બ્લક્ષદ્વીપાદિષુ ત્વેષુ સપ્ત સપ્ત તુ પઞ્ચસુ
પ્લક્ષ અને બીજા દ્વીપોમાં, દરેક પાંચમાં સાત-સાત પર્વતો છે.
પ્લક્ષદ્વીપે તુ વક્ષ્યામિ સપ્તદ્વીપાન્ મહા બલાન્
હવે હું પ્લક્ષદ્વીપના સાત મહાન દ્વીપોનું વર્ણન કરું છું.
ખ્યાયતે યસ્ય નામ્ના તુ વર્ષં ગોમેદસંજ્ઞિતમ્
જે પ્રદેશનું નામ છે, તેને ગોમેદ કહેવાય છે.
અશ્વિભ્યામમૃતસ્યાર્થમોષધ્યો યત્ર સંભૃતાઃ
ત્યાં અશ્વિનીકુમારો માટે અમૃત મેળવવા જે ઔષધિઓ એકત્ર થાય છે, તે અહીં મળે છે.
તત્રાચલે સમુત્પન્નૌ પૂર્વં નારદપર્વતૌ
આ પર્વતમાં, પ્રાચીન સમયમાં નારદ અને પર્વત જન્મ્યા હતા.
છન્દમૃત્યુઃ પુરા તસ્મિન્દુન્દુભિઃ સાદિતઃ સુરૈઃ
અહીં, પૂર્વે ચંદમૃત્યુ અને દુન્દુભિ દેવતાઓ દ્વારા મારે ગયા હતા.
પઞ્ચમઃ સોમકો નામ દેવૈર્યત્રામૃતં પુરા
પાંચમો છે સોમક, જ્યાં દેવોએ કદીકાળે અમૃત મેળવ્યું હતું.
ષષ્ટસ્તુ સુમના નામ સપ્તમર્ષભ ઉચ્યતે
છઠ્ઠો છે સુમના અને સાતમો છે વૃષભ.
વૈભ્રાજઃ સપ્તમસ્તત્ર ભ્રાજિષ્ણુઃ સ્ફાટિકો મહાન્
સાતમો વૈભ્રાજ પર્વત છે, જે તેજસ્વી અને વિશાળ સ્ફટિક જેવો છે.
તેષાં વર્ષાણિ વક્ષ્યામિ નામતસ્તુ યથાક્રમમ્
હવે હું તમને તેમના પ્રદેશોના નામ ક્રમશઃ કહું છું.
ચન્દ્રસ્ય શિશિરં નામ નારદસ્ય સુખોદયમ્
ચંદ્રનું નામ છે શિશિર અને નારદનું સુખોદય.
ક્ષેમકં વૃષભસ્યાપિ વૈભ્રાજસ્ય ધ્રુવં તથા
વૃષભનું છે ક્ષેમક અને વૈભ્રાજનું ધ્રુવ.
વિહરન્તિ રમન્તે ચ દૃશ્યમાનાશ્ચ તૈઃ સહ
તેઓ ત્યાં વિહાર કરે છે, આનંદ માણે છે અને સાથે મળીને દેખાય છે.
નામતસ્તાઃ પ્રવક્ષ્યામિ સપ્તગઙ્ગાસ્તપોધનાઃ
હવે હું તપસ્વી સાત ગંગાનદીઓના નામ કહું છું.
અમૃતા સુકૃતા ચૈવ સપ્તૈતાઃ સરિતાં વરાઃ
આ સાત નદીઓ અમર અને પવિત્ર છે, અને સર્વ શ્રેષ્ઠ છે.
બહૂદકા હ્યોઘવત્યો યતો વર્ષતિ વાસવઃ
આ નદીઓ પાણીથી ભરપૂર છે, વહેતી રહે છે અને જ્યાં ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે.
શુભાઃ શાન્તભયાશ્ચૈવ પ્રમુદં શૈશિરાઃ શિવાઃ
ત્યાંના લોકો શુભ, શાંત, નિર્ભય, આનંદિત, ઠંડકવાળા અને સૌભાગ્યશાળી છે.
વર્ણાશ્રમાચારયુતા પ્રજાસ્તેષ્વવધિષ્ઠિતાઃ
ત્યાંના લોકો જાતિ અને જીવનના દરેક આશ્રમના ધર્મોમાં સ્થિર છે.
અવસર્પિણી ન તેષ્વસ્તિ તથૈવોત્સર્પિણી ન ચ
ત્યાં અવસરપિણી કે ઉત્સરપિણી નામના કોઈ યુગચક્ર નથી.
ત્રેતાયુગસમઃ કાલઃ સર્વદા તત્ર વર્ત્તતે
ત્યાં હંમેશાં ત્રેતાયુગ જેવો સમય જ રહે છે.
દેશસ્યાનુવિધાનેન કાલસ્યાનુવિધાઃ સ્મૃતાઃ
ત્યાં સમયના વિભાગો દેશના વિભાગોને અનુસરે છે એમ કહેવાય છે.
સુરૂપાશ્ચ સુવેષાશ્ચ હ્યરોગા બલિનસ્તથા
ત્યાંના લોકો સુંદર, સજ્જ, રોગમુક્ત અને બળવાન છે.
પ્લક્ષદ્વીપાદિષુ જ્ઞેયઃ શાકદ્વીપાન્તિકેષુ વૈ
આ વાત પ્લક્ષદ્વીપથી શરૂ કરીને શાકદ્વીપની નજીકના દ્વીપોમાં સમજવી જોઈએ.
દિવ્યૌષધિફલોપેતઃ સર્વૌંષધિવનસ્પતિઃ
ત્યાંના બધા વૃક્ષોમાં દિવ્ય ઔષધિઓ અને ફળો આવે છે અને બધી વનસ્પતિ ઔષધીય છે.
જંબૂવૃક્ષેમ સંખ્યાતસ્તસ્ય મધ્યે દ્વિજોત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ત્યાંના મધ્યમાં જાંબુ વૃક્ષ ગણાય છે.
સ તત્ર પૂજ્યતે સ્થાને મધ્યે જનપદસ્ય હ
તે વૃક્ષ પ્રદેશના મધ્યમાં પૂજાય છે.
પ્લક્ષદ્વીપસમેનૈવ વૈપુલ્યદ્વિસ્તરેણ તુ
શાલ્મલદ્વીપનું વિસ્તાર અને પહોળાઈ પ્લક્ષદ્વીપ જેટલું જ છે.
આનુપૂર્વ્યાત્સમાસેન શાલ્મલં તુ નિબોધત
હવે શાલ્મલદ્વીપ વિશે ક્રમવાર અને સંક્ષિપ્ત રીતે સાંભળો.
શાલ્મલેન સમુદ્રસ્તુ દ્વીપેનેક્ષુરસોદકઃ
શાલ્મલદ્વીપને ઘેરતો મહાસાગર ઈખુના રસ જેવું પાણી ધરાવે છે.
તત્રાપિ પર્વતાઃ સપ્ત વિજ્ઞેયા રત્નયોનયઃ
ત્યાં પણ સાત પર્વતો છે, જે રત્નોના સ્ત્રોત છે.