ચન્દ્રસ્ય શિશિરં નામ નારદસ્ય સુખોદયમ્
ચંદ્રનું નામ છે શિશિર અને નારદનું સુખોદય.
ક્ષેમકં વૃષભસ્યાપિ વૈભ્રાજસ્ય ધ્રુવં તથા
વૃષભનું છે ક્ષેમક અને વૈભ્રાજનું ધ્રુવ.
વિહરન્તિ રમન્તે ચ દૃશ્યમાનાશ્ચ તૈઃ સહ
તેઓ ત્યાં વિહાર કરે છે, આનંદ માણે છે અને સાથે મળીને દેખાય છે.
નામતસ્તાઃ પ્રવક્ષ્યામિ સપ્તગઙ્ગાસ્તપોધનાઃ
હવે હું તપસ્વી સાત ગંગાનદીઓના નામ કહું છું.
અમૃતા સુકૃતા ચૈવ સપ્તૈતાઃ સરિતાં વરાઃ
આ સાત નદીઓ અમર અને પવિત્ર છે, અને સર્વ શ્રેષ્ઠ છે.
બહૂદકા હ્યોઘવત્યો યતો વર્ષતિ વાસવઃ
આ નદીઓ પાણીથી ભરપૂર છે, વહેતી રહે છે અને જ્યાં ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે.
શુભાઃ શાન્તભયાશ્ચૈવ પ્રમુદં શૈશિરાઃ શિવાઃ
ત્યાંના લોકો શુભ, શાંત, નિર્ભય, આનંદિત, ઠંડકવાળા અને સૌભાગ્યશાળી છે.
વર્ણાશ્રમાચારયુતા પ્રજાસ્તેષ્વવધિષ્ઠિતાઃ
ત્યાંના લોકો જાતિ અને જીવનના દરેક આશ્રમના ધર્મોમાં સ્થિર છે.
અવસર્પિણી ન તેષ્વસ્તિ તથૈવોત્સર્પિણી ન ચ
ત્યાં અવસરપિણી કે ઉત્સરપિણી નામના કોઈ યુગચક્ર નથી.
ત્રેતાયુગસમઃ કાલઃ સર્વદા તત્ર વર્ત્તતે
ત્યાં હંમેશાં ત્રેતાયુગ જેવો સમય જ રહે છે.
દેશસ્યાનુવિધાનેન કાલસ્યાનુવિધાઃ સ્મૃતાઃ
ત્યાં સમયના વિભાગો દેશના વિભાગોને અનુસરે છે એમ કહેવાય છે.
સુરૂપાશ્ચ સુવેષાશ્ચ હ્યરોગા બલિનસ્તથા
ત્યાંના લોકો સુંદર, સજ્જ, રોગમુક્ત અને બળવાન છે.
પ્લક્ષદ્વીપાદિષુ જ્ઞેયઃ શાકદ્વીપાન્તિકેષુ વૈ
આ વાત પ્લક્ષદ્વીપથી શરૂ કરીને શાકદ્વીપની નજીકના દ્વીપોમાં સમજવી જોઈએ.
દિવ્યૌષધિફલોપેતઃ સર્વૌંષધિવનસ્પતિઃ
ત્યાંના બધા વૃક્ષોમાં દિવ્ય ઔષધિઓ અને ફળો આવે છે અને બધી વનસ્પતિ ઔષધીય છે.
જંબૂવૃક્ષેમ સંખ્યાતસ્તસ્ય મધ્યે દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ત્યાંના મધ્યમાં જાંબુ વૃક્ષ ગણાય છે.
સ તત્ર પૂજ્યતે સ્થાને મધ્યે જનપદસ્ય હ
તે વૃક્ષ પ્રદેશના મધ્યમાં પૂજાય છે.
પ્લક્ષદ્વીપસમેનૈવ વૈપુલ્યદ્વિસ્તરેણ તુ
શાલ્મલદ્વીપનું વિસ્તાર અને પહોળાઈ પ્લક્ષદ્વીપ જેટલું જ છે.
આનુપૂર્વ્યાત્સમાસેન શાલ્મલં તુ નિબોધત
હવે શાલ્મલદ્વીપ વિશે ક્રમવાર અને સંક્ષિપ્ત રીતે સાંભળો.
શાલ્મલેન સમુદ્રસ્તુ દ્વીપેનેક્ષુરસોદકઃ
શાલ્મલદ્વીપને ઘેરતો મહાસાગર ઈખુના રસ જેવું પાણી ધરાવે છે.
તત્રાપિ પર્વતાઃ સપ્ત વિજ્ઞેયા રત્નયોનયઃ
ત્યાં પણ સાત પર્વતો છે, જે રત્નોના સ્ત્રોત છે.
પ્રથમઃ સૂર્યસંકાશઃ કુમુદો નામ પર્વતઃ
પહેલો પર્વત, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, કમુદ નામે ઓળખાય છે.
દ્વિતીયઃ પર્વતશ્ચાત્ર હ્યુત્તમો નામ વિશ્રુતઃ
બીજો પર્વત અહીં ઉત્તમ નામે પ્રસિદ્ધ છે.
તૃતિયઃ પર્વતસ્તત્ર બલાહક ઇતિ શ્રુતઃ
ત્રીજો પર્વત ત્યાં બલાહક નામે જાણીતો છે.
ચતુર્થઃ પર્વતો દ્રોણો યત્ર સા વૈ સહોષધિઃ
ચોથો પર્વત દ્રોણ છે, જ્યાં મહાન ઔષધી મળે છે.
કઙ્કસ્તુ પઞ્ચમસ્તત્ર પર્વતઃ સુમહોદયઃ
પાંચમો પરવત ત્યાં કંકક છે, જે બહુ મહાન છે.
ષષ્ઠસ્તુ પર્વતસ્તત્ર મહિષો મેઘસન્નિભઃ
છઠ્ઠો પરવત ત્યાં મહિષ છે, જે મેઘ જેવો દેખાય છે.
સપ્તમઃ પર્વતસ્તત્ર કકુદ્માન્નામ ભાષ્યતે
સાતમો પરવત ત્યાં કકુદ્માન કહેવાય છે.
પ્રજાપતિમુપાદાય પ્રજાભ્યો વિધિવત્સ્વયમ્
પ્રજાપતિને આધાર બનાવી, તેણે યોગ્ય રીતથી પોતે પ્રજાઓ માટે રચના કરી.
તેષાં વર્ષાણિ વક્ષ્યામિ સર્પૈવ તુ શુભાનિ વૈ
હું તમને તેમના પ્રદેશો કહીશ, જે સાપ જેવાં શુભ છે.
બલાહકસ્ય જીમૂતં દ્રોણસ્ય હરિતં સ્મૃતમ્
બલાહકનો જીમૂત છે, અને દ્રોણનો રંગ હરિત છે એવું કહેવાય છે.