બ્રહ્માણ્ડપુરાણમ્

ચિરેણ પ્રાપ્તવાન્કાઞ્ચીં બ્રહ્મણા પૂર્વમોષિતામ્

લાંબા સમય પછી, તેઓ કાંચી પહોંચ્યા, જ્યાં પહેલાં બ્રહ્મા રહ્યા હતા.

પઞ્ચતીર્થે પ્રતિદિનં સ્નાત્વા ભૂલક્ષણાઙ્કિતે

એમણે પૃથ્વીના ચિહ્નો ધરાવતાં પાંચ તીર્થોમાં રોજ સ્નાન કર્યું.

કાઞ્ચીક્ષેત્રનિવાસેન ક્રમેણ પ્રયતાશયઃ

કાંચીના પવિત્ર સ્થળે રહેતાં તેમનું મન ધીરે ધીરે શુદ્ધ બન્યું.

ઉત્તરે સેવિતું લક્ષ્મ્યા વાસુદેવેન દક્ષિણે

ઉત્તર તરફ એમણે લક્ષ્મીજીની સેવા કરી અને દક્ષિણમાં વાસુદેવની.

આદિલક્ષ્મીપદધ્યાનમાતતાન યતાત્મવાન્

એમણે આત્મસંયમ રાખીને, આદિલક્ષ્મીના ચરણોમાં ધ્યાન ફેલાવ્યું.

તથાન્તર્વાયુરોધેન ન ચચાલા ચલેશ્વરઃ

આ રીતે, શ્વાસ રોકીને, ચલાવાળાના સ્વામી અડગ રહ્યા.

ન બ્રહ્મા નૈવ વિષ્ણુર્વા ન સિદ્ધઃ કપિલો ઽપિ વા

ન તો બ્રહ્મા, ન તો વિષ્ણુ, કે સિદ્ધ કપિલ પણ એમાં સમર્થ થયા નહીં.

તયા સમાધિનિષ્ઠાયાં ન સમર્થાઃ કથઞ્ચન

જ્યારે એ સમાધિમાં સ્થિર હતી, ત્યારે કોઈ પણ રીતે એમાં શક્તિશાળી બન્યા નહીં.

અર્ધરાત્રે પુરઃ સ્થિત્વા વાચં પ્રોવાચ વાઙ્મયી

અર્ધરાત્રે, તેમના સામે ઊભી રહી, વાણીની દેવી બોલી.

મદ્રૂપસ્ત્વં કથં દેહઃ સેયં લોકવિડમ્બના

તમે તો મારી સ્વરૂપ છો, તો આ શરીર કેમ? આ તો જગત માટે મોહિત કરનાર છે.

ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે તત્ર મહાસિંહાસનેશ્વરી

આ રીતે કહીને, મહારાણી એ મહાસિંહાસન પર ત્યાં અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

વિનીય તં નિશાશેષં શ્રીધ્યાનૈકપરાયણઃ

સંપૂર્ણ રાત્રી શ્રીમતીનું ધ્યાન કરતા વિતાવી દીધી.

પુનઃ પુનર્ધૂનુતે સ્મ કરલગ્નં કપાલકમ્

પછી વારંવાર હાથમાં ધરેલું ખોપરું હલાવતો રહ્યો.

સ્વપ્નઃ કિમેષ માયા વા માનસભ્રાન્તિરેવ વા

આ સ્વપ્ન છે કે માયા છે, કે મનની ભ્રાંતિ છે?

સ્વયમેવ નિગૃહ્યાથ શોકં ધીરાગ્રણીઃ શિવઃ

પછી ધીરજવંત શિવે પોતાનો દુઃખ પોતે જ સંભાળી લીધો.

નિગૃહીતેન્દ્રિયગ્રામઃ સમાધિસ્થો ઽભવત્પુનઃ

પછી ઇન્દ્રિયોને વશ કરી ફરીથી સમાધિમાં સ્થિર થયો.

અલં સમાધિના શમ્ભો નિમજ્જાત્ર સરોવરે

"શંભુ, હવે પૂરતું થયું; હવે આ સરોવરમાં ડૂબી જા."

ઇયં ચ માયા સ્વપ્નો વા કિં કર્ત્તવ્યં મયાથ વા

"આ પણ કદાચ માયા કે સ્વપ્ન જ છે—હવે હું શું કરું?"

ઇત્યુક્તં શ્રીપરાદેવ્યા યામાતીતમિદં દિનમ્

આ રીતે શ્રી પરાદેવીએ ગયા દિવસ વિશે કહ્યું.

ભગવાન્વ્યો મવાણ્યા તુ નિમજ્જાપ્સ્વિતિ ગર્જિતમ્

ભગવાને ગર્જના સાથે કહ્યું: "પાણીમાં ડૂબી જા!"

નિમમજ્જ સરસ્યાં તુ ગઙ્ગાયાં પુનરુત્થિતઃ

એ સરોવર, ગંગામાં ડૂબ્યો અને પછી બહાર આવ્યો.

સ મુહુર્તં સ્થિતસ્તૂષ્ણીં નખલીનકપાલકઃ

થોડી ક્ષણ માટે મૌન ઊભો રહ્યો, નખે ખોપરું દબાવેલું.

ભિક્ષાર્થં નગરીમેનાં પ્રવિવેશ વશી શિવઃ

ભિક્ષા માટે સંયમી શિવ એ શહેરમાં પ્રવેશ્યા.

સો ઽપશ્યદગ્રતઃ કાઞ્ચિત્કાઞ્ચીં શ્રીદેવતાકૃતિમ્

ત્યાં સામે એક દિવ્ય રૂપાવતી સ્ત્રીને જોયા.

ક્ષણાદ્બ્રહ્મકપાલં તત્પ્રચ્યુતં તન્નખાગ્રતઃ

એક પળમાં બ્રહ્માનું ખોપરું તેના નખના ટોચેથી ખસી ગયું.

પ્રસન્નવદનાંભોજો બહુ મેને મુહુઃ પરમ્

પુષ્પિત કમળ જેવું મુખ ધરાવતી, એ સ્ત્રીને વારંવાર શ્રદ્ધાથી જોયા.

દેવતા સૈવ કામાક્ષીત્યાસીત્સંભાવના પુરઃ

એજ દેવીને ત્યાં કામાક્ષી માનવામાં આવતી હતી.

સ્વસ્થઃ સ્વસ્થાનમગમચ્છ્લાઘમાનઃ પરાં શ્રિયમ્

પછી સ્વસ્થ થઈ, પોતાનાં સ્થાન પર પરમ વૈભવથી પરત ફર્યા.

પ્રભાવં શ્રીમહાદેવ્યાઃ કામદં શૃણ્વતાં સદા

શ્રી મહાદેવીનું આ પરાક્રમ છે, જે સર્વે ઇચ્છાઓ પૂરી પાડે છે, જે સાંભળે છે તેમને માટે.