથ છે, તથા વૃકવક્ત્રનું નિવાસસ્થાન.
નગલં વૈનતેયસ્ય ચતુર્થે ઽસ્મિન્નસાતલે
આ ચોથા તળે વૈનતેયનું નગર છે.
વિરોજનસ્ય નગરં દૈત્યસિંહસ્ય ધીમતઃ
વિરોજનનું નગર, જે દૈત્યોમાં વિદ્વાન અને સિંહ સમાન છે.
પુરં ચ વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ધીમતઃ
અને વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, જે વિદ્વાન રાક્ષસ રાજા છે, તેનું શહેર.
કિર્મીરસ્ય ચ નાગસ્ય સ્વસ્તિકસ્ય જયસ્ય ચ
અને નાગ કિર્મીર, સ્વસ્તિક તથા જયાનું શહેર.