કુશદ્વીપસ્ય વિસ્તારાદ્દ્વિગુણઃ સ તુ વૈ સ્મૃતઃ
કુશદ્વીપનો વિસ્તાર અગાઉના દ્વીપથી બમણો છે એવું કહેવાય છે.
તસ્મિન્દ્વીપે નગશ્રેષ્ઠઃ ક્રૈઞ્ચસ્તુ પ્રથમો ગિરિઃ
આ દ્વીપમાં ક્રૈંચ નામનો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ પર્વત છે.
અન્ધકારાત્પરશ્ચાપિ દિવાવૃન્નામ પર્વતઃ
અંધકારથી આગળ દિવાવૃણ નામનો પર્વત આવેલો છે.
દ્વિવિદાત્પરતશ્ચાપિ પુણ્ડરીકો મહાગિરિઃ
દ્વિવિદથી આગળ પુંડરીક નામનો મહાપર્વત છે.
એતે રત્નમયાઃ સપ્ત ક્રૈઞ્ચદ્વીપસ્ય પર્વતાઃ
આ ક્રૈંચદ્વીપના સાત પર્વતો રત્નોથી શોભાયમાન છે.
પરસ્પરેણ દ્વિગુણા વિસ્તૃતા હર્ષવર્દ્ધનાઃ
દરેક પર્વત અગાઉના કરતાં બમણો વિશાળ છે અને આનંદ વધારનાર છે.
ક્રૈઞ્ચસ્ય કુશલો દેશો વામનસ્ય મનોનુગઃ
ક્રૈંચની ભૂમિ કુશળ છે અને વામનનું પ્રદેશ મનને આનંદ આપનાર છે.
ઉષ્ણાત્પરઃ પીવરકઃ પીવરાદન્ધકારકઃ
ઉષ્ણથી આગળ પીવરક છે અને પીવરકથી આગળ અંધકારક આવેલો છે.
મુનિદેશાત્પરશ્ચૈવ પ્રોચ્યતે દુન્દુભિસ્વનઃ
મુનિઓના પ્રદેશથી આગળ દુન્દુભિસ્વન કહેવાતું સ્થાન છે.
તત્રાપિ નદ્યઃ સપ્તૈવ પ્રતિવર્ષ સ્મૃતાઃ શુભાઃ
ત્યાં પણ દરેક પ્રદેશમાં પ્રસિદ્ધ અને શુભ એવી સાત નદીઓ વહે છે.
ખ્યાતિશ્ચ પુણ્ડરીકા ચ ગઙ્ગાઃ સપ્તવિધાઃ સ્મૃતાઃ
ખ્યાતિ અને પુંડરીક, અને સાત પ્રકારની ગંગા યાદ કરવામાં આવે છે.
અભિગચ્છન્તિ તાઃ સર્વા વિપુલાઃ સુબહૂદકાઃ
આ બધી જલથી ભરપૂર અને વિશાળ નદીઓ ત્યાં આવે છે.
આવૃતઃ સર્વતઃ શ્રીમાન્ક્રૈઞ્ચદ્વીપસમેન તુ
આ પવિત્ર પ્રદેશ ચારેય બાજુથી ઘેરાયેલો છે અને ક્રૌંચદ્વીપ જેટલો વિશાળ છે.
તેષાં નિસર્ગોદ્વીપાનામાનુપૂર્વ્યેણ સર્વશઃ
આ પ્રાકૃતિક દ્વીપોનું વર્ણન હું યોગ્ય ક્રમમાં સંપૂર્ણપણે કરું છું.
નિસર્ગો યઃ પ્રજાનાં તુ સંહારો યશ્ચ તાસુ વૈ
આ દ્વીપોમાં જ જીવોની ઉત્પત્તિ અને અંત થાય છે.
શૃણુધ્વં તુ યથાતથ્યં બ્રુવતો મે યથાર્થવત્
હવે તમે સાચી રીતે અને યોગ્ય રીતે હું જે કહું છું તે સાંભળો.
પરિવાર્ય સમુદ્રં સ દધિમણ્ડોદકં સ્થિતઃ
આ પ્રદેશ દહીં જેવી નદીઓથી ભરેલા સમુદ્રને ઘેરીને સ્થિત છે.
કુત એવ ચ દુર્ભિક્ષં જરાવ્યાધિભયં કુતઃ
અહીં દુર્ભિક્ષ ક્યાંથી આવે છે અને વૃદ્ધાવસ્થા તથા રોગનો ભય ક્યાંથી થાય છે?
રત્નાકરાસ્તથા નદ્યસ્તેષાં નામાનિ મે શૃણુ
હવે તેમના રત્નખાણો અને નદીઓના નામો સાંભળો.
પ્રાગાયતઃ સ સૌવર્ણો હ્યુદયો નામ પર્વતઃ
પૂર્વ દિશામાં સુવર્ણથી ભરેલો ઉદય નામનો પર્વત છે.
તસ્યાપરેણ સુમહાઞ્જલધારો મહાગિરિઃ
તેના પરે બહુ જલધારા ધરાવતો સુમહાન મહાપર્વત છે.
તતો વર્ષં પ્રભવતિ વર્ષાકાલે પ્રજાસ્વિહ
ત્યાંથી વરસાદી ઋતુમાં અહીંના જીવ માટે વરસાદ થાય છે.
રેવતી દિવિ નક્ષત્રં પિતામહકૃતો વિધિઃ
રેવતી આકાશમાં એક નક્ષત્ર છે; તેનો નિયમ પિતામહે સ્થાપ્યો હતો.
તસ્માચ્છ્યામત્વમાપન્નાઃ પ્રજાઃ પૂર્વમિમાઃ કિલ
આથી, અગાઉના લોકોનું વર્ણ શ્યામ પડ્યું હતું.
તસ્યાપરે ચાંબિકેયો દુર્ગશૈલો મહાગિરિઃ
તેના પરે અંબિકેય નામનો દુર્ગશૈલ મહાપર્વત છે.
કેસરી કેસરયુતો યતો વાયુઃ પ્રજાપતિઃ
કેસરી, કમળોથી શોભાયમાન, જ્યાંથી વાયુ પ્રજાપતિ ઉત્પન્ન થાય છે.
દ્વિતીયં જલધારસ્ય સુકુમારમિતિ સ્મૃતમ્
જલધારામાં બીજું નામ સુકુમાર તરીકે ઓળખાય છે.
અસ્તસ્યાપિ શુભં વર્ષં વિજ્ઞેયં કુસુમોત્તરમ્
તેના શુભ વરસાદને કુસુમોત્તર કહેવામાં આવે છે.
દ્વીપસ્ય પરિમાણં તુ હ્રસ્વદીર્ઘત્વમેવ ચ
આ દ્વીપનું માપ, તેની લંબાઈ અને પહોળાઈ એમ બંને જણાવી શકાય છે.
શાકો નામ મહોત્સેધસ્તસ્ય પૂજ્યા મહાનુગાઃ
શાક નામનો એક ઊંચો પ્રદેશ છે, જ્યાંના લોકો બહુ માનનીય છે.