વરદાહ્લાદિની પ્રીતિર્દીર્ઘા ચેતિ હરેઃ કલાઃ
વરદાન આપનારી, આનંદ આપનારી, પ્રેમ અને લાંબાગાળાની—આ બધું હરિની શક્તિઓ છે.
ઉત્કારી મૃત્યુરપ્યેતા રોદ્ધ્ર્યસ્તત્ર સ્થિતાઃ કાલાઃ
ત્યાં મૃત્યુ પોતે દૂર કરનાર રૂપે હાજર છે અને સમયને રોકનાર શક્તિઓ પણ સ્થિર છે.
ચતસ્રેવ પ્રોક્તાસ્તુ શઙ્કરસ્ય કલા અથ
એ રીતે, શંકરની માત્ર ચાર શક્તિઓ જણાવવામાં આવી છે.
ઇન્દિરા દીપિકા ચૈવ રેચિકા ચૈવ મોચિકા
ઇંદિરા, દીપિકા, રેચિકા અને મોકિકા એના નામો છે.
એતાં ષોડશ સંપ્રોક્તાસ્તત્ર ક્રીડન્તિ શક્તયઃ
આ સોળ શક્તિઓ ત્યાં રમે છે એવું કહેવામાં આવ્યું છે.
શક્તિરુપેણ ખેલન્તિ તત્ર વિદ્યાઃ સહસ્રશઃ
ત્યાં શક્તિરૂપે અઢળક વિદ્યા રમે છે.
તદર્ઘ્યમમૃતં પીત્વા સદા માદ્યન્તિ શક્તયઃ
એ અમૃતરૂપ અર્ઘ્ય પીને શક્તિઓ હંમેશા મસ્ત રહે છે.
મુહુર્મુહુર્નવનવં મુહુસ્ચાબદ્ધસૌરભમ્
વારંવાર, નવી અને સુગંધિત એવી તે ઊભી થાય છે.
આપૂર્યાપૂર્ય સતતં તદર્ઘ્યમમૃતં મહત્
એ મહાન અમૃતરૂપ અર્ઘ્ય સતત ભરાતું અને ફરીથી ભરાતું રહે છે.
અણિમાદિકશક્તીનામર્ઘ્યયન્તિ મદોદ્ધતાઃ
મસ્ત થઈને, તેઓ અણિમા વગેરે શક્તિઓનું સન્માન કરે છે.
ઇત્થ સમીરિતં પશ્ચાત્તત્રાન્યદપિ કથ્યતે
આ રીતે વર્ણન થયું; હવે આગળનું પણ કહેવામાં આવશે.
યોજનાયામવિસ્તારં યોજનોચ્છાસચાતકમ્
એક યોજન લંબાઈ, પહોળાઈ અને ઊંચાઈ ધરાવતું તે આવરણ છે.
પરમૈશ્વર્યજનકઃ પાવનો લલિતાજ્ઞયા
લલિતાના આદેશે પવન ત્યાં પરમ ઐશ્વર્ય ઉત્પન્ન કરે છે.
કઙ્કોલીપલ્લવચ્છાયસ્તત્ર જ્વલતિ ચિચ્છિખી
ત્યાં કંકોલી વૃક્ષની છાંયામાં ચેતનાની જ્યોત પ્રજ્વલિત થાય છે.
ઉભૌ તૌ નિત્યહોતારૌ રક્ષતઃ સકલં જગત્
એ બંને શાશ્વત યજ્ઞકર્તાઓ આખા જગતની રક્ષા કરે છે.
લલિતાચોદિતઃ કામઃ શઙ્કરેણ પ્રવર્તિતઃ
લલિતાના પ્રેરણે કામદેવને શંકરે ચલાવ્યા.
ચિન્તામણિગૃહેન્દ્રસ્ય રક્ષોભાગેમ્બુજાટવૌ
ચિંતામણિ મહેલના સ્વામીના, રાક્ષસના ભાગની કમળવાળી જંગલમાં,
નવભિઃ પર્વભિર્યુક્તઃ સર્વરત્નમયાકૃતિઃ
નવ શિખરો વડે શોભાયમાન, તેની આકૃતિ સર્વ રત્નોથી બનેલી છે.
યથોત્તરે હ્રાસયુક્તઃ સ્થૂલતઃ કૂબરોજ્જ્વલઃ
ઉત્તર તરફ વધે છે તેમ તે ઘટે છે, છતાં તે મોટું અને તેના ધુરાથી તેજસ્વી છે.
તત્ત્વૈરુ પચરદ્ભિશ્ચ ચામરૈરભિમણ્ડિતઃ
પાંચ તત્વોથી બનેલા પંખા અને ચામરાથી તે શોભાયમાન છે.
ભણ્ડાસુરમહાયુદ્ધે કૃતસાહસિકક્રિયઃ
ભંડાસુર સામેના મહાયુદ્ધમાં તેણે બહાદુરીના કાર્યો કર્યા.
ચિન્તામણિગૃહેન્દ્રસ્ય વાયુભાગેમ્બુજાટવૌ
ચિંતામણિ મહેલના સ્વામીના, વાયુના ભાગની કમળવાળી જંગલમાં,
ચિન્તામણિગૃહેન્દ્રસ્ય રુદ્રભાગેમ્બુજાટવૌ
ચિંતામણિ મહેલના સ્વામીના, રુદ્રના ભાગની કમળવાળી જંગલમાં,
સમાનમેવ વિજ્ઞેયમઙ્ગસ્થા દેવતા યથા
જેમ દેવતાઓ અંગોમાં વસે છે તેમ, એ બધું સમાન જ સમજવું.
તપ્તમેતત્તુ ગાયત્રી તપ્તં સ્યાદ ભયઙ્કરમ્
આ તપેલું છે; ગાયત્રી પણ તપેલી છે અને તે ભયાનક બને છે.
દેવી તુરીયગાયત્રી ચક્ષુષ્મત્યપિ તાપસ
દેવી તુરીય ગાયત્રી, આંખો હોવા છતાં પણ તપસ્વિ છે.
તારાંબિકા ભગવતી તત્પશ્ચાદ્ભાગતઃ સ્થિતાઃ
તારાંબિકા, પાવન દેવી, પછી એ ભાગમાં સ્થિત છે.
નામત્રય પહામન્ત્રવાચ્યો ઽસ્તિ ભગવાન્હરિઃ
ભગવાન હરિનું ત્રિ-નામ મંત્રથી સ્મરણ કરવું જોઈએ.
પઞ્ચાક્ષરીમન્ત્રવાચ્યસ્તસ્ય ચાપ્યુત્તરે શિવઃ
પંચાક્ષરી મંત્રથી શિવનું સ્મરણ કરવું અને તેઓ ઉત્તર તરફ વસે છે.
સરસ્વતી ધારણાખ્યા હ્યસ્ય ચોત્તરવાસિની
ધારણા નામે જાણીતી સરસ્વતી, આના ઉત્તર તરફ વસે છે.