ખ્યાતિશ્ચ પુણ્ડરીકા ચ ગઙ્ગાઃ સપ્તવિધાઃ સ્મૃતાઃ
ખ્યાતિ અને પુંડરીક, અને સાત પ્રકારની ગંગા યાદ કરવામાં આવે છે.
અભિગચ્છન્તિ તાઃ સર્વા વિપુલાઃ સુબહૂદકાઃ
આ બધી જલથી ભરપૂર અને વિશાળ નદીઓ ત્યાં આવે છે.
આવૃતઃ સર્વતઃ શ્રીમાન્ક્રૈઞ્ચદ્વીપસમેન તુ
આ પવિત્ર પ્રદેશ ચારેય બાજુથી ઘેરાયેલો છે અને ક્રૌંચદ્વીપ જેટલો વિશાળ છે.
તેષાં નિસર્ગોદ્વીપાનામાનુપૂર્વ્યેણ સર્વશઃ
આ પ્રાકૃતિક દ્વીપોનું વર્ણન હું યોગ્ય ક્રમમાં સંપૂર્ણપણે કરું છું.
નિસર્ગો યઃ પ્રજાનાં તુ સંહારો યશ્ચ તાસુ વૈ
આ દ્વીપોમાં જ જીવોની ઉત્પત્તિ અને અંત થાય છે.
શૃણુધ્વં તુ યથાતથ્યં બ્રુવતો મે યથાર્થવત્
હવે તમે સાચી રીતે અને યોગ્ય રીતે હું જે કહું છું તે સાંભળો.
પરિવાર્ય સમુદ્રં સ દધિમણ્ડોદકં સ્થિતઃ
આ પ્રદેશ દહીં જેવી નદીઓથી ભરેલા સમુદ્રને ઘેરીને સ્થિત છે.
કુત એવ ચ દુર્ભિક્ષં જરાવ્યાધિભયં કુતઃ
અહીં દુર્ભિક્ષ ક્યાંથી આવે છે અને વૃદ્ધાવસ્થા તથા રોગનો ભય ક્યાંથી થાય છે?
રત્નાકરાસ્તથા નદ્યસ્તેષાં નામાનિ મે શૃણુ
હવે તેમના રત્નખાણો અને નદીઓના નામો સાંભળો.
પ્રાગાયતઃ સ સૌવર્ણો હ્યુદયો નામ પર્વતઃ
પૂર્વ દિશામાં સુવર્ણથી ભરેલો ઉદય નામનો પર્વત છે.
તસ્યાપરેણ સુમહાઞ્જલધારો મહાગિરિઃ
તેના પરે બહુ જલધારા ધરાવતો સુમહાન મહાપર્વત છે.
તતો વર્ષં પ્રભવતિ વર્ષાકાલે પ્રજાસ્વિહ
ત્યાંથી વરસાદી ઋતુમાં અહીંના જીવ માટે વરસાદ થાય છે.
રેવતી દિવિ નક્ષત્રં પિતામહકૃતો વિધિઃ
રેવતી આકાશમાં એક નક્ષત્ર છે; તેનો નિયમ પિતામહે સ્થાપ્યો હતો.
તસ્માચ્છ્યામત્વમાપન્નાઃ પ્રજાઃ પૂર્વમિમાઃ કિલ
આથી, અગાઉના લોકોનું વર્ણ શ્યામ પડ્યું હતું.
તસ્યાપરે ચાંબિકેયો દુર્ગશૈલો મહાગિરિઃ
તેના પરે અંબિકેય નામનો દુર્ગશૈલ મહાપર્વત છે.
કેસરી કેસરયુતો યતો વાયુઃ પ્રજાપતિઃ
કેસરી, કમળોથી શોભાયમાન, જ્યાંથી વાયુ પ્રજાપતિ ઉત્પન્ન થાય છે.
દ્વિતીયં જલધારસ્ય સુકુમારમિતિ સ્મૃતમ્
જલધારામાં બીજું નામ સુકુમાર તરીકે ઓળખાય છે.
અસ્તસ્યાપિ શુભં વર્ષં વિજ્ઞેયં કુસુમોત્તરમ્
તેના શુભ વરસાદને કુસુમોત્તર કહેવામાં આવે છે.
દ્વીપસ્ય પરિમાણં તુ હ્રસ્વદીર્ઘત્વમેવ ચ
આ દ્વીપનું માપ, તેની લંબાઈ અને પહોળાઈ એમ બંને જણાવી શકાય છે.
શાકો નામ મહોત્સેધસ્તસ્ય પૂજ્યા મહાનુગાઃ
શાક નામનો એક ઊંચો પ્રદેશ છે, જ્યાંના લોકો બહુ માનનીય છે.
નદ્યશ્ચાપિ મહાપુણ્યા ગઙ્ગાઃ સપ્તવિધાસ્તથા
ત્યાં અનેક પવિત્ર નદીઓ છે અને ગંગાના પણ સાત રૂપો વહે છે.
ઇક્ષુશ્ચ વેણુકા ચૈવ ગભસ્તિઃ સપ્તમી તથા
તેમા ઇક્ષુ, વેણુકા, ગભસ્તિ અને સાતમી સપ્તમી નામે નદીઓ છે.
સહસ્રશઃ સમાખ્યાતા યતો વર્ષતિ વાસવઃ
આ નદીઓ હજારો છે, જ્યાંથી ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે એવું કહેવાય છે.
શક્યં વૈ પરિસંખ્યાતું પુણ્યાસ્તાઃ સરિદુત્તમાઃ
આ પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ નદીઓની ગણતરી કરી શકાય છે.
શાંશપાયનવિસ્તીર્ણો દ્વીપો ઽસૌ ચક્રસંસ્થિતઃ
શાંશપાયન જેટલી પહોળાઈ ધરાવતો એ દ્વીપ ચક્ર જેવો ગોઠવાયેલો છે.
સર્વધાતુવિચિત્રૈશ્ચ મણિવિદ્રુમભૂષિતૈઃ
તે વિવિધ ધાતુઓથી ભરપૂર છે અને મણિ તથા વિદ્રુમથી શોભાયમાન છે.
વૃક્ષૈઃ પુષ્પફલોપેતૈઃ સમન્તાદ્ધનધાન્યવાન્
તેના ચારેય બાજુ ફૂલ અને ફળવાળા વૃક્ષો છે અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ છે.
શાકદ્વીપસ્ય વિસ્તારાત્સમેન તુ સમંન્તતઃ
શાકદ્વીપનું વિસ્તાર બધે સમાન છે.
વર્ણાશ્રમસમાકીર્ણા દેશાસ્તે સપ્ત વૈ સ્મૃતાઃ
એ સાત પ્રદેશોમાં બધા વર્ણ અને આશ્રમના લોકો વસે છે એવું કહેવાય છે.
ધર્મસ્ય ચાવ્યભીચારાદેકાન્તસુખિતાઃ પ્રજાઃ
ધર્મમાં અડગ રહેવાને કારણે ત્યાંના લોકો સંપૂર્ણ સુખી છે.